Đánh mảng - Nhịp vui truyền thống bản Mường

Những ngày đầu xuân, chúng tôi có dịp về thôn Liên Sơn, xã Thạch Bình - nơi có đông đồng bào Mường sinh sống. Trong các hoạt động văn hóa truyền thống đầu năm mới, trò đánh mảng được bà con hào hứng tham gia, trở thành điểm nhấn sinh động giữa không gian bản làng.

Mỗi dịp lễ, Tết hay khi nông nhàn, bà con thôn Liên Sơn lại cùng nhau tham gia trò chơi đánh mảng.

Ngay từ sớm, khoảng sân rộng trước nhà văn hóa thôn Liên Sơn đã rộn ràng tiếng nói cười. Người già, thanh niên, phụ nữ, trẻ nhỏ quây quần thành từng nhóm, cùng chuẩn bị cho cuộc chơi đánh mảng quen thuộc đã gắn bó với bao thế hệ. Những quả mảng - vật dụng không thể thiếu của trò chơi, được mang ra, lau sạch, đặt ngay ngắn trên sân.

Theo lời các bậc cao niên ở xứ Mường Liên Sơn, trò đánh mảng đã có từ lâu đời. Xưa kia, đồng bào Mường dùng chính quả mảng trong rừng để chơi. Quả mảng có hình tròn dẹt, hai mặt nhẵn, cầm chắc tay và có độ nặng vừa phải. Từ vật dụng gần gũi với núi rừng, trò chơi dần trở thành sinh hoạt văn hóa dân gian quen thuộc trong những dịp lễ, Tết. Luật chơi không quá cầu kỳ nhưng đòi hỏi sự khéo léo và nhanh nhạy. Người chơi chia thành từng đội, đứng đối diện nhau và lần lượt đánh quả mảng sao cho trúng mục tiêu đã định.

Mỗi mùa xuân về, người dân thôn Liên Sơn lại cùng nhau hòa chung trò chơ đánh mảng.

Không khí càng lúc càng sôi nổi khi những quả mảng bay đi dứt khoát, chạm vào nhau, tạo nên nhịp điệu rộn ràng giữa ngày xuân. Điều thú vị là không chỉ lớp trẻ hào hứng vào cuộc, mà cả những bà, những mẹ tuổi đã ngoài 60 cũng nhiệt tình nhập cuộc. Những đôi tay từng quen với công việc nương rẫy nay vẫn nhanh nhẹn cầm mảng, ánh mắt ánh lên niềm vui, như được trở lại những mùa xuân xưa.

Mỗi cú đánh là một lần khéo léo phô diễn sự dẻo dai, mỗi bước di chuyển là một nhịp hòa cùng tiếng cổ vũ rộn rã từ người xem. Không chỉ đơn thuần mang lại niềm vui ngày Tết, trò chơi đánh mảng còn là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, giúp những ký ức tuổi thơ được sống lại trong đời sống hôm nay, để mỗi mùa xuân về các thế hệ lại cùng nhau hòa chung trong một nhịp vui thân thuộc.

Bà Bùi Thị Xuân, thôn Liên Sơn, xã Thạch Bình, phấn khởi cho biết: “Ngày trước, cứ mỗi dịp Tết đến hay hội làng là bà con lại rủ nhau chơi đánh mảng. Giờ cuộc sống đổi thay nhiều, nhưng trò chơi này vẫn được duy trì để con cháu hiểu và yêu hơn văn hóa của dân tộc mình”.

Bà con đánh mảng ở bất cứ không gian nào, như một cách gìn giữ và trao truyền bản sắc văn hoá truyền thống.

Cách nhà văn hóa thôn Liên Sơn không xa, trong không gian ấm cúng của một nếp nhà sàn, một nhóm bà con khác cũng đang say sưa với trò đánh mảng. Không cần sân rộng hay khung cảnh lễ hội rộn ràng, chỉ cần một khoảng trống đủ đứng đối diện nhau là cuộc chơi đã có thể bắt đầu.

Tiếng mảng chạm nhau lách cách, xen lẫn tiếng cười giòn tan, vang lên giữa gian nhà sàn mộc mạc. Người chơi đủ mọi lứa tuổi, từ các cụ cao niên đến thanh niên, phụ nữ cùng hòa vào nhịp chơi quen thuộc. Chính sự linh hoạt ấy đã giúp trò chơi tồn tại bền bỉ qua thời gian, trở thành niềm vui giản dị nhưng gắn bó với đời sống cộng đồng.

Hà Hồng