[Thanh Hóa xưa và nay] Níu giữ “hồn Mường” qua những nếp nhà sàn

Từ bao đời nay, nhà sàn luôn là không gian linh thiêng của đồng bào Mường ở xã Thạch Lập, tỉnh Thanh Hóa. Ẩn trong vẻ đẹp hoang sơ của núi rừng, những ngôi nhà sàn dưới chân đồi Hích được gìn giữ, lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Từ xa xưa, người Mường sáng tạo ra kiến trúc nhà sàn để phù hợp với nếp sống miền sơn cước, với những chân cột cao giúp con người tránh được sự tấn công của thú dữ, tránh được những trận lụt khi có mưa rừng.

Đây là mái ấm của các gia đình, nơi diễn ra những sinh hoạt thường ngày gắn với phong tục, tập quán của người dân bản Mường. Kiến trúc nhà sàn là một biểu tượng đặc trưng phản ánh sâu sắc tập quán sinh sống của cộng đồng người Mường. Những ngôi nhà sàn truyền thống hòa quyện cùng phong cảnh núi rừng và ruộng bậc thang, mang đến một vẻ đẹp bình dị. Không chỉ là nơi cư trú, nhà sàn còn thể hiện sự gắn bó mật thiết giữa con người với thiên nhiên.

Giờ đây cuộc sống của người dân thôn Lập Thắng đã và đang đổi thay từng ngày nhưng những ngôi nhà sàn của người Mường vẫn hiện hữu. Bà con quan tâm từ cách chọn hướng, dựng nhà cho tới cách bố trí đồ vật trong nhà. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, người Mường vẫn giữ nguyên nét bình dị mà độc đáo trong kiến trúc xây cất nhà sàn.

Xã Thạch Lập hiện có 700 ngôi nhà sàn, trong đó riêng thôn Lập Thắng có tới hơn 80% hộ dân ở nhà sàn. Thôn Lập Thắng là nơi hội tụ và lưu giữ đậm nét những giá trị đặc trưng của một vùng Mường cổ. Xã Thạch Lập đã chọn nơi đây làm điểm trong việc bảo tồn nhà sàn truyền thống gắn với phát triển du lịch.

Giữa màu xanh thiên nhiên, những nếp nhà sàn vẫn tồn tại như một minh chứng rõ nét nhất về sức sống lâu bền của văn hóa Mường ở vùng đất Thạch Lập.

Nhà sàn không chỉ mang giá trị vật chất, mà còn chứa đựng những giá trị tinh thần tốt đẹp, làm nên một không gian giàu bản sắc. Bởi vậy, việc bảo vệ nhà sàn không chỉ là cách nhằm “níu giữ hồn Mường” của lớp người cao tuổi nơi đây, mà là trách nhiệm của các thế hệ người Mường, nhằm giúp cho không gian văn hóa của dân tộc mình sống mãi với thời gian.

Quỳnh Anh (tổng hợp)/Ảnh Tư liệu