Gỡ nút thắt nhân lực giáo dục sau sắp xếp

Việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại mạng lưới trường học đã đặt ra yêu cầu mới đối với công tác quản lý, sử dụng đội ngũ trong ngành giáo dục. Bên cạnh kiện toàn tổ chức bộ máy, việc bố trí cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên phù hợp với quy mô trường lớp, đặc điểm địa bàn và nhu cầu thực tế đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Thực tế cho thấy, dù đã chủ động sắp xếp, điều tiết nhân lực, nhiều trường học vẫn gặp khó khăn do thiếu giáo viên, nhất là ở những môn học và cấp học có nhu cầu cao.

Sau khi sáp nhập 4 trường mầm non Quảng Lưu, Quảng Lộc, Quảng Thái và Quảng Bình, Trường Mầm non Quảng Bình hiện có 118 giáo viên, đảm nhiệm chăm sóc, giáo dục 1.385 trẻ. Đối chiếu với định mức tại Thông tư 19 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) về vị trí việc làm, cơ cấu viên chức trong các cơ sở giáo dục mầm non công lập, nhà trường còn thiếu 5 giáo viên.

Để duy trì hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ, nhà trường đã chủ động rà soát, sắp xếp lại đội ngũ, bảo đảm tối thiểu 2 giáo viên/lớp. Tuy nhiên, với quy mô trường lớp hiện nay, áp lực về nhân lực vẫn hiện hữu.

Cô giáo Trần Thị Lý, Hiệu trưởng Trường Mầm non Quảng Bình, cho biết: “Nhà trường đã chủ động sắp xếp, điều tiết giáo viên để bảo đảm hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ. Tuy nhiên, chúng tôi mong muốn được bổ sung đủ nhân lực, hoặc được tuyển dụng hợp đồng theo Nghị định 235 để thực hiện nhiệm vụ ổn định, hiệu quả hơn”.

Trường Mầm non Quảng Bình chủ động rà soát, sắp xếp, đảm bảo mỗi lớp học tối thiểu 2 giáo viên.

Không chỉ ở bậc học mầm non, tình trạng thiếu giáo viên cũng đặt ra áp lực đối với các trường phổ thông. Với quy mô 89 lớp, trên 3.000 học sinh, để tổ chức dạy học 2 buổi/ngày theo định mức 1,5 giáo viên/lớp, Trường Tiểu học Quảng Bình còn thiếu 10 giáo viên so với định mức của Bộ GD&ĐT.

Trước thực tế đó, nhà trường đã rà soát năng lực, chuyên môn của từng giáo viên để phân công nhiệm vụ phù hợp; đồng thời điều tiết, tăng cường giáo viên giữa các phân hiệu, bảo đảm định mức giảng dạy 23 tiết/tuần đối với giáo viên tiểu học.

Thầy giáo Mai Xuân Cường, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Quảng Bình, cho biết: “Nhà trường chủ động bố trí, phân công giáo viên theo chuyên môn và yêu cầu thực tế, điều tiết giữa các phân hiệu để bảo đảm chương trình, kế hoạch dạy học. Nhờ vậy, dù còn thiếu giáo viên so với định mức, hoạt động dạy và học vẫn được duy trì ổn định”.

Một giờ học của học sinh Trường Tiểu học Quảng Bình.

Tại xã Hoằng Tiến, sau sắp xếp trường học, khối tiểu học và THCS còn thiếu 40 giáo viên. Để không ảnh hưởng đến chương trình giáo dục, các nhà trường phải linh hoạt trong phân công chuyên môn, bố trí giáo viên dạy tăng tiết và điều tiết nhân lực giữa các điểm trường.

Thầy giáo Đỗ Đăng Sơn, Hiệu trưởng Trường THCS Lê Quang Trường, cho biết: “Do còn thiếu giáo viên ở một số vị trí việc làm, nhà trường phải phân công giáo viên dạy tăng tiết so với định mức 19 tiết/tuần để bảo đảm hoạt động dạy học. Những khó khăn, bất cập trong quá trình bố trí nhân lực cũng được nhà trường tổng hợp, báo cáo để đề xuất phương án giải quyết phù hợp”.

Thực tế tại các địa phương cho thấy, việc sắp xếp tổ chức trường học bước đầu tạo điều kiện tinh gọn đầu mối, sử dụng cơ sở vật chất và đội ngũ hiệu quả hơn. Tuy nhiên, sự chênh lệch về quy mô học sinh, cơ cấu môn học và phân bổ giáo viên giữa các địa bàn khiến tình trạng thừa, thiếu nhân lực cục bộ vẫn chưa được khắc phục triệt để.

Theo thông tin từ Sở GD&ĐT Thanh Hóa, tính đến hết năm học 2025-2026, toàn tỉnh còn thiếu 17.455 biên chế so với định mức của Bộ GD&ĐT, trong đó thiếu 8.285 nhà giáo và 9.170 nhân viên. Tình trạng thiếu nhân lực diễn ra ở các cấp học, không chỉ về số lượng mà còn mất cân đối trong cơ cấu môn học và phân bố đội ngũ giữa các địa bàn.

Ở cấp tiểu học, nhu cầu giáo viên tập trung ở các môn Tin học, Tiếng Anh; cấp THCS thiếu giáo viên các môn Khoa học tự nhiên, Tin học, Nghệ thuật và Công nghệ. Đặc biệt, tại một số địa bàn miền núi, biên giới, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, việc tuyển dụng và bố trí giáo viên còn nhiều trở ngại. Điều này khiến áp lực thiếu giáo viên tại các trường chưa thể giải quyết trong thời gian ngắn.

Các trường học ổn định tổ chức, bảo đảm thực hiện kế hoạch của năm học 2026-2027.

Về lâu dài, việc giải quyết bài toán nhân lực giáo dục không chỉ dừng ở bổ sung biên chế hay điều chuyển giáo viên mà cần gắn với quy hoạch mạng lưới trường lớp, dự báo quy mô học sinh và đặc điểm dân cư từng địa bàn. Khi công tác tuyển dụng, bố trí, điều tiết đội ngũ được thực hiện đồng bộ, sát thực tế, các cơ sở giáo dục sẽ có điều kiện ổn định tổ chức, bảo đảm đủ giáo viên đứng lớp, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục sau sắp xếp.

Xuân Thu