Cầu nối thanh toán số

“Ting!” - Âm thanh báo giao dịch thành công vang lên giữa nhịp mua bán tại Cửa hàng Xăng dầu Nga Sơn. Từ cây xăng đến chợ truyền thống, thanh toán bằng mã QR đang dần trở thành một phần quen thuộc trong giao dịch. Phía sau sự thay đổi ấy không chỉ là công nghệ, mà còn có sự vào cuộc của lực lượng Quản lý thị trường, chính quyền và ban quản lý chợ trong việc hướng dẫn, hỗ trợ tiểu thương từng bước làm quen với phương thức thanh toán mới.

Mã QR trên quầy hàng

Một khách hàng vừa hoàn tất thanh toán tại cửa hàng xăng dầu Nga Sơn bằng cách quét mã QR. Không cần đếm lại tiền mặt, không phải tìm tiền lẻ, giao dịch nhanh chóng kết thúc chỉ sau vài thao tác trên điện thoại.

Tại khu vực thanh toán, mã QR được đặt ở vị trí dễ quan sát. Với cửa hàng có lượng khách giao dịch thường xuyên, phương thức này đang dần trở thành một lựa chọn quen thuộc.

Anh Nguyễn Văn Tùng, quản lý cửa hàng xăng dầu Nga Sơn, cho biết: “Lượng khách giao dịch mỗi ngày khá lớn nên thanh toán không dùng tiền mặt giúp giao dịch nhanh, hạn chế việc phải chuẩn bị và kiểm đếm tiền. Cửa hàng bố trí mã QR ở vị trí thuận tiện để khách dễ sử dụng. Khi khách đã quen với việc quét mã thì thời gian thanh toán được rút ngắn, việc quản lý giao dịch cũng thuận tiện hơn”.

Cán bộ Đội Quản lý thị trường số 10 tuyên truyền cho hộ kinh doanh về lợi ích của thanh toán không dùng tiền mặt.

Không chỉ ở cây xăng, tại các khu chợ truyền thống, phương thức thanh toán này cũng đang từng bước thay đổi cách mua bán. Tại chợ Nga Sơn, những quầy hàng nhỏ vẫn giữ nhịp giao dịch quen thuộc: người mua hỏi giá, người bán cân hàng, đóng gói. Nhưng bên cạnh tiền mặt, trên nhiều quầy hàng đã xuất hiện thêm những mã QR. Khách hàng chỉ cần mở ứng dụng ngân hàng, quét mã, nhập số tiền và xác nhận giao dịch. Với những tiểu thương vốn quen với tiền mặt, đây là một thay đổi không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Bà Lê Phúc Tâm, tiểu thương tại chợ Nga Sơn, cho biết trước đây bà chủ yếu sử dụng tiền mặt trong mua bán. Khi được lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) hướng dẫn, bà bắt đầu làm quen với mã QR.

“Sau khi được cán bộ Quản lý thị trường hướng dẫn trực tiếp, tôi làm quen dần với thanh toán bằng mã QR và thấy khá tiện", bà nói.

Cán bộ Quản lý thị trường hướng dẫn thanh toán bằng mã QR cho tiểu thương chợ Nga Sơn.

Mã QR đã và đang mở ra cách giao dịch mới cho cả người bán và người mua. Tuy nhiên, để mã QR thực sự trở thành công cụ thanh toán, cần sự hiểu biết nhất định của người dùng, từ cách sử dụng, kiểm tra giao dịch đến xử lý những tình huống phát sinh. Đó cũng là lúc vai trò của lực lượng QLTT được mở rộng từ kiểm tra, kiểm soát sang đồng hành cùng hoạt động kinh doanh tại cơ sở.

Quản lý thị trường trở thành người hướng dẫn

Thực hiện Kế hoạch số 972 ngày 16/6/2026 của Sở Công thương và Công văn số 761 ngày 3/7/2026 của Chi cục QLTT Thanh Hóa về triển khai thanh toán không dùng tiền mặt tại các chợ trên địa bàn tỉnh, 13 đội QLTT đã phối hợp với chính quyền địa phương, ban quản lý chợ và các hộ kinh doanh để tuyên truyền, hướng dẫn tiểu thương tiếp cận phương thức thanh toán điện tử.

Tại cơ sở, thay vì chỉ tuyên truyền chung, cán bộ QLTT trực tiếp đến từng khu vực kinh doanh, trao đổi, hướng dẫn cho tiểu thương những thao tác cơ bản như: tạo và sử dụng mã QR, kiểm tra giao dịch, đồng thời giải đáp những vướng mắc trong quá trình sử dụng.

Ông Trần Lê, Quyền Đội trưởng Đội QLTT số 10 Nga Sơn - Hà Trung, cho biết: “Chúng tôi tuyên truyền để tiểu thương hiểu được lợi ích của thanh toán không dùng tiền mặt, đồng thời hướng dẫn trực tiếp những thao tác cơ bản như tạo, sử dụng mã QR và kiểm tra giao dịch. Quan trọng là phải giúp tiểu thương sử dụng được trong thực tế, từ đó hình thành thói quen lâu dài”.

Hộ kinh doanh được hướng dẫn các phương thức thức thực hiện, bảo đảm an toàn và bảo mật thông tin cho người sử dụng.

Với cách làm này, lực lượng QLTT trở thành người kết nối giữa chủ trương và thực tế kinh doanh; giữa những yêu cầu về chuyển đổi phương thức thanh toán với những tiểu thương còn bỡ ngỡ trước các thao tác trên điện thoại.

Từ mô hình nhỏ đến những tuyến phố thanh toán số

Hiệu quả của thanh toán số cũng được thể hiện tại phường Quang Trung, phường Bỉm Sơn. Tại đây, Đội QLTT số 5 đã phối hợp với các đơn vị liên quan tuyên truyền, vận động, hướng dẫn và hỗ trợ tạo mã QR cho 270 cơ sở kinh doanh trên 3 tuyến phố Bà Triệu, Nguyễn Văn Cừ và Cù Chính Lan.

Từ thực tế này, chính quyền địa phương và các lực lượng phối hợp tiếp tục đánh giá, hoàn thiện cách làm để có cơ sở nhân rộng.

Trong quá trình đó, lực lượng QLTT đang đảm nhận thêm một vai trò mới: Phối hợp đưa những tiện ích của chuyển đổi số đến gần hơn với người bán và người mua.

Hiện nay, các đội QLTT tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ hộ kinh doanh sử dụng các phương thức thanh toán điện tử; đồng thời phổ biến kiến thức, kỹ năng bảo mật thông tin, cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo trong thanh toán số.

Thanh toán không dùng tiền mặt góp phần đưa chuyển đổi số đến gần hơn với người dân.

Từ một mã QR trên quầy hàng đến những tuyến phố, khu chợ và điểm kinh doanh, thanh toán số đang dần trở thành một phần của nhịp mua bán thường ngày. Và phía sau những giao dịch chỉ mất vài giây ấy là một quá trình kết nối, hướng dẫn và đồng hành - nơi lực lượng QLTT trở thành một cầu nối đưa chuyển đổi số vào hoạt động thương mại từ cơ sở.

Xuân Thu