Trăm năm còn đó nghè Cẩm Hoàng

Là nơi thờ Thành hoàng làng - “điểm tựa” tâm linh của người dân làng Cẩm Hoàng thuộc xã Tây Đô, nghè Cẩm Hoàng là công trình kiến trúc gỗ có “tuổi đời” trên trăm năm.

Làng Cẩm Hoàng khi xưa thuộc sách Quan Hoàng - vùng đất giáp ranh giữa hai huyện Vĩnh Lộc (cũ) và Cẩm Thủy (cũ). Đây là ngôi làng có lịch sử lâu đời. Nghè Cẩm Hoàng tọa lạc trên thế đất bằng phẳng, dựng theo kiến trúc truyền thống với 5 gian 2 chái.

Theo thần tích, thần phả lưu truyền tại địa phương, nghè Cẩm Hoàng là nơi người dân địa phương tôn thờ Long Uyên tôn thần (Long Tinh Chàng) và Thành hoàng làng Quản gia Đô bác Đại vương Trịnh Phủ quân, tức Trịnh Ra - vị nhân thần được người người dân ở nhiều làng quê bên sông Mã tôn Thành hoàng làng. Tại nghè Cẩm Hoàng hiện còn lưu giữ các sắc phong, bia đá.

Căn cứ theo nội dung văn bia lưu giữ tại nghè, hậu thế biết được, nghè Cẩm Hoàng được khởi dựng vào đầu thời Tự Đức với kiến trúc ban đầu 3 gian, tranh tre nứa lá. Sang đầu thế kỷ XX, nghè được làm lại mới bằng gỗ kiên cố với 5 gian 2 chái, chống đỡ bởi hệ thống cột gỗ và cột đá chắc chắn. Đặc biệt, theo lời kể của người dân địa phương, hệ thống cột gỗ của nghè Cẩm Hoàng được làm từ gỗ mít - một loại gỗ màu vàng. Đi qua thời gian, màu vàng vốn có của gỗ đã chuyển màu nâu bạc.

Nghè Cẩm Hoàng mang đặc trưng kiến trúc thời Nguyễn. Bên trong nghè nổi nổi bật với các bức phù điêu, mảng chạm khắc gỗ tinh xảo thể hiện sự tài hoa của người nghệ nhân xưa. Là hình hổ phù uy linh, rồng uốn lượn mềm mại, cùng với đó còn có các mảng chạm khắc hình rùa, chim phượng, tùng, cúc, trúc, mai sống động, tinh tế mà vẫn hài hòa.

Với những giá trị lưu giữ, nghè Cẩm Hoàng đã được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Di tích là nơi người dân hội họp, bàn các vấn đề của làng. Hằng năm tại Nghè diễn ra nhiều kỳ lễ khác nhau, trong đó lễ hội kỳ phúc vào ngày 6 tháng 2 (âm lịch) là sinh hoạt văn hóa ý nghĩa quan trọng trong đời sống tín ngưỡng tâm linh của người dân Cẩm Hoàng.

Trải qua hơn 100 năm tồn tại, qua những thăng trầm của thời gian, biến động lịch sử, nghè Cẩm Hoàng vẫn giữ được vẻ đẹp cổ kính, là không gian văn hóa cộng đồng, “điểm tựa” tâm linh của người dân vùng đất bên sông Mã.

Bùi Trang