Đánh thức “sức mạnh mềm”

Sở hữu nhiều giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc, xã Hoằng Giang đang từng bước biến những tiềm năng ấy thành “sức mạnh mềm”, nguồn lực để phát triển.

Lễ hội làng Quỳ Chữ. Ảnh: Thùy Linh

Về với Hoằng Giang hôm nay, ai cũng có thể cảm nhận rõ sức sống mới đang hiện hữu trên một vùng quê giàu truyền thống văn hóa, lịch sử. Những tuyến đường được mở rộng khang trang, diện mạo nông thôn ngày càng đổi mới, đời sống người dân từng bước nâng cao. Nhưng điều tạo nên dấu ấn riêng cho vùng đất này không chỉ nằm ở sự đổi thay về hạ tầng hay kinh tế, mà còn ở cách địa phương gìn giữ và đánh thức những giá trị văn hóa truyền thống trong hành trình phát triển.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều người nhắc đến Hoằng Giang như một “vùng trầm tích văn hóa”. Trải qua nhiều thế hệ, nơi đây vẫn lưu giữ hệ thống di tích lịch sử - văn hóa phong phú cùng nhiều giá trị văn hóa dân gian đặc sắc. Hiện xã có 3 di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, 17 di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh cùng nhiều điểm đến hấp dẫn và 13 lễ hội truyền thống được duy trì hằng năm. Mỗi di tích, mỗi lễ hội không chỉ phản ánh bề dày lịch sử của vùng đất ven sông Mã mà còn lưu giữ những giá trị văn hóa, tín ngưỡng, phong tục đặc sắc của cộng đồng cư dân địa phương.

Nổi bật giữa không gian văn hóa tâm linh đặc sắc của Hoằng Giang là khu tâm linh Phủ Vàng. Từ lâu nơi này đã trở thành điểm đến quen thuộc của người dân và du khách. Nằm tựa lưng vào núi Chùa, bao quanh là cảnh sắc thanh bình của làng Vàng ven sông Mã, nơi đây mang vẻ trầm mặc, linh thiêng và chứa đựng nhiều lớp trầm tích văn hóa của vùng đất giàu truyền thống.

Theo các tài liệu và truyền thuyết dân gian, Phủ Vàng được xây dựng từ thế kỷ XVIII, là nơi thờ Đệ nhất Thánh mẫu Liễu Hạnh - một trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, Phủ Vàng ngày nay được trùng tu, tôn tạo khang trang nhưng vẫn giữ được nét kiến trúc truyền thống cùng không gian tâm linh trang nghiêm vốn có.

Phủ Vàng còn gắn liền với lễ hội truyền thống được tổ chức hằng năm vào tháng ba âm lịch. Mỗi mùa lễ hội, dòng người từ nhiều nơi lại tìm về dâng hương, chiêm bái, hòa mình trong không khí văn hóa cộng đồng. Bên cạnh các nghi lễ truyền thống trang nghiêm là nhiều hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc như hát chèo, trò diễn dân gian, trình diễn nghề truyền thống... góp phần tái hiện đời sống văn hóa của cư dân vùng ven sông Mã qua nhiều thế hệ.

Điều tạo nên sức hút riêng của lễ hội Phủ Vàng không chỉ nằm ở yếu tố tâm linh mà còn ở tính cộng đồng và nét mộc mạc của văn hóa làng quê vẫn được gìn giữ khá nguyên vẹn. Những năm gần đây, Phủ Vàng dần trở thành điểm nhấn trong tuyến du lịch văn hóa - tâm linh ven sông Mã, kết nối với nhiều điểm đến nổi tiếng như đền Cô Bơ, đền Hàn Sơn, đền Bà Triệu, góp phần mở ra hướng phát triển du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Không chỉ thế, Hoằng Giang còn lưu giữ nhiều lễ hội truyền thống như lễ hội làng Quỳ Chử, lễ hội làng Đông Khê, lễ hội làng Phượng Mao... Đây là những “không gian mở” của ký ức làng quê, nơi tín ngưỡng, phong tục và đời sống cộng đồng hòa quyện trong một chỉnh thể thống nhất. Điều tạo nên sức hút cho lễ hội của Hoằng Giang là nhiều giá trị văn hóa truyền thống vẫn được bảo tồn tương đối nguyên vẹn. Trong không gian lễ hội, các nghi lễ trang nghiêm đan xen với những trò chơi, trò diễn dân gian, tạo nên bầu không khí vừa rộn ràng, sôi động, vừa gần gũi, đậm tính cộng đồng. Đó không chỉ là ngày hội, mà còn là dịp để cộng đồng cùng nhau “sống lại” những ký ức văn hóa của cha ông.

Cùng với lễ hội, các loại hình nghệ thuật dân gian như hát chèo, chèo cạn, chèo chải, hát xẩm, tú huần... vẫn được gìn giữ và phát huy như một mạch nguồn văn hóa bền bỉ. Không chỉ hiện diện trong các dịp lễ hội, những làn điệu, trò diễn ấy còn được người dân duy trì trong sinh hoạt cộng đồng hằng ngày.

Nghề làm hương truyền thống ở xã cũng được nhiều hộ dân duy trì như một cách gìn giữ nghề xưa. Đặc biệt, nghề làm hương còn được đưa vào trình diễn, giới thiệu tại các lễ hội địa phương, trở thành một hoạt động trải nghiệm văn hóa thu hút người dân và du khách, từng bước trở thành sản phẩm văn hóa gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Phó Chủ tịch UBND xã Hoằng Giang Nguyễn Quang Khánh, cho biết: “Với khoảng 20.000 lượt người tham dự lễ hội và các hoạt động văn hóa mỗi năm, Hoằng Giang đang từng bước khẳng định sức hút của một vùng quê trong không gian văn hóa ven sông Mã. Thời gian tới, xã định sẽ phát triển du lịch văn hóa, tâm linh gắn với du lịch cộng đồng, trải nghiệm; đẩy mạnh số hóa di tích và bản đồ du lịch; ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá điểm đến. Đồng thời, đa dạng các sản phẩm du lịch, chú trọng giữ gìn tính nguyên bản của di sản, xây dựng hình ảnh một miền quê “giàu văn hóa, thân thiện và đáng trải nghiệm”, để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững".

Thùy Linh