Huyền tích Báo Ân Tháp tự

Ngay từ thời phong kiến, vùng đất Triệu Lộc đã ghi dấu trong lịch sử với nhiều tên tuổi nổi bật như Hoàng Khắc Thận - Tiến sĩ khoa thi năm 1529 ở Đại Lộc, hay các Hương cống Ngọ Doãn Toàn, Kiều Nguyên Thực của Tiến Lộc. Nơi đây còn là mảnh đất cổ, lưu dấu nhiều chứng tích văn hóa -lịch sử quốc gia đặc biệt quan trọng. Trong đó, có ngôi chùa cổ Báo Ân Tháp Tự - hay còn gọi là chùa Tháp Sơn là một dấu ấn cổ kính tiêu biểu tượng trưng cho sức sống mới trên quê hương Triệu Lộc.

Trong dòng chảy của lịch sử và công cuộc đổi mới đất nước, sự ra đời của xã Triệu Lộc mới, được hình thành từ 4 xã phía Tây huyện Hậu Lộc - Triệu Lộc, Châu Lộc, Đại Lộc và Tiến Lộc, là một minh chứng tiêu biểu cho bước chuyển mình mang tầm chiến lược. Đây không chỉ là sự kết nối về địa lý - hành chính, mà còn là sự giao thoa, hòa quyện giữa văn hóa, lịch sử, truyền thống và khát vọng phát triển.

Chùa Tháp Sơn, hay còn gọi là Báo Ân Tháp Tự, là một ngôi cổ tự mang trong mình bề dày lịch sử và văn hóa tâm linh của vùng đất Thôn Sơn, xã Triệu Lộc (trước là Tiến Lộc, huyện Hậu Lộc). Nằm trong một vùng đất nổi tiếng với nhiều di tích cổ và truyền thống Phật giáo lâu đời, Chùa Tháp Sơn không chỉ là nơi thờ tự mà còn là một trung tâm văn hóa cộng đồng, với những hoạt động xã hội ý nghĩa.

Chùa Tháp Sơn, hay còn gọi là Báo Ân Tháp Tự tại xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

Ngôi chùa cổ này có từ lâu đời. Tên gọi “Báo Ân Tự” (chùa Báo Ân) mang ý nghĩa về sự đền ơn, trả ơn. Đặc biệt, tên gọi “Tháp Sơn” gắn liền với kiến trúc độc đáo của chùa khi tọa lạc tại đỉnh núi làng Sơn. Theo lời kể của các cụ cao niên, khi xưa chùa Tháp Sơn có quy mô rất lớn: Ngôi Tam Bảo chính có 5 gian rộng lớn. Phía sau là kiến trúc nổi bật nhất với Tháp Phật 9 tầng uy nghiêm. Hai bên tả hữu là Nhà thờ Tổ và Nhà thờ Mẫu, tạo thành một quần thể kiến trúc tâm linh hoàn chỉnh trên đỉnh núi. Trải qua thăng trầm của thời gian và chiến tranh, ngôi chùa đã bị tàn phá nặng nề, chỉ còn lại phần tháp Phật. Sau cải cách ruộng đất, với lòng thành kính và sự nỗ lực của nhân dân, Chùa Tháp Sơn đã được phục dựng lại ngôi Tam Bảo và phần tháp thờ Phật, tiếp tục duy trì mạch nguồn tâm linh.

Lối đi vào chùa trên một triền núi với phong cách kiến trúc độc đáo

Chùa Tháp Sơn mang một giá trị đặc biệt đối với cộng đồng. Đây là nơi lưu giữ tinh thần hướng Phật của nhiều thế hệ, không gian gìn giữ truyền thống phong tục, tín ngưỡng dân gian. Chùa Tháp Sơn không chỉ có ý nghĩa về mặt tâm linh với nhân dân địa phương mà còn là một biểu trưng trong di tích, tín ngưỡng của vùng, góp phần vào bản sắc văn hóa của vùng đất Triệu Lộc nói riêng và tỉnh Thanh Hóa nói chung. Mặc dù có những giai đoạn khó khăn, nhưng nhân dân, Phật tử địa phương vẫn giữ nếp sinh hoạt tôn giáo truyền thống. Vào các ngày Rằm, mùng Một hàng tháng và các ngày lễ lớn của Phật giáo, bà con Phật tử vẫn tề tựu về chùa Tháp Sơn để tụng kinh, lễ bái, giữ lửa cho không gian tâm linh của làng xã. Từ tháng 6 năm 2025, với sự kiện có Sư về trụ trì, Chùa Tháp Sơn đã bước sang một giai đoạn phát triển mạnh mẽ và tích cực hơn, thể hiện tinh thần Phật giáo nhập thế - gắn đạo với đời và các hoạt động ý nghĩa, thiết thực như: thành lập Hội từ thiện Chùa Tháp Sơn hỗ trợ người khó khăn, bệnh tật. Bên cạnh đó, chùa đã thành lập Quỹ khuyến học để trao học bổng, hỗ trợ học sinh nghèo vượt khó, và động viên, bồi dưỡng nhân tài cho quê hương. Chùa đã tổ chức CLB Thanh thiếu niên Phật tử để thường xuyên sinh hoạt đạo đức, học giáo lý căn bản và giáo dục thế hệ trẻ sống có trách nhiệm, hướng thiện... ngoài ra chùa còn mở nhiều lớp học ngoại ngữ, các hoạt động ngoại khóa, giao lưu ý nghĩa... Những hoạt động này cho thấy Chùa Tháp Sơn không chỉ là nơi thực hành tín ngưỡng tôn giáo, mà còn là một trung tâm giáo dục phi lợi nhuận, trung tâm từ thiện và nơi giao lưu văn hóa, thể thao của địa phương.

Nhiều hoạt động cộng đồng ý nghĩa được tổ chức trong khuôn viên chùa Tháp Sơn

Có những miền đất lưu giữ trong mình không chỉ trầm tích văn hóa, mà còn là mạch nguồn của lịch sử và niềm tự hào bao đời. Triệu Lộc - vùng quê với những ngôi chùa cổ trên núi, những ngôi đền nằm nép mình dưới rặng cây, mái đình rêu phong, tiếng chuông chùa ngân vang trong buổi sớm, tất cả gợi nên cảm giác thân thuộc, vừa linh thiêng vừa gần gũi. Trong đó, Chùa Tháp Sơn (Báo Ân Tháp Tự) là một minh chứng sống động cho sự bền bỉ của dòng chảy Phật giáo và văn hóa tâm linh tại Thanh Hóa. Từ một di tích cổ bị tàn phá bởi biến thiên của lịch sử và thời gian, nay ngôi chùa đã và đang được phục dựng, không chỉ về mặt vật chất mà còn về tinh thần. Sự xuất hiện của vị trụ trì cùng các hoạt động từ thiện, khuyến học, và giáo dục miễn phí đã thổi một luồng sinh khí mới, khẳng định vị thế của ngôi chùa là một “ngôi trường đạo đức”, góp phần thiết thực vào sự phát triển văn hóa - xã hội của xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

Phương Liên