[E-Magazine] Chợ phiên phố núi

Chợ Phố Đoàn, hay Phố Đòn theo cách gọi của người dân địa phương, là chợ phiên đã có từ lâu đời, họp vào sáng thứ Năm và Chủ nhật hằng tuần. Dù cuộc sống đổi thay, trên địa bàn xuất hiện ngày càng nhiều cửa hàng, đại lý, nhưng thói quen đi chợ phiên vẫn được bà con trong vùng gìn giữ như một nét đẹp truyền thống bao năm.

Dưới ánh đèn đêm, hai vợ chồng chị Đinh Thị Nghệ ở thôn Lũng Niêm, xã Pù Luông bắt đầu cùng sắp xếp, kiểm đếm lại các mặt hàng, để chuẩn bị sáng hôm sau xuống chợ phiên. Đây là những sản vật gia đình chị thu gom của bà con trong vùng, mùa nào thức ấy, không có danh mục cố định... Cứ đến ngày phiên, chúng lại theo chị xuống Phố Đoàn.

Ở nếp nhà khác của Lũng Niêm, bà Hà Thị Quang cũng chuẩn bị cho buổi chợ với hàng hóa đơn sơ: mớ rau cùng một ít trứng vịt nhà nuôi. Có gì bán nấy.

Sáng sớm, từ các thôn bản, người và hàng nối nhau về Phố Đoàn. Phiên chợ phố núi bắt đầu.

Chợ Phố Đoàn, hay Phố Đòn theo cách gọi của người dân địa phương, là chợ phiên đã có từ lâu đời, họp vào sáng thứ Năm và Chủ nhật hằng tuần.

Từ khi đường sá còn cách trở, chợ đã là nơi người dân các bản mang sản vật xuống bán đổi, sắm thêm những thứ cần cho gia đình. Đường đến chợ hôm nay đã rộng hơn, hàng hóa cũng nhiều hơn, những lán tre nứa đơn sơ được thay bằng những dãy mái che khang trang. Dù cuộc sống đổi thay, trên địa bàn xuất hiện ngày càng nhiều cửa hàng, đại lý, nhưng thói quen đi chợ phiên vẫn được bà con trong vùng gìn giữ như một nét đẹp truyền thống bao năm. Cứ đến ngày mở chợ, người từ các bản lại tìm về Phố Đoàn.

Nắng vừa lên, hai bên đường đã kín dần những sạp hàng nhỏ. Chiếc gùi từ Lũng Niêm giờ thành một góc hàng của bà Hà Thị Quang. Với bà, xuống chợ vừa là để bán - mua, vừa là dịp để gặp người quen từ những bản khác, thăm hỏi nhau vài câu.

Đi sâu vào chợ là những dãy hàng mang đặc trưng của miền sơn cước: rau, măng, ốc và nhiều sản vật địa phương khác. Có thứ thu hoạch trong vườn, trên nương; có thứ được tìm kiếm trong tự nhiên. Hàng hóa ở Phố Đoàn vì thế cũng theo mùa mà thay đổi.

Sản vật từ vườn nhà, trên nương rẫy, hay dưới tán rừng theo chân bà con về chợ. Với người dân bản địa, đó là những thức quen thuộc của đời sống thường ngày; còn với những vị khách từ xa đến, đó lại là những món độc lạ, quý hiếm, là thứ đặc sản núi rừng họ muốn tìm mua để thưởng thức, trải nghiệm.

Theo Ban Quản lý chợ Phố Đoàn, mỗi phiên hiện có 48 ki-ốt kinh doanh thường xuyên, cùng hơn 100 sạp hàng, là những nông sản, sản vật địa phương do bà con từ các bản mang xuống bán. Phiên Chủ nhật thường đông hơn, cả về số người bán lẫn lượng khách đến chợ.

Cùng với sự phát triển của du lịch Pù Luông, người đến Phố Đoàn ngày càng đông vui. Không chỉ người dân quanh vùng, nhiều du khách trong nước và quốc tế cũng tìm đến chợ phiên. Đối với các tour du lịch, Phố Đoàn đã trở thành một trong những điểm dừng của hành trình khám phá Pù Luông.

Giữa những sạp hàng phong phú, gian trưng bày thổ cẩm tạo nên một sắc màu riêng. Chị Cao Thị Hương mang cả khung cửi xuống chợ, vừa dệt vừa bán, để những vị khách ghé thăm được tận mắt chứng kiến một tấm thổ cẩm được làm ra như thế nào. Người xem còn có thể trải nghiệm nghề dệt truyền thống của người dân nơi đây.

Từ những sản phẩm vốn phục vụ sinh hoạt gia đình, nay người thợ dệt còn làm thêm túi, khăn và nhiều món đồ phù hợp với nhu cầu của khách du lịch. Sản phẩm thay đổi để thích ứng với thị trường, nhưng những đường nét hoa văn truyền thống vẫn được gìn giữ bởi đôi tay của người phụ nữ Thái.

Không chỉ có thổ cẩm, nông cụ và đồ thủ công - những vật dụng gắn với đời sống sinh hoạt, sản xuất hằng ngày của người dân - cũng có mặt ở Phố Đoàn. Với những vị khách nước ngoài như ông Rasmus, những món đồ ấy gợi cho ông rất nhiều tò mò, dù chúng rất đỗi bình thường với người dân bản địa.

Du lịch đang tạo thêm một nhóm người mua mới tại Phố Đoàn. Hoạt động giao thương bình thường của người dân địa phương lại chính là những trải nghiệm lý thú đối với những vị khách phương xa, bởi ở đó, họ được tìm hiểu, khám phá những điều khác biệt. Du khách đến đây không có cảm giác được dành riêng cho một không gian dịch vụ du lịch, mà được “nhập vai” như người bản địa trong một phiên chợ dành chung cho cả cộng đồng.

Giữa một Pù Luông ngày càng rộng cửa đón khách, sức hút của chợ phiên Phố Đoàn vẫn đến từ những điều bình dị nhất của cuộc sống nơi đây. Đó là sản vật quà tặng của núi rừng, là sản phẩm của làng nghề thủ công, và cả nếp sinh hoạt chân chất, mộc mạc của đồng bào trong phiên chợ.

Từ Phố Đoàn, có thể nhìn thấy một phần đời sống, bản sắc văn hóa của vùng đất Pù Luông. Đó cũng là nét riêng độc đáo của một chợ phiên phố núi ở miền Tây xứ Thanh.

Hà Huyền - Minh Tâm

Đồ họa: Minh Hương