Gây dựng cơ nghiệp trên quê nhà

Từ nuôi gà thương phẩm ở xã Sơn Điện đến làm nem tại xã Tân Ninh, những người trẻ đang tìm hướng lập nghiệp từ điều kiện sẵn có và nghề của gia đình. Qua những lần điều chỉnh cách làm, tìm kiếm khách hàng, họ từng bước gây dựng sinh kế, mang lại thêm việc làm cho lao động địa phương.

Vợ chồng anh Nguyễn Văn Quang, chị Hoàng Thị Xuân giới thiệu sản phẩm nem do gia đình sản xuất tại xã Tân Ninh.

Học cách làm ăn từ thực tế

Trong bữa cơm giao lưu tại bản Ngàm, xã Sơn Điện sau chương trình “Nghĩa tình biên giới” đầu tháng 11, món gà được nhiều người khen ngợi. Hỏi chuyện mới biết, gà được nuôi ngay trong bản, tại cơ sở của anh Lương Văn Dân, sinh năm 1990. Từ món ăn trên mâm cơm, chúng tôi tìm hiểu câu chuyện phát triển kinh tế của người thanh niên ấy.

Trước khi đầu tư nuôi gà thương phẩm, Dân là lao động tự do. Gia đình vốn nuôi gà nhưng quy mô nhỏ. Qua tìm hiểu thị trường, được những người có chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật, tháng 6/2025, anh quyết định đầu tư chuồng trại, chuyển sang chăn nuôi với số lượng lớn hơn.

Khoản đầu tư ban đầu hơn 200 triệu đồng, gồm chi phí làm chuồng và mua con giống. Trong đó, anh vay 150 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Gia đình hỗ trợ chăm sóc, còn anh trực tiếp tổ chức chăn nuôi, tìm đầu ra.

Anh Lương Văn Dân giới thiệu gà thương phẩm do gia đình nuôi tại bản Ngàm, xã Sơn Điện.

Lứa đầu, Dân nuôi khoảng 2.000 con gà. Dù đã tìm hiểu kỹ thuật, khi bắt tay vào làm, anh vẫn gặp những vấn đề chưa có kinh nghiệm xử lý. Đàn gà bị hao hụt do bệnh, tỷ lệ sống theo anh chỉ đạt khoảng 80%. Kết quả ấy khiến người mới đầu tư phải xem lại cách chăm sóc, phòng bệnh.

Sau lứa đó, Dân chú ý hơn đến việc tiêm vắc-xin, theo dõi đàn và thực hiện hướng dẫn của cán bộ chuyên môn. Khi có biểu hiện bất thường, anh trao đổi với cán bộ thú y để được hỗ trợ, hạn chế thiệt hại.

Dân chọn nuôi gà ri, mua con giống từ Phú Thọ. Đất đai rộng, thoáng là điều kiện để bố trí khu chăn nuôi; nguồn ngô, chuối tại địa phương được tận dụng bổ sung thức ăn. Anh cũng kết nối với thương lái từ khi bắt đầu nuôi để thu mua tại chuồng khi gà đủ điều kiện xuất bán.

Anh Nguyễn Văn Quang đưa các túi nem vào máy hút chân không tại cơ sở sản xuất của gia đình ở xã Tân Ninh.

Vợ chồng anh Nguyễn Văn Quang, sinh năm 1994 và chị Hoàng Thị Xuân, sinh năm 1996, ở xã Tân Ninh lại chọn nghề làm nem để lập nghiệp.

Những ngày đầu tự đứng ra sản xuất, vợ chồng Quang gặp không ít khó khăn. Có những mẻ nem chưa đạt do xay thịt quá lâu, nhiệt độ tăng khiến thành phẩm thiếu độ kết dính. Hai người phải xem lại thao tác, điều chỉnh thời gian xay và chú ý hơn đến nhiệt độ trong quá trình chế biến.

Khi gửi hàng đi xa, họ lại gặp trở ngại ở khâu vận chuyển. Một số chuyến nem gửi vào miền Nam bị hư hỏng do thời tiết nóng và hai vợ chồng chưa có kinh nghiệm bảo quản hàng trên đường đi. Vốn ít, khách chưa nhiều, những lần hàng hỏng khiến Quang không khỏi hoang mang.

Anh cùng vợ tìm cách khắc phục, trao đổi với nhà xe về vị trí xếp hàng, cân nhắc thời gian và tuyến vận chuyển. Với những nơi quá xa, chưa tìm được cách gửi bảo đảm chất lượng, họ phải tính lại khả năng nhận đơn.

Trong công việc hằng ngày, Quang phụ trách giao hàng, Xuân lo đầu ra, đầu vào và sổ sách. Mỗi người đảm nhận một phần việc, cùng thu xếp để duy trì sản xuất và phục vụ khách.

Tìm đầu ra để bền sinh kế

Bản Ngàm nằm bên sông Luồng còn lưu giữ những nếp nhà sàn và nhiều sinh hoạt văn hóa truyền thống của đồng bào Thái. Người dân đã làm du lịch cộng đồng từ năm 2019, từng bước sửa sang nhà cửa, tổ chức dịch vụ ăn nghỉ và các hoạt động trải nghiệm. Trong không gian ấy, thực phẩm được nuôi trồng tại chỗ có thêm cơ hội đến với khách phương xa.

Theo Dân, nhiều khách đến bản có nhu cầu mua gà sau khi thưởng thức thịt được chế biến trong những bữa cơm giao lưu. Tuy nhiên, anh vẫn chủ yếu bán qua thương lái và những khách hàng đã kết nối tại địa phương, một số nơi khác trong tỉnh.

Anh Lương Văn Dân chăm sóc đàn gà tại cơ sở chăn nuôi của gia đình ở bản Ngàm, xã Sơn Điện.

Hiện Dân duy trì mỗi lứa hơn 1.000 con gà, một năm nuôi khoảng 4-5 lứa. Đợt xuất bán gần nhất mang lại doanh thu khoảng 30-40 triệu đồng, với giá gà sống khoảng 60.000-70.000 đồng/kg. Theo anh, việc tiêu thụ tương đối thuận lợi, nhưng giá bán biến động nên hiệu quả giữa các lứa không giống nhau.

Khó khăn lớn nhất của Dân lúc này là vốn. Anh muốn mở rộng quy mô để tăng thu nhập, song phải cân đối khoản đầu tư cho chuồng trại, con giống và thức ăn. Trước mắt, anh dự tính tăng đàn phục vụ khách hàng dịp Tết trên cơ sở các mối tiêu thụ hiện có.

Tại Tân Ninh, vợ chồng Quang, Xuân cũng từng bước mở rộng đầu ra cho sản phẩm nem. Từ những người quen biết, cơ sở dần có thêm khách, thêm mối lấy hàng. Bên cạnh cách bán truyền thống, hai người giới thiệu sản phẩm qua Facebook, kết nối người mua ở nhiều địa phương, trong đó có TP Hồ Chí Minh.

Theo Quang, ngày thường cơ sở sản xuất hơn 1.000 chiếc nem, lúc cao điểm có thể đạt 3.000-4.000 chiếc. Chất lượng sản phẩm và cách phục vụ là hai điều anh chú trọng để giữ khách. Những phản hồi của người mua giúp đôi vợ chồng tiếp tục điều chỉnh công việc.

Cơ sở hiện có khoảng 5-6 lao động nữ tại địa phương, phần lớn đã lớn tuổi. Theo chủ cơ sở, vào những tháng cao điểm, thu nhập của mỗi người có thể đạt khoảng 6-6,5 triệu đồng/tháng; khi ít đơn, thu nhập thấp hơn. Công việc gần nhà giúp các bà, các chị có thêm nguồn thu, thuận tiện thu xếp việc gia đình.

Lao động nữ lớn tuổi gói nem tại cơ sở của vợ chồng anh Nguyễn Văn Quang, chị Hoàng Thị Xuân, xã Tân Ninh.

Lượng đơn hàng chưa đều vẫn là điều đôi vợ chồng trăn trở. Có lúc công việc dồn dập, phải khẩn trương mới kịp giao; có thời điểm lại thưa việc. Chuẩn bị cho dịp bán hàng cuối năm, họ dự tính hướng dẫn thêm lao động để huy động khi nhu cầu tăng.

Quang và Xuân cũng mong có thêm vốn cải thiện điều kiện sản xuất, bảo quản nguyên liệu và sản phẩm. Phương án đầu tư kho lạnh đang được cân nhắc, nhưng chi phí còn là trở ngại. Việc đưa hàng lên các sàn thương mại điện tử chưa triển khai vì thiếu kinh nghiệm và nguồn lực.

Từ nguồn đất đai, thức ăn sẵn có đến nghề được người thân truyền lại, Dân cũng như vợ chồng Quang - Xuân đang tìm cách biến lợi thế quê nhà thành sinh kế. Chặng đường ấy còn những khoản đầu tư phải tính, những thị trường cần gây dựng. Qua mỗi lứa gà, mỗi mẻ nem, họ có thêm kinh nghiệm để chăm lo gia đình và gắn bó lâu dài với nơi mình sinh sống.

Tăng Thúy