Người thầy từ Cố đô và hơn ba thập kỷ thăng trầm cùng Karate Thanh Hóa

Giữa những tiếng hô vang trong võ đường tại số 23 Ngô Từ, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa, người đàn ông với mái tóc đã điểm bạc vẫn lặng lẽ đi giữa những hàng võ sinh, chỉnh từng thế đứng, nhắc từng động tác nhỏ. Hơn 30 năm sau ngày rời Cố đô Huế để đến với Thanh Hóa, ông Nguyễn Toàn Thanh Vũ vẫn giữ nguyên dáng vẻ của một người thầy Karate-do truyền thống: điềm đạm, kỷ luật và bền bỉ.

Nhắc lại cơ duyên đến với Thanh Hóa, ông Nguyễn Toàn Thanh Vũ vẫn nhớ rõ những ngày đầu thập niên 1990.

Khi ấy, Nghĩa Dũng Karate-do phát triển rất mạnh tại Nghệ Tĩnh. Trong một lần tham gia giải vật toàn quốc tại TP Vinh, ông Vũ Anh Sơn - khi đó là chủ nhiệm CLB Võ vật Thanh Hóa - đã tận mắt chứng kiến cách tổ chức, điều hành và hoạt động của Karate-do.

“Từ đó ông Sơn có lời mời: ’Tôi mời anh ra Thanh Hóa để phát triển phong trào karate cho tỉnh Thanh Hóa’ ”, ông Vũ nhớ lại.

Năm 1991-1992, người thanh niên gốc Huế mang theo tinh thần của Nghĩa Dũng Karate-do ra xứ Thanh, bắt đầu hành trình gây dựng phong trào Karate từ con số 0.

Nghĩa Dũng Karate-do là hệ phái do võ sư Nguyễn Văn Dũng sáng lập tại Huế năm 1978, kế thừa tinh thần Karate truyền thống từ Chưởng môn Suzuki Choji - người đầu tiên đưa Karate vào Việt Nam.

Khác với xu hướng thể thao hóa mạnh mẽ của Karate hiện đại, Nghĩa Dũng Karate-do theo đuổi con đường võ đạo truyền thống, đề cao kỹ thuật căn bản, tinh thần kỷ luật, khả năng tự vệ và sự tu dưỡng nhân cách của người học võ. Chính tinh thần ấy đã theo ông Nguyễn Toàn Thanh Vũ đến Thanh Hóa và trở thành nền tảng cho hành trình phát triển phong trào Karate xứ Thanh suốt hơn ba thập kỷ.

Thời điểm ấy, Thanh Hóa vẫn còn là thị xã, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Khi đó chưa có Facebook, Zalo hay những phương thức truyền thông hiện đại như bây giờ, điện thoại di động cũng chưa phổ biến. Việc gây dựng phong trào gần như hoàn toàn dựa vào truyền miệng và sự tin tưởng mà các lớp võ tạo dựng được với phụ huynh, học sinh.

“Chúng tôi phải làm gần như hoàn toàn bằng truyền miệng. Tức là từ làm tốt rồi dần dần được sự tin tưởng của phụ huynh, của chính quyền, của Sở Thể dục thể thao khi đó. Học trò thấy tập tốt thì giới thiệu nhau đến học”, ông Vũ kể.

Nhưng khó khăn lớn nhất không nằm ở cơ sở vật chất hay thiếu thốn phương tiện truyền thông: “Người ta vẫn còn khái niệm học võ là để đánh nhau, học võ thì sẽ hung hãn hơn”, ông Vũ nhớ lại.

Giữa vùng đất vốn có truyền thống võ thuật lâu đời với nhiều môn phái phát triển mạnh, những lớp Karate đầu tiên của Nghĩa Dũng Karate-do vẫn âm thầm tồn tại bằng sự nghiêm túc và kỷ luật.

“Chúng tôi vẫn mạnh dạn, âm thầm đi theo những điều mà thầy Nguyễn Văn Dũng đã chỉ dạy và định hướng cho chúng tôi”, ông nói.

Những lớp Karate đầu tiên được mở tại số 24 Hoàng Văn Thụ, TP Thanh Hóa - nay là Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu TDTT tỉnh Thanh Hóa. Từ vài chục võ sinh ban đầu, có giai đoạn lớp học phát triển tới hàng trăm người tập luyện thường xuyên.

“Thời đó lớp chúng tôi có đến bốn, năm trăm võ sinh”, ông Vũ kể.

Điều khiến ông nhớ nhất không phải số lượng học trò, mà là sự thay đổi trong suy nghĩ của người dân về võ thuật. Có những gia đình cả bố mẹ và con cái cùng đi học võ. Có gia đình ba thế hệ cùng theo tập Karate-do.

Ông Vũ nhớ về gia đình anh Tân - chủ quán cháo lươn trên đường Trần Phú - từng đưa hai con trai đến tập võ từ những năm đầu tiên. Hay như gia đình chị Lý ở khu vực chợ Tây Thành, ba mẹ con cùng theo học Karate.

“Chúng tôi tạo được niềm tin rằng võ không chỉ dành cho tuổi trẻ. Người lớn tuổi vẫn tập được”, ông nói.

Từ những lớp võ đầu tiên ở thành phố Thanh Hóa, hành trình mở lớp bắt đầu nối dài tới các huyện miền núi, trung du như Thường Xuân, Ngọc Lặc, Triệu Sơn...

Một trong những dấu mốc quan trọng nhất với phong trào Karate Thanh Hóa là khi các lớp võ được đưa vào Trường Dân tộc nội trú tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 1992-1993.

“Chúng tôi phải nhờ ơn thầy Tăng - hiệu trưởng trường dân tộc nội trú tỉnh Thanh Hóa. Thầy đã phổ cập cho toàn bộ học sinh buổi sáng từ 5 giờ đến 6 giờ như một buổi thể dục trong trường”, ông Vũ nhớ lại.

Từ nền móng ban đầu ấy, phong trào Karate Thanh Hóa dần phát triển rộng khắp toàn tỉnh.

Đến nay, hầu như tất cả các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh đều có phong trào Karate phát triển quy củ và nề nếp.

Hơn 30 năm gắn bó với Karate-do, điều ông Nguyễn Toàn Thanh Vũ luôn tâm niệm không chỉ là thành tích thi đấu. Với ông, Karate-do trước hết là con đường để hoàn thiện con người.

“Karate có hai trường phái. Một trường phái là karate thể thao, mục đích tập luyện để thi đấu, lấy huy chương, làm rạng danh quê hương, đất nước”, ông Vũ chia sẻ.

“Còn một dòng thứ hai chúng ta gọi là karate-do. Rất nhiều người hiểu chữ ‘Do’ theo nhiều ý nghĩa, nhưng với tôi, chữ ‘Do’ vừa là đạo, nhưng cũng có thể hiểu là con đường. Con đường để hoàn thiện bản thân.”

Triết lý ấy đến từ chính tinh thần của võ đường Nghĩa Dũng Karate-do do võ sư Nguyễn Văn Dũng sáng lập. Theo ông Vũ, võ đường phải nghiêm túc như một trường học, nơi có học sinh và người thầy đúng nghĩa.

“Nó là nơi rất kỷ luật nhưng không phải doanh trại quân đội. Nó cũng có thể là nơi để các con xả stress sau giờ học văn hóa căng thẳng nhưng không phải câu lạc bộ vui chơi giải trí.”

Ông nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất của Karate-do không nằm ở những đòn thế mạnh hay kỹ thuật thi đấu, mà là rèn cho thế hệ trẻ sức khỏe, trách nhiệm và kỷ luật.

Bên cạnh công tác phát triển phong trào, ông Nguyễn Toàn Thanh Vũ còn có hơn 30 năm gắn bó với đội tuyển Karate Thanh Hóa ở cương vị Trưởng bộ môn.

Năm 2026, ông chính thức khép lại hành trình hơn ba thập kỷ đảm nhiệm cương vị Trưởng bộ môn Karate Thanh Hóa để dành nhiều thời gian hơn cho công tác huấn luyện và phát triển phong trào.

Những ngày này, tại võ đường số 23 Ngô Từ - nơi được xem như tổ đường của Nghĩa Dũng Karate-do Thanh Hóa - người thầy gốc Huế vẫn trực tiếp đứng lớp, truyền dạy tinh thần võ đạo cho nhiều thế hệ học trò.

Trong hành trình hơn 30 năm ấy, ông cùng các thế hệ vận động viên Karate Thanh Hóa đã giành nhiều thành tích ấn tượng trên đấu trường quốc gia và quốc tế.

Một trong những ký ức sâu đậm nhất với ông là Đại hội TDTT toàn quốc năm 2006 tại Huế. Khi ấy, đoàn Karate Thanh Hóa chỉ có 4 vận động viên tham dự. Hy vọng lớn nhất được đặt lên vai Mai Xuân Lượng nhưng không may võ sĩ này bị đứt dây chằng ở trận bán kết.

“Lúc đó một mình tôi vừa làm huấn luyện viên, vừa chăm sóc vận động viên, phải đưa anh Lượng đi bệnh viện Huế để chụp chiếu, sơ cứu”, ông nhớ lại.

Trong hoàn cảnh khó khăn ấy, nữ võ sĩ trẻ Bùi Thị Ngân - khi đó vừa tròn 18 tuổi - đã bất ngờ giành HCV cho Karate Thanh Hóa.

“Đối với karate lúc đó, một huy chương vàng đã là rất thành công.”

Năm 2022 tiếp tục trở thành dấu mốc đặc biệt của Karate Thanh Hóa tại Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ IX. Hai vận động viên Nguyễn Thị Dung và Trương Thị Thương gây bất ngờ khi đánh bại các nhà vô địch quốc gia, SEA Games để mang về 2 HCV cho Thanh Hóa.

Không dừng lại ở đó, Mai Thị Xuân và Hoàng Văn Tám chuyển từ Karate sang thi đấu nội dung Fighting của Jujitsu cũng tiếp tục giành HCV. “Riêng bộ môn Karate chúng tôi đã góp cho đoàn Thanh Hóa 4 huy chương vàng và giúp đoàn Thanh Hóa đứng thứ tư toàn quốc”, ông Vũ tự hào.

Nhưng sau tất cả những huy chương và thành tích, điều khiến người thầy gốc Huế tự hào nhất vẫn là sự lan tỏa của Karate-do trong cộng đồng.

“Bây giờ người ta cảm thấy chuyện một người 50 tuổi tập cùng cháu 5 tuổi là bình thường”, ông cười.

Với ông Nguyễn Toàn Thanh Vũ, Karate-do chưa bao giờ chỉ là võ thuật.

“Con đường để hoàn thiện bản thân thì đến lúc già chúng ta cũng phải hoàn thiện. Một con đường không có đích. Chúng ta hoàn thiện, hoàn thiện và tiếp tục hoàn thiện.”

Hơn 30 năm kể từ ngày đưa Karate-do từ Cố đô Huế đến với xứ Thanh, người thầy ấy vẫn miệt mài trên sàn tập tại võ đường số 23 Ngô Từ. Ở đó, ông tiếp tục truyền dạy không chỉ những bài quyền, thế võ, mà còn cả tinh thần võ đạo cho nhiều thế hệ võ sinh Thanh Hóa.

Nội dung và Ảnh: Hoàng Sơn

Đồ Hoạ: Phạm Nam