Nhịp sống mới của du lịch văn hóa xứ Thanh

Nếu mùa hè ở Thanh Hóa là mùa của du lịch biển với những điểm đến quen thuộc như Sầm Sơn, Hải Tiến, thì mùa xuân lại mở ra một hành trình khác: du xuân, trẩy hội và tìm về các không gian văn hóa - tâm linh. Khi những lễ hội truyền thống được “đánh thức”, khi dòng người tìm về các di tích để vãn cảnh đầu năm, mùa xuân cũng dần trở thành thời điểm sôi động của du lịch văn hóa xứ Thanh và “thời điểm vàng” để quảng bá bản sắc văn hóa địa phương.

Du khách tham quan, chiêm bái tại Am Tiên.

Một buổi sáng đầu xuân, khi mây còn bảng lảng trên triền núi, dòng người đã bắt đầu tìm về đền Nưa - Am Tiên. Con đường dẫn lên đỉnh Nưa uốn mình qua những sườn núi xanh thẫm. Từng đoàn du khách chậm rãi bước lên những bậc đá, giữa tiếng gió rừng và tiếng chuông vang vọng, tạo nên không gian vừa linh thiêng vừa thanh tịnh. Nhiều người đến đây đầu năm không chỉ dâng hương mà còn để cảm nhận vẻ đẹp đặc biệt của vùng đất được xem là nơi giao hòa giữa trời và đất. Trong không gian cổ kính của Am Tiên, từng nén hương được thắp lên, mang theo những ước vọng bình an cho một năm mới. Chị Lê Thị Lan (phường Hạc Thành) chia sẻ: "Đầu năm lên Am Tiên có cảm giác rất đặc biệt. Không khí trong lành, cảnh sắc đẹp và đứng trên đỉnh núi nhìn xuống thấy lòng mình rất nhẹ nhõm. Đi du xuân như vậy vừa là đi lễ, vừa như một chuyến du lịch đầu năm”.

Đền Nưa - Am Tiên gắn với cuộc khởi nghĩa của nữ tướng Triệu Thị Trinh. Hành trình du xuân nơi đây không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn gợi nhớ về một giai đoạn hào hùng của lịch sử dân tộc. Những năm gần đây, Am Tiên này ngày càng thu hút đông đảo du khách, đặc biệt trong dịp đầu xuân. Nhiều người kết hợp hành hương với tham quan, khám phá cảnh quan thiên nhiên của núi Nưa - vùng đất gắn với nhiều truyền thuyết dân gian. Ông Nguyễn Xuân Thiêm, phụ trách Phòng quản lý Di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu cho biết: “Từ tháng 2 đến nay, Di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu đón khoảng 100.000 lượt khách đến tham quan, chiêm bái. Ngay từ trước tết, ban quản lý đã chỉnh tranh lại di tích, xây dựng kế hoạch tổ chức đón khách du xuân. Các lực lượng được bố trí để hướng dẫn du khách, giữ gìn trật tự, vệ sinh môi trường, đảm bảo không gian lễ hội văn minh. Nhờ vậy, dù lượng khách khá đông nhưng hoạt động vãn cảnh, dâng hương vẫn diễn ra nền nếp, an toàn”.

Không chỉ riêng đền Nưa - Am Tiên, khắp các vùng quê của Thanh Hóa, nhiều di tích và lễ hội truyền thống cũng trở nên nhộn nhịp mỗi độ xuân về. Tại đền Sòng Sơn, Phủ Na, đền Bà Triệu, Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, dòng người hành hương, vãn cảnh nối dài từ sáng sớm. Trong làn khói trầm bảng lảng, những nén hương đầu năm được thắp lên với mong ước về một năm mới bình an, thuận lợi.

Ở vùng ven biển, lễ hội cầu ngư lại rộn ràng trong tiếng trống hội và những nghi lễ truyền thống của ngư dân. Trên bãi biển còn vương hơi lạnh đầu năm, những chiếc thuyền được trang trí cờ hoa rực rỡ. Người dân trong làng tụ hội đông đủ để cầu mong một năm biển lặng, cá đầy. Ông Lê Sỹ Thắng, Phó Chủ tịch UBND xã Hoằng Tiến cho biết: “Lễ hội cầu ngư là nét văn hóa lâu đời của ngư dân địa phương. Những năm gần đây, lễ hội không chỉ thu hút bà con trong vùng mà còn có nhiều du khách đến tham quan, tìm hiểu. Do đó, địa phương luôn chú trọng tổ chức lễ hội trang trọng, an toàn, đồng thời giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống của làng biển”.

Với miền núi phía Tây của tỉnh, nhiều địa phương cũng đang kết hợp lễ hội với du lịch cộng đồng. Tại các xã: Pù Luông, Cổ Lũng, Thường Xuân, Thạch Lập, Xuân Du... các lễ hội truyền thống của đồng bào Thái, Mường trở thành điểm hẹn văn hóa đầu năm. Trong trang phục truyền thống rực rỡ, người dân tái hiện những nghi lễ cổ truyền, cùng các điệu múa, trò chơi dân gian đặc sắc. Nhiều du khách sau khi tham dự lễ hội còn ở lại bản để trải nghiệm ẩm thực và sinh hoạt văn hóa của cộng đồng.

Những chuyển động ấy cho thấy mùa xuân đang dần trở thành mùa của du lịch văn hóa - tâm linh ở Thanh Hóa. Khi các di tích mở cửa đón khách, khi các lễ hội được tổ chức, những giá trị văn hóa lâu đời cũng được “đánh thức”. Anh Phạm Đức Trí, Phó Giám đốc Trung tâm Triển lãm và Xúc tiến du lịch Thanh Hóa cho biết: “Với kho tàng di sản phong phú, nhiều lễ hội xuân và những điểm đến hấp dẫn, mùa xuân đã và đang trở thành thời điểm rất thuận lợi để quảng bá hình ảnh văn hóa xứ Thanh. Khi du khách tìm về các di tích và lễ hội, họ sẽ có cơ hội hiểu sâu hơn về lịch sử, con người và bản sắc của mỗi vùng đất quê Thanh”.

Khi các di tích được gìn giữ, lễ hội được tổ chức văn minh và những giá trị văn hóa bản địa được giới thiệu một cách sinh động, hành trình du xuân không chỉ dừng lại ở việc vãn cảnh, dâng hương mà còn trở thành trải nghiệm khám phá lịch sử, bản sắc của vùng đất.

Để du lịch văn hóa thực sự trở thành sản phẩm hấp dẫn và bền vững, thì “kho tàng văn hóa” của xứ Thanh cần tiếp tục được đầu tư, chắt lọc thành những sản phẩm du lịch đặc trưng; đồng thời tăng cường sự kết nối giữa các điểm đến, giữa di tích - lễ hội - làng bản - cộng đồng. Bởi điều khiến một điểm đến trở nên đáng nhớ không chỉ là cảnh quan hay không khí lễ hội, mà còn là những câu chuyện văn hóa, lịch sử phía sau mỗi di sản. Khi những câu chuyện ấy được kể một cách sống động qua từng hành trình du xuân, mùa xuân không chỉ là mùa lễ hội, mà còn trở thành mùa để các di sản văn hóa xứ Thanh được “sống” và lan tỏa.

Bài và ảnh: Thùy Linh