Dòng họ có ba thế hệ nối tiếp được phong Phúc thần

Trong văn hóa truyền thống của dân tộc, khi dòng họ có người được phong Phúc thần vốn đã là niềm vinh dự. Vậy nhưng, có một dòng họ ở xứ Thanh, liên tiếp ba thế hệ được phong Phúc thần.

Họ Lê Nhân ở làng Kim Cốc, phường Hải Bình, có ba thế hệ nối tiếp nhau được phong Phúc thần.

Ở vùng đất Mai Lâm thị xã Nghi Sơn cũ (nay thuộc phường Hải Bình), họ Lê Nhân làng Kim Cốc được biết đến là dòng họ lớn, có nhiều đóng góp cho việc lập dựng xóm làng, phát triển quê hương. Theo phả ký ghi chép còn lưu giữ, gần 600 năm về trước, người họ Lê Nhân đã đến Kim Cốc lập nghiệp.

Khởi thủy từ cụ Lê Nhân Thực vốn người xứ Hải Dương (nay thuộc TP Hải Phòng), vào buổi loạn lạc, cụ đã đưa người nhà vào đất Thanh Hóa lánh nạn. Sau nhiều lần di chuyển, cuối cùng cụ Lê Nhân Thực đã chọn vùng đất hoang sơ ở phía Nam xứ Thanh làm chốn đứng chân lâu dài. Từ đây, cụ Lê Nhân Thực khai khẩn đất hoang, tổ chức dân đinh bảo vệ vùng đất ven biển Nam Thanh, Bắc Nghệ. Cụ Lê Nhân Thực là người đặt nền móng cho việc lập nên làng Kim Cốc.

Hằng năm, vào ngày mùng 5 tháng 2 âm lịch dòng họ Lê Nhân ở Kim Cốc lại tổ chức lễ tế tổ - kỳ phúc truyền thống (thường gọi là lễ tế xuân)

Con trai cụ Lê Nhân Thực là Đông Các Đại học sỹ Lê Nhân Quý. Ông đỗ đạt và làm quan với nhà Lê, trải qua nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình. Sử sách nhắc đến ông với công trạng đã cùng với các quan đại thần trong triều đình nhà Lê thời bấy giờ phò Hoàng tử Lê Tư Thành - tức vua Lê Thánh Tông lên ngôi.

Với tài năng văn võ, Lê Nhân Quý trong sự nghiệp làm quan còn theo vua Lê Thánh Tông đi đánh dẹp giặc Chiêm Thành. Ông cũng được sử sách ghi chép và hậu thế nhắc nhớ với công trạng đắp thành công đê Hoàng Các trên vùng đất ven biển quê hương. Việc đắp đê vốn được bắt đầu từ thời cụ Lê Nhân Thực, song phải đến người con trai Lê Nhân Quý thì đê mới được đắp thành công.

Lễ vật được con cháu dòng họ Lê Nhân dâng tưởng nhớ tiền nhân trong ngày đại lễ.

Đến thời cụ Lê Nhân Kim, thừa hưởng “phúc ấm” từ cha là Lê Nhân Quý, cụ được sung vào Sùng Văn Quán, được phong Minh nghĩa công thần phụ quốc. Về sau cụ theo Nghĩa Quốc công Nguyễn Văn Lang trừ nghịch thần, phế truất vua Lê Uy Mục... Cụ Lê Nhân Kim nhiều lần dẫn binh đi dẹp giặc ở vùng Sơn Nam, Sơn Tây, Hải Dương... Với những công trạng lập được, cụ Lê Nhân Kim đã được phong Minh nghĩa công thần phụ quốc Thượng tướng quân. Sinh thời, từ lúc đương quan, cụ Lê Nhân Kim đã dùng gia sản để cùng các dòng họ ở Kim Cốc bồi đắp, sửa sang đê cũ, mở đường... góp phần quan trọng vào việc vùng đất quê nhà.

Cả ba cụ Lê Nhân Thực, Lê Nhân Quý, Lê Nhân Kim bởi có nhiều công trạng với triều đình nhà Lê nên sau khi mất đều đã được phong làm Phúc thần - Thành hoàng làng Kim Cốc.

Theo tài liệu Hán Nôm còn lưu giữ ở dòng họ Lê Nhân làng Kim Cốc, dưới triều vua Khải Định, cả ba vị Phúc thần của làng Kim Cốc là Lê Nhân Thực, Lê Nhân Quý, Lê Nhân Kim đều được gia phong tôn hiệu là Đoan Túc tôn thần, sắc phong cho người dân địa phương thờ phụng.

PGS.TS Nguyễn Tá Nhí, chuyên gia Hán Nôm với bài viết “Hai bài văn tế trong gia phả họ Lê Nhân ở làng Kim Cốc huyện Tĩnh Gia” đã khẳng định: “Một dòng họ có ba thế hệ liên tiếp được phong Phúc thần quả là hy hữu. Phải một trăm năm sau người dân đất Việt mới lại thấy xuất hiện ở làng Đại Mỗ, huyện Từ Liêm, trấn Sơn Tây có ba vị Phúc thần họ Nguyễn là Nguyễn Quí Đức, Nguyễn Quí Ân, Nguyễn Quí Kính. Trong một tấm biển gỗ để ở hậu cung đình Đại Mỗ thấy có ghi lại lời tán dương của nhà nho đương thời Phạm Khắc Gia rằng: Đỉnh giáp nhất môn thiên hạ hữu/ Phúc thần tam diệp cổ lai vô ( dịch : Khoa giáp một nhà thiên hạ có/ Phúc thần ba vị xưa nay không). Nhà nho Phạm Khắc Gia hẳn là chưa biết tới trước đó hàng trăm năm đã có gia tộc Lê Nhân ở Kim Cốc cũng đã có được phúc phận này rồi” (sách Đông Các Đại học sỹ Lê Nhân Quý, Danh nhân lịch sử thời Lê Sơ thế kỷ XV, NXB Thanh Hóa - 2010).

Lễ tế tổ - kỳ phúc truyền thống là dịp để những thế hệ người họ Lê Nhân thắt chặt tình đoàn kết, bồi đắp sức mạnh dòng tộc.

Từ khởi thủy là cụ Lê Nhân Thực cho đến nay, dòng họ Lê Nhân đã có trên 20 đời nối tiếp nhau sinh sống ở Kim Cốc. Tiếp nối truyền thống gia tộc từ trong lịch sử, các thế hệ dòng họ Lê Nhân đã cùng nhau dốc sức xây dựng quê hương, đất nước.

Theo TS Lê Ngọc Tạo, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Thanh Hóa, con cháu dòng họ Lê Nhân tuy không có nhiều người làm quan to quyền nghiêng thiên hạ, nhưng đã có tới 16 đời có người tham gia việc nước, thấp nhất cũng là quan phủ, huyện, tổng hay đốc học. Cũng từ trình độ học vấn nhất định, nhiều người đã chuyên tâm với nghề làm thuốc cứu người. Chỉ tính từ đời thứ 13 đến đời thứ 20 đã có 17 vị đông y với nhiều môn thuốc gia truyền được nhân dân khắp vùng Nam Thanh, Bắc Nghệ tri ân.

Ông Lê Trọng Tấn, Trưởng tộc dòng họ Lê Nhân, chia sẻ niềm tự hào: "Đi qua thời gian, truyền thống ông cha như mạch nguồn âm thầm chảy, được các thế hệ con cháu dòng họ Lê Nhân tiếp nối, phát huy. Hằng năm, vào dịp đầu xuân (ngày mùng 5 tháng 2 âm lịch), người họ Lê Nhân ở làng Kim Cốc và khắp mọi miền lại theo nhau về Di tích lịch sử nhà thờ họ Lê Nhân dự lễ tế tổ - kỳ phúc, cùng nhau thắp nén tâm hương tưởng nhớ tiền nhân và cầu mong những điều tốt đẹp. Lễ tế tổ không chỉ là sinh hoạt văn hóa tâm linh, còn là dịp để thắt chặt tinh thần đoàn kết của, bồi đắp thêm sức mạnh dòng tộc”.

Khánh Lộc