Sách giáo khoa thống nhất giúp ổn định nền tảng...

Từ năm học 2026-2027 sẽ thống nhất sử dụng một bộ sách giáo khoa (SGK) trên phạm vi toàn quốc. Việc thống nhất này được kỳ vọng sẽ bảo đảm công bằng trong tiếp cận tri thức giữa các vùng miền...

Theo cô giáo Đỗ Thị Phương, Trường THCS Quảng Đại (phường Nam Sầm Sơn): Mỗi bộ sách có ưu điểm, hạn chế riêng. Trong quá trình dạy, giáo viên thường chắt lọc ưu điểm của bộ này để bổ sung vào bộ khác.

Nhìn lại...

Trước đó, giai đoạn 2020-2025, cả nước triển khai, thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. SGK được dạy trong các nhà trường ở giai đoạn này gồm 3 bộ: “Cánh diều”, “Kết nối tri thức với cuộc sống”, “Chân trời sáng tạo”.

Thống nhất dùng một bộ SGK, nhiều ý kiến cho rằng, đây là sự thay đổi cần thiết để khắc phục những bất cập đã bộc lộ trong quá trình triển khai một chương trình, nhiều bộ sách. Tại Thanh Hóa, hiện các nhà trường đang sử dụng bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”. Tuy nhiên, trong đó có một số môn lại sử dụng bộ sách “Cánh diều”.

“Mỗi bộ sách có ưu điểm, hạn chế riêng. Trong quá trình dạy, chúng tôi thường chắt lọc ưu điểm của bộ này để bổ sung vào bộ khác”, cô giáo Đỗ Thị Phương, Tổ trưởng Tổ Khoa học xã hội, Trường THCS Quảng Đại (phường Nam Sầm Sơn), cho biết.

Cụ thể về hạn chế, cô giáo Phương cho rằng, một số nội dung bài học đặt ra yêu cầu quá cao đối với học sinh, ví dụ môn Ngữ văn lớp 6, bài “Bắt nạt” hoặc “Con chào mào”... “Những bài thơ này, phải là người có kiến thức nền mới cảm thụ được còn học sinh lớp 6 sẽ rất khó tìm được giá trị nghệ thuật ở đâu... Hoặc phần nội dung về các biện pháp tu từ, thì 6 biện pháp tu từ đều học ở lớp 6, quá nặng với học sinh, trong khi những biện pháp tu từ này sẽ “kéo dài” đến lớp 9, lên bậc THPT”.

Không riêng bậc THCS, ở bậc tiểu học, nhiều ý kiến cho rằng, nội dung các môn học nặng hơn chương trình cũ. Điều này, sẽ gây khó khăn cho cả giáo viên và học sinh. Đơn cử, như môn Tiếng Việt, ở phần viết, nếu trước đây, học sinh lớp 5 chủ yếu chỉ học 2 thể loại là văn miêu tả, kể chuyện thì ở chương trình mới, các em học thêm cách viết 1 đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về 1 câu chuyện, 1 bài thơ... Tuy nhiên, như chia sẻ của cô giáo Lê Thị Thủy, giáo viên khối 5, Trường Tiểu học Định Tân (xã Định Tân): “Thời gian để các em tập luyện ít, thường chỉ 2 tuần xong 1 thể loại văn nên giáo viên cũng như học sinh rất vất vả trong cách tiếp cận. Bên cạnh đó, một số bài tập đọc lớp 5 mang tính uyên bác nhiều, có thể cô đọc hiểu nhưng trò không hiểu, rất mơ hồ...”.

Không dừng ở môn Tiếng Việt, môn Khoa học lớp 5 cũng được cô giáo Lê Thị Thủy chỉ ra những khó khăn. “Trước đây, khi dạy học sinh về 3 trạng thái là chất rắn, lỏng, khí, cô giáo dạy dễ hiểu, học sinh dễ nhớ”, cô Thủy nói. “Nhưng, chương trình mới đưa ra khái niệm về 3 chất này lại gây khó cho cả cô và trò, dù cô giảng đi giảng lại nhiều lần mà học sinh vẫn “ngơ ngác”... Đối với học sinh tiểu học, vấn đề quan trọng nhất, nội dung bài học ngắn gọn, ngữ liệu dễ nhớ, dễ hiểu sẽ mang lại hiệu quả cao hơn...”.

Bên cạnh đó, việc một chương trình sử dụng nhiều bộ SGK còn gây khó cho học sinh các tỉnh, thành khi chuyển trường. Tại Trường Tiểu học Định Tân (xã Định Tân), trung bình mỗi năm học, có khoảng 7 – 10 học sinh từ các tỉnh khác chuyển về. Tuy nhiên, bộ SGK ở trường cũ lại không giống bộ SGK ở trường mới. Hiệu trưởng Trường Tiểu học Định Tân, cô giáo Nguyễn Thị Lan cho biết: “Thư viện nhà trường luôn lưu trữ SGK cũ từ khối 1 đến khối 5. Số sách này, nhà trường kêu gọi học sinh, sau khi các em học xong, hỗ trợ lại nhà trường để giúp đỡ các bạn có hoàn cảnh khó khăn... Đối với học sinh tỉnh ngoài chuyển đến, do các địa phương sử dụng khác nhau về bộ SGK nên chúng tôi sẽ hỗ trợ hoặc hướng dẫn cụ thể để phụ huynh mua bộ SGK mới”.

Không phải là một bộ sách "đóng", bất biến...

“Chốt” một bộ SGK dùng chung trên phạm vi toàn quốc từ năm học 2026–2027 nhằm hướng tới mục tiêu chuẩn hóa nội dung giáo dục phổ thông, giảm gánh nặng chi phí cho người dân và tiến tới miễn phí SGK cho học sinh vào năm 2030.

Nhiều năm, thư viện Trường Tiểu học Định Tân (xã Định Tân) luôn lưu trữ SGK để hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Ngày 26/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 3588/QĐ–BGDĐT về bộ SGK giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc. Theo đó, bộ SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã được lựa chọn. Bộ sách này đáp ứng đầy đủ và nổi trội hơn những bộ sách khác, như: bảo đảm đầy đủ, đồng bộ tất cả các môn học, hoạt động giáo dục ở cả 3 cấp học, chất lượng khoa học – sư phạm được khẳng định qua thực tiễn, được sử dụng rộng rãi tại tất cả 34/34 tỉnh, thành...

Về sự lựa chọn này, ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết: “Bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” không phải là một bộ sách “đóng”, bất biến mà tiếp tục được rà soát, cập nhật, chỉnh lý theo đúng quy định của pháp luật và yêu cầu thực tiễn giáo dục. SGK thống nhất giúp ổn định nền tảng, còn tính linh hoạt, sáng tạo nằm ở cách tổ chức dạy học của nhà trường và giáo viên. Bộ khuyến khích sử dụng học liệu bổ trợ, tài nguyên số, tài liệu tham khảo, kể cả từ các bộ SGK khác”.

Bài và ảnh: VI AN