Huấn luyện viên “tay ngang” viết nên lịch sử cho xe đạp Thanh Hóa

Ngày 26/7/2021, anh Nguyễn Duy Chiến nhận nhiệm vụ phụ trách bộ môn Xe đạp Thanh Hóa - một lĩnh vực hoàn toàn xa lạ sau nhiều năm gắn bó cùng Pencak Silat. Tròn 5 năm sau, đội tuyển Xe đạp trẻ Thanh Hóa lần đầu tiên bước lên đỉnh cao khi nhất toàn đoàn tại Giải Vô địch trẻ Quốc gia với 15 HCV. Phía sau thành tích lịch sử ấy là hành trình của một người thầy dám bước vào "vùng đất lạ", chấp nhận dấn thân, mạnh dạn đầu tư để nâng tầm vị thế cho thể thao xứ Thanh.

“Anh bị hâm à?”

Đó là câu vợ anh Chiến thốt lên khi nghe chồng báo tin sẽ chuyển sang phụ trách bộ môn xe đạp. Chị tưởng anh chỉ nói đùa, không tin đó là một quyết định thật.

Thời điểm ấy, anh vừa kết thúc quãng thời gian dài công tác ở Đội tuyển quốc gia Pencak Silat để trở về Thanh Hóa. Lý do rất giản dị: con trai chuẩn bị vào lớp 1, còn vợ chỉ mong chồng có nhiều thời gian hơn cho gia đình sau nhiều năm đi biền biệt.

Cuộc sống vừa ổn định thì một buổi chiều hè năm 2021, sau trận bóng đá giao hữu cùng đồng nghiệp tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao tỉnh Thanh Hóa, câu chuyện bất ngờ rẽ sang một hướng khác.

“Anh sang làm xe đạp đi.”

Nguyễn Duy Chiến bật cười: "Biết gì xe đạp mà làm?"

Nhưng những người bạn vẫn động viên: "Có tâm với thể thao thì làm được."

Cuộc trò chuyện ấy tiếp tục sau trận bóng. Những người đồng nghiệp vẫn kiên trì thuyết phục, còn anh thì rút điện thoại gọi xin ý kiến lãnh đạo. Không có kế hoạch từ trước, cũng không hề chuẩn bị tâm lý cho một sự thay đổi lớn như vậy.

Lãnh đạo khi ấy chỉ hỏi anh đúng một câu: "Cháu có làm được hay không?"

Anh đáp lại ngắn gọn, gói trọn bản lĩnh của một nhà võ: "Cháu sẽ làm được."

Vợ anh “lẩm bẩm” mất cả tuần trời: “Anh vất vả đi xa bao nhiêu năm nay, đang có thời gian cho con cái, tự nhiên lại nhận sang xe đạp, anh có biết môn này vất vả thế nào không?”

Còn anh, sau này nhìn lại, chỉ gói gọn bằng một câu: “Đó là cái duyên đột xuất, không hề có kế hoạch từ trước.”

Đến với bộ môn Xe đạp là cái duyên không hẹn trước với HLV Nguyễn Duy Chiến.

Nhận nhiệm vụ rồi mới thấy “có tâm” thôi là chưa đủ.

Thời điểm anh Chiến tiếp quản, bộ môn xe đạp Thanh Hóa chỉ có 22 vận động viên và khoảng 12 chiếc xe, phần lớn đã cũ kỹ, nhiều chiếc không còn đáp ứng được yêu cầu thi đấu nhưng vẫn phải tận dụng.

Dù vậy, đây không phải một bộ môn khởi đầu hoàn toàn từ hai bàn tay trắng về con người.

Trước đó không lâu, tại Giải Vô địch xe đạp đường trường và địa hình trẻ quốc gia năm 2020, đoàn Thanh Hóa từng gây bất ngờ khi lần đầu tiên giành ngôi Nhất toàn đoàn nội dung xe đạp địa hình với 4 HCV, 3 HCB, 3 HCĐ - một cột mốc của thể thao tỉnh nhà ở bộ môn này.

Nguyễn Hữu Sang khi ấy đã là gương mặt được chú ý, liên tục có huy chương ở các giải trẻ và vô địch quốc gia trong hai năm 2019-2020.

Nói cách khác, anh Chiến tiếp nhận một lứa vận động viên có tiềm năng nhưng thiếu điều kiện để bứt phá. “Gót chân Achilles” bó buộc xe đạp xứ Thanh nhiều năm chính là trang thiết bị thiếu thốn, giá trị kém xa các đơn vị mạnh như An Giang, Quân đội hay Đồng Tháp.

Không thể thụ động chờ đợi, anh Chiến cùng HLV Nghiêm Hồ Sơn xắn tay áo tự sửa chữa, nâng cấp từng chiếc xe cũ. Trong giai đoạn đầu, anh mạnh dạn bỏ ra gần 30 triệu đồng tiền cá nhân để mua sắm linh kiện, phụ tùng thay thế.

HLV Nghiêm Hồ Sơn là người trực tiếp cặm cụi đi mua đồ, cân vành, chỉnh xích cho học trò. Đến tận bây giờ, anh Chiến vẫn nhắc lại vui vẻ rằng mình còn “nợ” người đồng nghiệp ấy vài triệu đồng tiền mua phụ tùng năm nào.

Trong số những VĐV gắn bó giai đoạn đầu, Nguyễn Hữu Sang là nhân tố nam lớn tuổi nhất đội. Dù tài năng nhưng có thời điểm Sang bị dao động tư tưởng, tính chuyện giải nghệ vì thiếu thốn trang thiết bị.

Nhận thấy tiềm năng lớn của học trò, anh Chiến đã quyết định tự bỏ tiền ra ứng trước hơn 36 triệu đồng để tậu cho Sang một chiếc xe bánh 29 inches hiện đại nhất đội thời bấy giờ.

Chiếc xe đầu tiên anh Chiến mạnh dạn đầu tư cho học trò Nguyễn Hữu Sang vẫn được anh giữ gìn như một kỷ vật của những ngày đầu gian khó.

Sự tiếp sức đúng lúc ấy không chỉ giữ chân Hữu Sang ở lại với đường đua, mà còn trở thành bệ phóng giúp anh thi đấu thăng hoa, góp mặt trong thành phần Đội tuyển Quốc gia tham dự SEA Games. Chiếc xe ấy đến nay dù đã hỏng một số bộ phận nhưng vẫn được anh Chiến trân trọng giữ lại ở góc phòng làm việc như một kỷ vật về những ngày đầu vượt khó.

Không có sẵn chuyên môn sâu về kỹ thuật xe đạp, anh chọn cách bù đắp bằng sự chân thành và tinh thần cầu thị. Anh gọi điện cho một người bạn thân - anh Nguyễn Thế Bình, hiện là Trưởng bộ môn xe đạp của đoàn Quân đội, quen nhau từ năm 2011 trong một đợt tập huấn trên Tam Đảo.

Ban đầu anh Bình còn tưởng bạn mình nói đùa, giống hệt phản ứng của vợ anh. Nhưng rồi anh Bình gửi cho anh toàn bộ tài liệu, điều lệ, giáo án huấn luyện, hướng dẫn từng bước một - một sự hỗ trợ mà anh Chiến vẫn xem là may mắn lớn của mình khi bước chân vào một lĩnh vực hoàn toàn mới.

Nếu chiếc xe cho Nguyễn Hữu Sang là bước ngoặt đầu tiên, thì quyết định vào tháng 10/2022 mới thực sự là canh bạc lớn nhất trong hành trình của anh Chiến.

Trước thềm Đại hội Thể thao toàn quốc, anh xác định đây là cơ hội để xe đạp Thanh Hóa tạo dấu ấn. Anh quyết định đầu tư cho vận động viên Nguyễn Văn Lãm một chiếc xe trị giá 162 triệu đồng. Trong tay lúc đó chỉ có khoảng 140 triệu đồng tiền mặt, anh vay mượn thêm để đủ hơn 200 triệu đồng cả chi phí liên quan.

Nguyễn Văn Lãm sau đó giành huy chương vàng lịch sử tại Đại hội Thể thao toàn quốc 2022 - kết quả củng cố thêm niềm tin rằng hướng đi liều lĩnh ấy là đúng đắn.

Nguyễn Văn Lãm (thứ ba từ trái sang) và chiếc xe đồng hành cùng anh giành HCV tại Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2022.

Nguyễn Văn Lãm cùng các đồng đội đã mang về 7 HCV, 6 HCB và 6 HCĐ ở các nội dung địa hình tại Giải Vô địch trẻ quốc gia năm 2026.

Đến năm 2024, sau khi nhận tiền thưởng thành tích cá nhân, anh Chiến đã mua chiếc xe trị giá 95 triệu đồng cho VĐV Phạm Thị My. Có phương tiện thi đấu chuẩn mực, Phạm Thị My sau đó có sự tiến bộ vượt bậc, liên tục giành các danh hiệu cá nhân và đồng đội quan trọng tại giải quốc gia và trở thành trụ cột của đội.

Còn vợ anh khi thấy chở xe về nhà chỉ biết nửa hờn, nửa đùa: "Thôi anh sang ở luôn với đội xe đạp cho rồi!"

Phạm Thị My và các đồng đội giành 8 HCV, 2 HCB và 3 HCĐ ở các nội dung đường trường tại Giải Vô địch trẻ quốc gia 2026.

Xuất thân từ Pencak Silat, từng là VĐV vô địch thế giới và nhiều năm dẫn dắt đội tuyển trẻ quốc gia, anh Chiến không mang theo chuyên môn võ thuật khi chuyển sang bộ môn xe đạp, nhưng mang theo một tài sản quý giá hơn: tư duy của người làm thể thao thành tích cao.

Anh áp dụng triết lý “biết mình, biết người”, nghiên cứu kỹ hệ thống thi đấu, phân tích đối thủ và lựa chọn hướng đầu tư phù hợp với nguồn lực của đội.

Với lực lượng không dồi dào, anh xác định không thể đầu tư dàn trải. Anh dành nhiều thời gian nghiên cứu hệ thống thi đấu, đánh giá từng nội dung, từng đối thủ để xác định đâu là nội dung có khả năng cạnh tranh huy chương, từ đó dồn nguồn lực có hạn vào đúng chỗ. Với môn xe đạp, nếu dàn trải sẽ rất khó thành công vì kinh phí, trang thiết bị và con người đều có hạn.

Anh cũng chủ động đưa vận động viên trẻ ra cọ xát ở môi trường đỉnh cao hơn.

Năm 2025 và 2026, Nguyễn Văn Lãm và Phạm Minh Đạt được tạo điều kiện đầu quân cho đội TP Hồ Chí Minh tại Cúp Truyền hình TP Hồ Chí Minh - không chỉ để thi đấu, mà quan trọng hơn là để được tập luyện cùng những tay đua mạnh nhất cả nước, trưởng thành nhanh hơn cả về chuyên môn lẫn bản lĩnh thi đấu.

Ở Thanh Hóa, những cung đường dốc lên khu di tích Am Tiên (núi Nưa) hay các tuyến đường đồi Quyết Thắng trở thành “giáo án” quen thuộc của thầy trò đội tuyển. Hàng nghìn cây số tập luyện dưới nắng gió không chỉ giúp các tay đua cải thiện thể lực mà còn tạo nên nền tảng cho cú bứt phá ở mùa giải 2026.

HLV Nguyễn Duy Chiến (trái) học hỏi được nhiều kinh nghiệm quý giá từ người bạn Nguyễn Thế Bình (phải) - Trưởng bộ môn Xe đạp Quân đội.

Lần đầu tiên sau 31 mùa giải, xe đạp Thanh Hóa giành ngôi nhất toàn đoàn tại Giải Vô địch xe đạp đường trường và địa hình trẻ quốc gia với 15 HCV, 8 HCB và 9 HCĐ.

Điều đáng nói, thành tích ấy đạt được với lực lượng chỉ khoảng 25 vận động viên - chưa bằng một nửa quân số so với các đoàn mạnh như Hà Nội hay TP Hồ Chí Minh. Ít quân nhưng hiệu quả, đó là kết quả của một chiến lược đầu tư có trọng điểm hơn là chạy theo số lượng.

Thành tích nhất toàn đoàn tại giải vô địch trẻ là cột mốc lịch sử, nhưng với HLV Nguyễn Duy Chiến, điều khiến anh hài lòng nhất lại không phải số lượng huy chương.

Phía trước vẫn còn Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X cùng nhiều mục tiêu lớn hơn. Nguyễn Duy Chiến cho rằng đây là giai đoạn “chín muồi” của đội tuyển sau nhiều năm chuẩn bị lực lượng.

Dù kết quả sắp tới ra sao, điều anh đã làm được không chỉ là một chức vô địch trẻ quốc gia, mà còn là việc đặt nền móng để xe đạp Thanh Hóa tự tin cạnh tranh với những trung tâm mạnh của cả nước.

Chiếc xe cũ, hỏng của Nguyễn Hữu Sang vẫn được anh giữ lại như một kỷ vật của những ngày đầu gian khó. Còn ngôi vị nhất toàn đoàn giải vô địch trẻ là câu trả lời thuyết phục nhất cho lời hứa ngắn gọn năm nào: "Cháu sẽ làm được."

Để lại sau lưng vinh quang của võ đài Pencak Silat năm xưa, HLV Nguyễn Duy Chiến vẫn đang lặng lẽ đồng hành cùng các học trò trên những cung đường đầy nắng gió, tiếp tục gieo mầm và gặt hái những mùa quả ngọt mới cho thể thao xứ Thanh.

Nội dung và ảnh: Hoàng Sơn, VCF

Thiết kế: Phạm Nam