Du xuân trên bản Mông

Mỗi độ xuân về, các bản Mông ở hai xã Pù Nhi và Nhi Sơn lại bừng lên sắc đào, sắc mận và thanh âm rộn ràng của lễ hội đầu năm. Du xuân nơi đây không chỉ là chuyến đi thưởng ngoạn cảnh sắc, mà còn là hành trình chạm vào bản sắc văn hóa, nhịp sống mộc mạc của đồng bào Mông vùng biên Thanh Hóa.

Chàng trai người Mông thể hiện tài năng múa khèn tại bản Pù Toong, xã Pù Nhi.

Trên cung đường dẫn lên các bản Mông của hai xã Pù Nhi và Nhi Sơn núi non trùng điệp hiện ra trong làn sương sớm mờ ảo. Hai bên sườn đồi, hoa đào nở hồng thắm, hoa mận trắng tinh khôi phủ kín lưng chừng núi, tạo nên bức tranh xuân vừa khoáng đạt, vừa nên thơ.

Những nếp nhà gỗ nép mình bên sườn đồi khẽ tỏa khói lam chiều. Mùi khói bếp quyện trong gió sớm, mang theo hơi ấm của những ngày Tết cổ truyền. Tiếng trẻ nhỏ ríu rít gọi nhau ngoài sân, tiếng gà gáy vọng từ đầu bản, tất cả hòa quyện thành nhịp sống bình yên, giản dị.

Du xuân trên bản Mông không ồn ào, không náo nhiệt như những điểm du lịch quen thuộc khác của tỉnh Thanh Hóa. Đó là hành trình bước chậm giữa thiên nhiên để lắng nghe tiếng gió lùa qua vạt rừng, để cảm nhận sự giao hòa giữa con người với núi non hùng vĩ.

Các cô gái, chàng trai người Mông với trang phục truyền thống ném pao tại bản Chim, xã Nhi Sơn.

Mùa xuân cũng là mùa của lễ hội. Tại nhiều bản Mông ở hai xã Pù Nhi và Nhi Sơn lễ hội đầu năm được tổ chức với mong ước cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, gia đình mạnh khỏe, bình an. Từ sáng sớm, khoảng sân rộng trước nhà văn hóa các bản rộn ràng tiếng nói, tiếng cười.

Giữa không gian ấy, tiếng khèn Mông vang lên khi trầm hùng, khi réo rắt như lời tâm tình của núi rừng. Những chàng trai trong bộ trang phục truyền thống say sưa múa khèn, từng bước chân uyển chuyển theo nhịp điệu quen thuộc. Các cô gái váy áo sặc sỡ, đeo vòng bạc lấp lánh, e ấp chơi trò ném pao – nét sinh hoạt văn hóa đặc trưng của người Mông mỗi dịp đầu xuân.

Các chàng trai bản Mông tranh tài môn bóng chuyền tại bản Pha Đén, xã Pù Nhi.

Không khí hội xuân thêm phần sôi động hơn với các hoạt động thể thao, văn nghệ quần chúng như đánh cù, kéo co, đẩy gậy, bắn nỏ, bóng chuyền, bóng đá. Du khách phương xa đến đây không chỉ được hòa mình vào cuộc vui như thử ném pao cùng thiếu nữ người Mông, học vài động tác múa khèn đơn giản, mà còn lắng nghe câu chuyện về phong tục cưới hỏi, về các nét sinh hoạt văn hóa độc đáo của đồng bào Mông nơi biên giới xứ Thanh.

Điều dễ nhận thấy, dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, song bà con người Mông các địa phương vẫn gìn giữ trọn vẹn những giá trị văn hóa truyền thống. Từ trang phục, nhạc cụ, trò chơi dân gian đến nếp sinh hoạt cộng đồng, tất cả được trao truyền qua nhiều thế hệ như cách gìn giữ cội nguồn.

Sau những giờ vui hội, du khách có thể ghé vào nhà của người dân, quây quần bên bếp lửa, thưởng thức hương vị ngày Tết truyền thống. Trong tiết trời se lạnh, hơi ấm từ bếp lửa cùng rượu ngô thơm nồng khiến lòng người thêm gần gũi.

Bánh dày Tết của người Mông.

Bánh dày – món ăn truyền thống không thể thiếu trong dịp Tết của người Mông, được giã thủ công từ gạo nếp nương dẻo thơm. Theo quan niệm của đồng bào Mông, bánh dày tượng trưng cho mặt trăng, mặt trời và khát vọng đủ đầy, no ấm. Những chiếc bánh dày nướng bên bếp lửa than hồng được cắt đôi, ăn cùng thịt lợn bản, giản dị mà đậm đà.

Bên bếp lửa hồng, nồi thắng cố nghi ngút khói tỏa hương thơm. Hương vị đặc trưng của núi rừng hòa cùng tiếng cười nói rộn rã tạo nên không khí ấm áp, thân tình. Những câu chuyện về mùa ngô, về nương rẫy, về cuộc sống được kể lại trong ánh lửa bập bùng, khiến khoảng cách giữa người lạ và người quen dường như được xóa nhòa.

Du xuân trên các bản Mông miền tây xứ Thanh vì thế không chỉ là chuyến đi thưởng ngoạn cảnh sắc. Đó còn là dịp để mỗi người hiểu hơn về đời sống, phong tục, tập quán của đồng bào nơi miền sơn cước; là cơ hội để cảm nhận sâu sắc giá trị của sự gắn kết cộng đồng và tình người ấm áp.

Giữa nhịp sống hiện đại đầy hối hả, chuyến du xuân vùng cao giúp mỗi người thêm trân trọng những giá trị bền lâu của văn hóa truyền thống. Đó là sự chân thành trong ánh mắt, là nụ cười hiền hậu của người bản địa, là sắc hoa đào nở bền bỉ qua bao mùa gió sương.

Mùa xuân vẫn đang về trên những bản Mông lưng chừng mây của xứ Thanh. Trong thanh âm réo rắt của tiếng khèn gọi gió, giữa sắc hoa trải dài khắp sườn đồi, mỗi người như tìm thấy cho mình một khoảng bình yên giản dị – điều đôi khi dễ lãng quên giữa bộn bề phố thị.

Thao Dính