[E-Magazine] Đánh thức vẻ đẹp ngủ quên trên từng chiếc lá sen

Giấy, gỗ, đá hay lụa đều là những chất liệu quen thuộc của hội hoạ. Nhưng anh Đỗ Viết Dương, vẻ đẹp mộc mạc của những chiếc lá sen lại là nơi khơi nguồn cảm hứng, để từ đó những tác phẩm mang một dấu ấn rất riêng.

Qua đôi bàn tay của người hoạ sĩ trẻ, những chiếc lá từng lặng lẽ trôi theo mùa nước nay được “đánh thức”, trở thành nơi lưu giữ hội họa, lưu giữ ký ức và hơn cả là lưu giữ “hồn sen” - biểu tượng của vẻ đẹp thuần khiết trong văn hóa Việt.

Nếu hỏi vì sao lại chọn lá sen thay vì vô vàn chất liệu khác, anh Đỗ Viết Dương, sinh năm 1992, sinh sống tại phường Đông Tiến, tỉnh Thanh Hoá chỉ mỉm cười và nói đó là một cái duyên. Cái duyên ấy bắt đầu từ tình yêu dành cho hoa sen – loài hoa được xem là quốc hoa của Việt Nam, tượng trưng cho sự thanh cao, tinh khiết và sức sống bền bỉ.

Trong suy nghĩ của anh, sen không chỉ đẹp khi nở rộ giữa hồ nước. Ngay cả khi cánh hoa đã tàn, chiếc lá vẫn mang trong mình những đường gân độc đáo như một bức tranh mà thiên nhiên kỳ công tạo tác.

Chính vẻ đẹp ấy đã thôi thúc anh tìm cách kéo dài vòng đời của lá sen, để chúng không chỉ tồn tại vài ngày rồi mục nát theo thời gian, mà có thể trở thành một tác phẩm nghệ thuật mang giá trị lâu dài.

Ý tưởng ấy tưởng như đơn giản nhưng để biến thành hiện thực lại là cả một hành trình đầy thử thách. Không trường lớp đào tạo. Không người hướng dẫn. Không có sẵn công thức. Tất cả bắt đầu từ con số 0.

Khoảng gần một năm, anh gần như dành trọn thời gian để tự mày mò, thử nghiệm, thất bại rồi lại làm lại. Động lực lớn nhất đến từ việc anh từng nhìn thấy một số cơ sở trong nước tạo nên những sản phẩm từ lá sen rất đẹp và ấn tượng. Điều đó khiến anh tin rằng, nếu người khác làm được, mình cũng có thể học hỏi để tạo ra dấu ấn riêng.

Thế là hành trình giữ hồn sen bắt đầu.

Ít ai biết rằng, phía sau một bức tranh trên lá sen hoàn chỉnh là hành trình kéo dài hàng tuần lễ. Một chiếc lá tưởng chừng rất đỗi bình thường phải trải qua 7 công đoạn mới có thể trở thành chất liệu hội họa. Hành trình ấy bắt đầu từ những buổi sớm tinh mơ, khi người làm tranh xuống đầm lựa từng chiếc lá phù hợp. Lá được mang về rửa sạch, loại bỏ hoàn toàn bụi bẩn, tạp chất và là phẳng trước khi bước vào công đoạn quan trọng nhất: xử lý hóa chất. Đây cũng là “nút thắt” quyết định thành bại của cả quy trình. Chỉ cần sai lệch một chút về liều lượng hoặc thời gian xử lý, chiếc lá có thể mất kết cấu, biến dạng hoặc không thể sử dụng. Sau khi xử lý, lá tiếp tục được định hình để có bề mặt phẳng nhất có thể.

Tiếp đó là những ngày dài phơi dưới nắng. Anh Dương cho biết phải liên tục trở mặt, quan sát, kiểm tra từng chi tiết để bảo đảm độ ẩm được loại bỏ hoàn toàn. Chỉ khi lá khô tuyệt đối mới tránh được hiện tượng phồng rộp, bong tróc sau này. Khi lá đạt độ khô tiêu chuẩn, công đoạn định hình lại được thực hiện thêm một lần nữa trước khi chiếc lá chính thức trở thành nền cho những nét cọ.

Bảy bước, nghe có vẻ ngắn gọn, nhưng phía sau là hàng chục giờ lao động tỉ mỉ và sự kiên nhẫn trong từng công đoạn.

Cũng bởi sự độc đáo, thời gian và mức độ tỉ mỉ nên giá thành của mỗi sản phẩm không giống nhau. Những tác phẩm phổ thông có giá từ khoảng 200.000 đồng. Trong khi đó, những bức tranh được đầu tư kỹ lưỡng, phục vụ phân khúc khách hàng cao cấp có thể đạt giá trị hàng chục triệu đồng.

Đó không đơn thuần là giá của một bức tranh. Đó còn là giá trị của sự độc bản, thời gian, công sức và cả sự kiên trì phía sau từng chiếc lá.

Điều khiến những tác phẩm của anh Đỗ Viết Dương trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở kỹ thuật mà còn ở cách anh nhìn một chiếc lá.

Với nhiều người, đó chỉ là phần còn lại sau mùa hoa, nhưng với anh, mỗi đường gân lá là một tác phẩm thiên nhiên không thể lặp lại.

Mỗi chiếc đều mang dấu vết của thời gian, của nắng, gió và nước. Chính sự độc bản ấy khiến mỗi bức tranh cũng trở thành phiên bản duy nhất: Không thể sao chép, không thể sản xuất hàng loạt.

Có lẽ vì vậy mà anh Đỗ Viết Dương luôn dành nhiều tâm huyết cho từng chiếc lá, như đang giữ gìn một món quà mà thiên nhiên gửi tặng.

Hiện nay, anh Đỗ Viết Dương tiếp tục dành nhiều thời gian nghiên cứu dòng sản phẩm lá sen xuyên sáng. “Đây là kỹ thuật khó hơn nhiều lần so với xử lý lá sen làm phôi tranh thông thường, đòi hỏi thời gian dài, quy trình nghiêm ngặt và sự chính xác gần như tuyệt đối. Có những chiếc lá phải trải qua 1 đến 2 tháng xử lý. Đổi lại là hiệu ứng ánh sáng đặc biệt, tạo nên chiều sâu và giá trị nghệ thuật khác biệt”, anh Dương cho biết.

Mục tiêu của anh không chỉ là tạo nên những sản phẩm đẹp hơn, mà còn nâng giá trị nghệ thuật của lá sen lên một tầm cao mới. Đó cũng là cách để một chất liệu rất Việt Nam có thêm cơ hội bước vào những không gian trưng bày, sưu tầm và thưởng lãm.

Sen vốn đẹp theo cách rất riêng. Nở rực rỡ rồi lặng lẽ tàn. Lá sen cũng vậy. Sau một mùa xanh, chúng úa màu, mục nát và trở về với đất. Vòng đời ấy là quy luật của tự nhiên nhưng bằng sự sáng tạo, con người có thể kéo dài vẻ đẹp ấy theo một cách khác.

Đó không chỉ là việc tái sử dụng một chất liệu thiên nhiên, mà còn là cách kể tiếp câu chuyện của loài sen. Để khi mùa hoa qua đi, hình ảnh sen vẫn hiện diện trong đời sống bằng một hình thức mới.

Có lẽ, đó cũng chính là ý nghĩa đẹp nhất của việc lưu giữ hồn sen.

Nội dung và Ảnh: Phương Đỗ - Hoàng Đông

Đồ họa: Mai Huyền