Bớt gánh nặng hình thức, tăng chất lượng dạy học

Việc bỏ hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường/xã đang nhận được sự đồng thuận lớn từ những người trong nghề. Quyết định này được xem là bước “cởi trói” cần thiết, giải tỏa gánh nặng hồ sơ lẫn áp lực thành tích...

Giáo viên Trường Mầm non Hoa Lộc 2 ứng dụng công nghệ thông tin để thiết kế trò chơi cho trẻ.

Giảm áp lực phong trào

Việc dừng tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường/xã theo tinh thần Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT ngày 3/9/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã trực tiếp tháo gỡ áp lực vô hình kéo dài nhiều năm qua đối với đội ngũ đứng lớp. Thực tế tại các nhà trường cho thấy, để chuẩn bị cho một tiết thi giảng, giáo viên phải tiêu tốn rất nhiều công sức và thời gian. Không ít tiết dạy thi rơi vào sự “kịch bản hóa”, diễn xướng gượng ép để đối phó với các tiêu chí chấm điểm, thay vì hướng tới sự tiếp thu tự nhiên của học trò.

Chia sẻ về sự thay đổi này, cô Hà Thị Minh, giáo viên môn Ngữ văn, Trường THCS Ban Công (xã Bá Thước), người từng nhiều năm đạt danh hiệu giáo viên giỏi các cấp, bày tỏ: “Quyết định này mang lại cho tôi và các đồng nghiệp một sự nhẹ nhõm lớn. Đó không phải sự buông lỏng mà là sự “cởi trói” cần thiết. Việc bãi bỏ kỳ thi cấp trường đã trực tiếp giảm tải gánh nặng về mặt hồ sơ, sổ sách và áp lực thành tích vô hình lên vai người thầy”.

Theo cô Đặng Thị Nga: "Nếu cuộc thi giáo viên giỏi chưa được nhìn nhận đúng như một cơ hội để học hỏi và vượt lên chính mình, thì việc thay đổi hình thức đánh giá cũng là điều cần thiết”.

Dưới góc nhìn của một người từng trải qua cả hai vai trò: thí sinh và giám khảo, cô Đặng Thị Nga, giáo viên môn Tiếng Anh, Trường THPT Hàm Rồng (phường Hạc Thành) lại có trăn trở riêng. Cô trân trọng những giá trị mà kỳ thi từng mang lại, bởi đó thực sự là một “sân chơi” chuyên môn giúp giáo viên thể hiện năng lực, học hỏi kinh nghiệm, hoàn thiện phương pháp và phong cách sư phạm. Tuy nhiên, từ thực tế tham gia chấm thi, cô Nga thừa nhận: “Tôi cho rằng, điều đáng suy nghĩ không hẳn là nên giữ hay bỏ một cuộc thi, mà là làm thế nào để mỗi hoạt động chuyên môn thực sự giúp giáo viên tiến bộ. Nếu cuộc thi chưa được nhìn nhận đúng như một cơ hội để học hỏi và vượt lên chính mình, mà lại trở thành áp lực về thành tích, thì việc thay đổi hình thức đánh giá cũng là điều cần thiết”.

Đổi mới phương thức đánh giá

Bãi bỏ kỳ thi phong trào mới chỉ là bước đầu. Bài toán đặt ra tiếp theo cho ngành giáo dục là xây dựng các công cụ thay thế phù hợp để duy trì động lực chuyên môn, tránh tạo ra khoảng trống trong đánh giá.

Theo cô Hà Thị Minh, giáo viên Trường THCS Ban Công, việc bỏ kỳ thi hoàn toàn không làm giảm đi chất lượng chuyên môn hay phong trào học tập trong nhà trường, bởi “sân chơi” chuyên môn của giáo viên chưa bao giờ khép lại. Giải pháp nằm ở việc đổi mới phương thức bồi dưỡng ngay tại cơ sở. “Hiện nay, chúng tôi đã và đang được trao cơ hội học tập, nâng cao tay nghề một cách liên tục, thường xuyên và thực chất hơn thông qua các hoạt động như: sinh hoạt chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học, các buổi hội thảo chuyên đề, hay việc chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy mỗi ngày trên lớp. Đó mới chính là những không gian chuyên môn mở, nơi giáo viên được sáng tạo và trưởng thành tự nhiên, thay vì chỉ dồn sức vào một tiết giảng mang tính “trình diễn” trong kỳ thi”, cô giáo Hà Thị Minh chia sẻ.

Trường THCS Ban Công trao thưởng cho giáo viên có thành tích xuất sắc trong năm học 2025-2026.

Song hành với sự chủ động của giáo viên, từ góc độ quản lý, ban giám hiệu các nhà trường cũng xác định việc bỏ thi phải đi đôi với tái cấu trúc tiêu chí đánh giá. Thầy Nguyễn Tiến Đạt, Hiệu trưởng Trường THCS Ban Công, nhấn mạnh: “Bỏ thi không có nghĩa là buông lỏng chất lượng. Thay vì đánh giá giáo viên qua 1 - 2 tiết dạy, nhà trường chuyển sang đánh giá qua một chuỗi quy trình: từ chất lượng, tiến độ hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn theo tuần, tháng; số lượng và chất lượng sản phẩm như bài giảng điện tử, video bài giảng, ngân hàng câu hỏi chia sẻ trên hệ thống chung...”. Phó hiệu trưởng Trường THPT Hàm Rồng, thầy giáo Nguyễn Ngọc Hải cũng cho rằng: “Khi không còn các hội thi phong trào, nhà trường phải xây dựng căn cứ khác dựa trên kết quả thực chất để thúc đẩy thi đua. Theo đó, việc đánh giá, công nhận năng lực giáo viên muốn thực chất thì phải làm tốt công tác dạy thật, học thật, đánh giá thật”.

Tại cấp học mầm non, chuyển động đổi mới này cũng đang lan tỏa tích cực. Cô Lường Thị Thúy, Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Lộc 2 (xã Hoa Lộc), cho biết: “Nhà trường chủ động chuyển hướng sang các hoạt động bồi dưỡng thực chất, trọng tâm là tổ chức các tiết dạy mẫu ứng dụng công nghệ thông tin và AI trong chăm sóc, giáo dục trẻ. Thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề này, ban giám hiệu và đồng nghiệp cùng dự giờ, góp ý trực tiếp để tháo gỡ vướng mắc trong việc ứng dụng công nghệ vào bài giảng. Cách làm này không chỉ “giải phóng” giáo viên khỏi áp lực thi cử tốn kém mà còn thúc đẩy tinh thần tự học, tự bồi dưỡng kỹ năng số một cách tự nhiên”.

Danh hiệu có thể là một mục tiêu để phấn đấu trong từng giai đoạn, nhưng sự trưởng thành về chuyên môn và hiệu quả thực tế của mỗi giờ dạy mới là điều cần hướng tới lâu dài.

Sự chủ động bãi bỏ các kỳ thi phong trào mang tính hình thức là bước đi đúng đắn, hướng tới một môi trường giáo dục thực chất. Tuy nhiên, dừng một kỳ thi mới chỉ là điểm khởi đầu. Chủ trương này sẽ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi tinh thần giảm tải được thấu suốt vào từng tiêu chí thi đua và hoạt động chuyên môn hằng ngày ở mỗi nhà trường, giúp người thầy tìm lại niềm vui trọn vẹn trên bục giảng.

Bài và ảnh: VI AN