Điện thoại nhỏ, hệ lụy lớn

Một clip trên mạng ghi lại chuyện 2 đứa trẻ còn độ tuổi mẫu giáo khóa cửa để bố mẹ không vào phòng và tha hồ chơi điện thoại. Người khen bọn trẻ khôn lanh và thông minh thật, người lại cho rằng, không kiểm soát được con trẻ, bố mẹ sẽ tới ngày bất lực.

Minh hoạ: BH

Mối quan hệ giữa điện thoại – trẻ nhỏ ngày càng khăng khít, chẳng khác gì đôi bạn thân. Mới đây, một bé gái 8 tuổi ở TP Hồ Chí Minh được cha mẹ đưa đến Bệnh viện Nhi đồng 2 khám vì bé từ chối đến trường, chỉ thích ở nhà xem điện thoại. Và đó cũng chẳng phải trường hợp hy hữu. Việc lạm dụng thiết bị điện tử đã khiến nhiều đứa trẻ không chỉ giảm hứng thú học tập mà còn ảnh hưởng đến tâm lý, hành vi và kỹ năng xã hội. Thậm chí còn tạo cho đứa trẻ những phản ứng thái quá như đập đầu vào tường, dọa nhảy lầu tự tử, chửi mắng cha mẹ... nếu không được đáp ứng yêu cầu.

Ban đầu, hầu hết các gia đình thường nhượng bộ, đưa điện thoại để “dỗ” trẻ ăn, ngủ hoặc khi cha mẹ bận. Thậm chí nhiều gia đình dùng điện thoại để “giải quyết” các vấn đề của trẻ, mỗi khi trẻ khóc, trẻ không nghe lời... Hơn cả chất gây nghiện, trẻ ngày càng phụ thuộc vào điện thoại và mất dần khả năng tự quản lý cảm xúc.

Có một nghịch lý là trong khi nhiều cha mẹ rất bao bọc con, không dám cho con vui chơi thoải mái vì sợ ngã, sợ trầy xước, sợ con bị bẩn... nhưng lại rất thoải mái thả con vào thế giới của màn hình mà không có bất kỳ sự phòng vệ nào.

Mạng xã hội không phải sân chơi thiếu nhi. Đó là không gian “tạp phí lù”, “lẩu thập cẩm”. Người lớn còn khó cưỡng lại thì trẻ em với não bộ chưa hoàn thiện và năng lực tự kiểm soát chưa được tôi luyện, chắc chắn nhanh chóng bị nghiện. Nếu không kiểm soát kịp thời, chiếc điện thoại tưởng chừng vô hại có thể âm thầm “đánh cắp” tuổi thơ của trẻ, làm lệch hướng phát triển và để lại những hệ lụy lâu dài.

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới, trẻ dưới 5 tuổi chỉ nên sử dụng thiết bị điện tử khoảng 30 phút mỗi ngày và cần có sự giám sát của người lớn. Trẻ từ 5 - 10 tuổi nên giới hạn ở mức 1 giờ/ngày (không tính thời gian học online), còn nhóm 10 - 12 tuổi khoảng 1,5 giờ/ngày. Còn theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật trung ương cảnh báo nhiều trẻ em hiện nay có xu hướng ít vận động, dành nhiều thời gian cho điện thoại, máy tính bảng hoặc tivi. Tình trạng này kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ.

Kiểm soát bằng cách nào? Có thể cấm trẻ dùng điện thoại được không? Câu hỏi đã nhiều lần, nhiều năm gần đây được đặt ra. Song, dường như chưa có bài toán nào phù hợp. Thả nổi thì trẻ nhỏ đối diện với nhiều nguy cơ, như bị bắt nạn, lừa gạt, dụ dỗ trên mạng; bị bào mòn cả tập trung, giấc ngủ lẫn cảm giác an toàn. Cấm thì lại phản ánh trạng thái bất lực hơn là sự quyết liệt của người lớn với con trẻ.

Câu chuyện hiện nay chính là ngay phía trong cánh cửa của các gia đình, chưa chắc đã an toàn. Bởi trong chiếc điện thoại nhỏ là sự đứt gãy về giao tiếp giữa các thành viên gia đình, là những khát khao ảo tưởng của trẻ nhỏ... và rất nhiều thứ mà người lớn khó kiểm soát.

Với xu hướng công nghệ hiện nay, hệ thống bài tập hầu hết được giáo viên gửi trên zalo, google drive các nhóm lớp. Môi trường số không chỉ là một phần của việc học mà còn là các mối quan hệ tình bạn, giải trí, sự tò mò về thế giới ngoài gia đình mình. Trong chiếc điện thoại nhỏ là cả một bầu trời hấp dẫn... mà trẻ nhỏ rất mong mỏi được khám phá.

Vấn đề cần hơn hết lúc này là việc xây dựng giáo dục kỹ năng số bài bản trong nhà trường; là sự hỗ trợ phụ huynh đồng hành với con trong một môi trường mà chính người lớn cũng còn lúng túng. Trẻ em cần được bảo vệ nhưng không phải là nhốt lại, cần được tự do trong sự kiểm soát, cần được tìm hiểu thế giới bên ngoài trong giới hạn độ tuổi.

Chiếc điện thoại nhỏ - sức hấp dẫn vô biên với trẻ nhỏ. Đó không còn là lời cảnh tỉnh. Đó là nỗi lo âu lớn của phụ huynh.

CHI ANH