Chiếc bánh lá giữ hồn làng Cổ Tế

Giữa vùng quê được bao bọc bởi dòng sông Bưởi, làng Cổ Tế, nay là thôn 2, xã Thạch Bình, vẫn lưu giữ một món quà quê dân dã đã tồn tại qua nhiều thế hệ. Những chiếc bánh lá răng bừa thơm mùi gạo, hành, thịt và lá dong không chỉ là thức quà quen thuộc trong những dịp lễ tết mà còn mang lại thu nhập cho nhiều gia đình.

Video: Quy trình chế biến món bánh lá làng Cổ Tế.

Tương truyền, Mai Hoa công chúa từng truyền dạy cho người dân nơi đây cách trồng lúa và chế biến các sản phẩm từ hạt lúa. Từ những phiên chợ quê, nhiều món quà dân dã ra đời, trong đó có bánh lá răng bừa. Người dân kể rằng, thời phong kiến, bí quyết làm bánh chủ yếu được truyền cho con dâu chứ không truyền cho con gái. Sau năm 1945, nghề làm bánh mới dần được chia sẻ rộng rãi trong cộng đồng.

Gạo làm bánh thường là gạo Si, loại gạo có chất lượng tốt được người dân lựa chọn, trồng trên những cánh đồng có thổ nhưỡng phù hợp. Nhờ đó, bánh khi hoàn thành có độ dẻo, dai và mềm, tạo cảm giác đặc biệt khi thưởng thức.

Lá dong dùng để gói phải là lá bánh tẻ, không quá già cũng không quá non. Lá được rửa sạch, để ráo nước trước khi gói.

Nhân bánh được chuẩn bị từ những nguyên liệu quen thuộc như thịt lợn ngon, hành khô và mộc nhĩ. Tất cả được băm nhỏ, rang thơm để tạo nên phần nhân đậm đà.

Người làm bánh khéo léo đặt phần bột, cho nhân vào giữa rồi cuộn lại, tạo thành những chiếc bánh thon dài, đều nhau.

Để bánh không bị vỡ, không thấm nước khi luộc, người làm phải có kỹ thuật riêng. Chiếc bánh phải được gói vừa kín vừa tròn, giữ được hình dáng đẹp mắt sau khi chín.

Sau đó, những chiếc bánh được xếp vào nồi và luộc bằng bếp củi truyền thống.

Khi bánh chín, lớp lá dong chuyển màu, hương thơm của gạo quyện cùng mùi lá, thịt và hành lan tỏa.

Bóc lớp lá còn nóng hổi, chiếc bánh mềm, dẻo, thơm và đậm vị. Phần nhân béo ngậy, hòa cùng vị thơm của gạo và lá dong tạo nên một hương vị mộc mạc nhưng khó quên.

Những chiếc bánh nóng hổi, bốc khói, thơm mùi hành mỡ và lá dong thường xuất hiện trong những bữa cơm sum họp hoặc các dịp lễ tết. Đó không chỉ là món ăn mà còn gợi nhớ về những phiên chợ quê, những căn bếp đỏ lửa và những đôi bàn tay của bà, của mẹ cần mẫn gói bánh.

Những năm gần đây, khi ngày càng nhiều người biết đến và tìm mua bánh lá Cổ Tế, việc làm bánh dần trở thành nghề thường xuyên của một số hộ dân.

Từ căn bếp nhỏ đến mâm cỗ ngày tết, từ món quà quê đến nghề tạo sinh kế, bánh lá Cổ Tế vẫn âm thầm giữ lấy một phần hồn quê. Và qua mỗi thế hệ, những chiếc bánh thon dài, mộc mạc ấy tiếp tục kể câu chuyện về một vùng quê - nơi truyền thống được gìn giữ không bằng những điều lớn lao, mà bằng chính những việc quen thuộc được làm mỗi ngày.

Hoàng Đông - Phương Đỗ