Để các anh sống mãi cùng non sông

Những bức ảnh liệt sĩ đã ngả màu theo thời gian được cất giữ trong ký ức của gia đình suốt hàng chục năm... Nay đang được “đánh thức” bằng công nghệ hiện đại. Tại Thanh Hóa, nhiều bạn trẻ đang lặng lẽ thực hiện hành trình tri ân đặc biệt đó là phục dựng ảnh liệt sĩ, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tái hiện những cuộc “gặp gỡ” đầy xúc động giữa các anh hùng liệt sĩ và người thân. Bằng tri thức, công nghệ và trái tim biết ơn, thế hệ trẻ hôm nay đang góp phần để các anh “sống mãi cùng non sông”.

Đoàn Thanh niên xã Tây Đô thăm và trao ảnh cho thân nhân liệt sỹ.

Công nghệ AI và những cuộc gặp gỡ vượt thời gian

Nếu việc phục dựng ảnh giúp gương mặt các liệt sĩ hiện lên rõ nét, thì công nghệ AI lại mang đến một điều đặc biệt hơn: tạo nên những “cuộc gặp gỡ” mà thực tế không còn cơ hội xảy ra.

Từ năm 2023, nhóm Skyline do bạn Đỗ Hoàng làm trưởng nhóm đã bắt đầu thực hiện các video ứng dụng AI để tái hiện khoảnh khắc gặp gỡ giữa liệt sĩ và người thân, đặc biệt là các Mẹ Việt Nam Anh hùng. Nhóm Skyline có khoảng 10 thành viên, phần lớn là những bạn trẻ yêu công nghệ, thiết kế đồ họa và dựng phim. Từ những bức ảnh cũ của liệt sĩ, nhóm sử dụng công nghệ AI để tái tạo gương mặt, tạo chuyển động, ghép hình ảnh và xây dựng các đoạn video ngắn. Trong video, người liệt sĩ có thể mỉm cười, cúi đầu chào mẹ hoặc đứng cạnh mẹ như một cuộc đoàn tụ sau nhiều năm xa cách. Dù chỉ là sản phẩm của công nghệ, nhưng những hình ảnh ấy vẫn đủ khiến nhiều người xúc động.

Từ năm 2023 đến nay, nhóm Skyline đã thực hiện hơn 30 video tái hiện những cuộc gặp gỡ đặc biệt ấy. Nhiều video được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội, nhận được sự đồng cảm và lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

Đỗ Hoàng cho biết: “Ban đầu chúng em chỉ nghĩ đơn giản là thử ứng dụng AI để phục dựng hình ảnh. Nhưng khi video đầu tiên được gửi cho gia đình liệt sĩ và thấy các bác, các mẹ xúc động, chúng em hiểu rằng công việc này có ý nghĩa rất lớn".

Nhóm Skyline sử dụng công nghệ để tạo nên những cuộc gặp gỡ vượt thời gian.

Phòng làm việc của mình anh Hoàng Tùng Linh, một nhiếp ảnh gia tự do là nơi anh và các bạn đoàn viên, thanh niên xã Tây Đô miệt mài phục dựng những bức ảnh liệt sĩ đã cũ, rách hoặc phai màu theo năm tháng. Chỉ từ một tấm ảnh nhỏ, thậm chí có khi chỉ còn một góc gương mặt, các bạn trẻ phải tỉ mỉ chỉnh sửa từng chi tiết: làm rõ đường nét khuôn mặt, phục hồi màu sắc, chỉnh lại trang phục quân phục... để bức ảnh trở nên rõ nét, trang trọng hơn. Sau khi hoàn thiện, ảnh sẽ được in và trao tặng miễn phí cho thân nhân liệt sĩ. Trong hơn 3 năm qua, anh Hoàng Tùng Linh và tuổi trẻ xã Tây Đô đã phục dựng và trao tặng hơn 200 bức ảnh liệt sĩ cho các gia đình trong và ngoài địa phương. Mỗi bức ảnh được trao đi là một câu chuyện xúc động.

Chị Nguyễn Minh Trang, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Tây Đô chia sẻ: “Có những gia đình chỉ còn giữ lại một tấm ảnh rất nhỏ của liệt sĩ, đã mờ gần hết. Khi chúng tôi phục dựng lại rõ nét và trao tận tay, nhiều bác, nhiều mẹ xúc động đến rơi nước mắt. Điều đó khiến chúng tôi càng thấy việc mình làm có ý nghĩa.” Không chỉ phục dựng ảnh, tuổi trẻ Tây Đô còn phối hợp với lực lượng Công an xã tham gia thu thập mẫu gen của thân nhân liệt sĩ nhằm phục vụ công tác xác định danh tính, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ còn thất lạc. Với các bạn trẻ, đó cũng là một cách tri ân thiết thực, giúp những người đã hy sinh sớm được trở về với gia đình.

Sự lan tỏa của một hành trình tri ân

Những hoạt động này nằm trong dòng chảy hoạt động đền ơn, đáp nghĩa có tên gọi “Sống mãi cùng non sông”, được tuổi trẻ Thanh Hóa hưởng ứng mạnh mẽ trong thời gian qua. Không chỉ là những nghi lễ tri ân truyền thống, nhiều bạn trẻ đã lựa chọn cách thể hiện lòng biết ơn bằng chính thế mạnh của mình: công nghệ, sáng tạo và truyền thông. Những cái tên như: Đỗ Hoàng, Hoàng Tùng Linh, Lê Thế Thắng... cùng hàng nghìn đoàn viên, thanh niên trong tỉnh đang âm thầm góp sức vào hành trình ấy. Người phục dựng ảnh, người dựng video, người đi thu thập tư liệu... mỗi người một việc nhưng cùng chung một mục đích: lưu giữ ký ức và tri ân những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Với nhiều gia đình liệt sĩ, những món quà từ thế hệ trẻ mang ý nghĩa vô cùng đặc biệt. Mẹ Vũ Thị Chất, thân nhân liệt sĩ ở xã Vĩnh Lộc xúc động khi nhận lại bức ảnh được phục dựng: “Ảnh cũ của con tôi trước đây mờ lắm rồi, nhìn không rõ mặt nữa. Khi các cháu phục dựng lại, tôi nhìn thấy rõ gương mặt con như ngày xưa. Tôi rất cảm động và biết ơn các cháu".

Những dòng mã, những phần mềm chỉnh sửa ảnh, những công cụ trí tuệ nhân tạo... khi được đặt trong trái tim của những người trẻ, đã trở thành cầu nối giúp quá khứ và hiện tại gặp nhau. Những bức ảnh được phục dựng, những video tái hiện cuộc “gặp gỡ” không chỉ giúp các gia đình liệt sĩ vơi đi phần nào nỗi nhớ, mà còn nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình. Và ở Thanh Hóa, hành trình ấy vẫn đang tiếp tục và ngày càng nhiều bạn trẻ tham gia. Bởi với họ, tri ân không chỉ là nhớ về quá khứ mà còn là cách để những người đã hy sinh mãi mãi sống trong lòng dân tộc, sống cùng non sông đất nước.

Nguyễn Linh