Thăm lăng Quốc Mẫu trên đất Yên Lăng

Trong không gian làng quê tĩnh lặng và xanh mát, Di tích lăng Quốc Mẫu trên đất thôn Yên Lăng, xã Xuân Tín là nơi yên nghỉ của Hoàng Thái hậu Tiền Lê, mẹ vua Lê Đại Hành - vị vua sáng lập nên vương triều Tiền Lê.

Di tích lăng Quốc Mẫu là nơi yên nghỉ của Hoàng Thái hậu Tiền Lê - người đã sinh ra vua Lê Đại Hành.

Trước khi lên ngôi, vua Lê Đại Hành có tên Lê Hoàn, là người Kẻ Xốp xưa, nay là làng Trung Lập, xã Xuân Lập. Khi tuổi còn nhỏ, cậu bé Lê Hoàn đã mồ côi cha mẹ. Tuy nhiên, với thiên tư xuất chúng, tài năng võ nghệ hơn người, lớn lên Lê Hoàn đã theo Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất giang sơn, phò giúp lập nên nhà Đinh. Bởi có nhiều công trạng, về sau vua Đinh đã phong cho Lê Hoàn là Thập đạo tướng quân.

Văn bia Hoàng Thái hậu Tiền Lê được tôn tạo nhằm khắc khi công đức của người mẹ đã sinh ra vua Lê Đại hành.

Sau khi vua Đinh Tiên Hoàng bị kẻ gian hãm hại, nhà Đinh suy yếu, bấy giờ nhà Tống ở phương Bắc và quân Chiêm Thành ở phương Nam không ngừng lăm le quấy phá nước ta. Trong tình thế ấy, Thập đạo tướng quân Lê Hoàn đã được quần thần trong triều suy tôn lên ngôi vua - lập nên vương triều Tiền Lê. Với tài năng thao lược, uy dũng, vua Lê Đại Hành đã “phá Tống, bình Chiêm”, mở mang bờ cõi Đại Cồ Việt (quốc hiệu nước ta thời bấy giờ), giữ yên đất nước.

Sau khi lên ngôi, vua Lê Đại Hành đã truy phong cho cha là Trường Hưng vương và mẹ là bà Đặng Thị làm Hoàng Thái hậu. Ngày nay, trên đất Yên Lăng, xã Xuân Tín, lăng mộ Hoàng Thái hậu (nhà) Tiền Lê được người dân gìn giữ, tôn tạo, dân gian thường gọi là lăng Quốc Mẫu.

Giếng ngọc trong khu Lăng Quốc Mẫu được tôn tạo.

Theo sử liệu và lưu truyền dân gian, bà Đặng Thị khi mới mang thai đã chiêm bao thấy bụng nở hoa sen. Bông hoa sen nhanh chóng nở hoa, kết hạt, hạt sen được chia cho nhiều người cùng ăn. Sau một thời gian mang thai, mùa thu năm 941 thì bà Đặng Thị sinh ra cậu bé Lê Hoàn. Ngay từ khi mới sinh ra, Lê Hoàn đã có tướng mạo khác thường. Tương truyền, bà Đặng Thị từng nói với người xung quanh: “Đứa bé này lớn lên ta sợ không kịp hưởng lộc của nó”. Lời nói ấy như định mệnh, khi Lê Hoàn mới vài tuổi thì cha mẹ lần lượt qua đời. Lê Hoàn được một người cùng họ Lê nhận làm con nuôi, chăm sóc, dạy dỗ.

Bên trong đền thờ Hoàng Thái hậu Tiền Lê ở thôn Yên Lăng được người dân hương khói phụng thờ

Sau khi mất, bà Đặng Thị được người dân chôn cất cẩn thận. Khi Lê Hoàn lên ngôi vua, truy phong mẹ là Hoàng Thái hậu thì khu lăng mộ cũng được xây cất khang trang. Lăng Quốc Mẫu tọa lạc trên xứ đồng Cổ Lũy (có tài liệu viết Lỗ Lũy) nay thuộc thôn Yên Lăng, xã Xuân Tín - cách Di tích quốc gia đặc biệt đền thờ Lê Hoàn khoảng 2,5 km theo đường chim bay. Với những giá trị lịch sử, văn hóa lưu giữ, lăng Quốc Mẫu đã được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.

Trải qua biến thiên thời gian và thăng trầm lịch sử, khu lăng Quốc Mẫu không tránh khỏi sự thay đổi, xuống cấp. Với niềm trân trọng công đức tiền nhân, ước vọng gìn giữ di sản văn hóa gắn với “trang sử” hào hùng của dân tộc, năm 2008, di tích đã được trùng tu, tôn tạo khang trang bằng nguồn xã hội hóa.

Đền thờ Hoàng Thái hậu Tiền Lê nằm cạnh lăng Quốc Mẫu.

Bà Lê Thị Nguyên, người dân địa phương trông coi Di tích lăng Quốc Mẫu, cho biết: “Lăng Quốc Mẫu là không gian tâm linh linh thiêng, nơi người dân và du khách bày tỏ lòng kính ngưỡng với người mẹ đã có công sinh ra vua Lê Đại Hành - vị anh hùng của dân tộc. Hằng năm từ ngày mùng 6 đến mùng 8 tháng 3 âm lịch, đông đảo người dân lại tìm về Di tích lăng Quốc Mẫu để thắp nén hương thơm, dâng lễ tưởng nhớ tiền nhân”.

Khánh Lộc