Hàm Rồng hôm nay, niềm tự hào còn mãi (Bài 3): Từ “tọa độ lửa” đến không gian du lịch

Từ một chứng tích lịch sử, Hàm Rồng đang được đánh thức như một không gian du lịch, nơi ký ức và hiện tại cùng hiện diện.

Ngày nay, cầu Hàm Rồng trở thành điểm tham quan, trải nghiệm yêu thích của nhiều du khách.

Những ngày đầu tháng 4, khu vực cầu Hàm Rồng đón hàng trăm lượt khách từ khắp nơi về chụp ảnh, trong đó có nhiều người yêu lịch sử, những cựu chiến binh trở lại chiến trường xưa, tìm về ký ức một thời. Trong nhịp sống thường ngày, cây cầu đã trở thành điểm đến quen thuộc của du lịch xứ Thanh, là điểm check-in yêu thích, như một “thương hiệu” nhận diện của người dân Thanh Hóa, xuất hiện trong những bộ ảnh kỷ yếu, ảnh cưới, kỷ niệm...

Nhưng cũng chính cây cầu ấy, cách đây 61 năm, lại là điểm đánh phá ác liệt bậc nhất của đế quốc Mỹ nhằm chặn con đường chi viện cho miền Nam. Chỉ trong hai ngày 3 và 4/4/1965, không quân Mỹ đã huy động 174 lần tốp, 454 lần máy bay, ném bom xuống địa bàn Thanh Hóa. Riêng khu vực Hàm Rồng - Nam Ngạn - Yên Vực, các đợt bổ nhào, cắt bom, bắn phá diễn ra dồn dập với 350 quả bom và 149 quả rocket. Có thể khẳng định, đây là một trong những trận đánh có quy mô lớn và mức độ ác liệt nhất kể từ khi chiến tranh phá hoại bằng không quân của địch mở rộng ra miền Bắc... Những dấu tích của một thời “tọa độ lửa” vẫn còn đó, nhưng trong dòng chảy hôm nay, Hàm Rồng đã khoác lên mình một diện mạo khác. Từ chiến trường ác liệt năm xưa, vùng đất này đang dần mở ra một không gian du lịch với những giá trị sâu sắc. Vẫn là dòng sông Mã uốn mình dưới chân cầu, vẫn là thế núi ôm trọn không gian, Hàm Rồng giờ đây đã trở thành điểm đến giàu sức hút, nơi lịch sử và cảnh quan hòa quyện, để mỗi chuyến đi là một hành trình trải nghiệm đẹp.

Phát triển tiềm năng ấy, Khu Di tích lịch sử – văn hóa Hàm Rồng đang từng bước đổi mới, kết nối các điểm đến trong vùng, đưa những giá trị lịch sử trở thành trải nghiệm văn hóa có chiều sâu. Không chỉ dừng lại ở việc hình thành các điểm tham quan riêng lẻ, nhiều sản phẩm du lịch trải nghiệm tại Hàm Rồng đang được đầu tư, làm mới theo hướng đa dạng. Tiêu biểu như khu vực động Tiên Sơn, nơi được khai thác gắn với cảnh quan sinh thái, kết hợp trồng các loại hoa theo mùa, tạo nên một không gian trải nghiệm giàu tính thẩm mỹ. Mỗi năm, điểm đến này thu hút hàng trăm nghìn lượt du khách, trở thành một trong những “điểm chạm” nổi bật của du lịch Hàm Rồng. Ông Cao Thanh Nam, quản lý vườn hoa động Tiên Sơn, cho biết: “Trong thời gian tới, chúng tôi đổi mới không gian vườn hoa theo hướng thay đổi theo mùa, tạo điểm nhấn riêng để thu hút du khách quay trở lại nhiều lần. Song song với đó là bổ sung các hạng mục phục vụ trải nghiệm như khu check-in, điểm nghỉ chân, dịch vụ đi kèm để kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Chúng tôi cũng hướng tới liên kết chặt chẽ hơn với các điểm trong khu vực Hàm Rồng để hình thành tuyến tham quan liền mạch. Mục tiêu không chỉ là tăng lượng khách, mà quan trọng hơn là nâng chất trải nghiệm, để Hàm Rồng thực sự trở thành điểm đến có chiều sâu, có khả năng giữ chân du khách”.

Cùng với đó, tour du lịch “Ngược xuôi sông Mã” do Trung tâm Phát triển du lịch Sông Mã triển khai đang tạo thêm sức hút cho Hàm Rồng. Sau 11 năm đi vào hoạt động, tour đã trở thành một sản phẩm đặc trưng khi khám phá Hàm Rồng nói riêng và Thanh Hóa nói chung. Lượng khách tham gia ngày càng tăng, riêng năm 2025 đón hơn 25.000 lượt du khách. Theo cảm nhận của nhiều du khách, “Ngược xuôi sông Mã” mang đậm chất xứ Thanh khi không chỉ được ngắm cảnh mà còn cảm nhận nhịp sống đôi bờ, nghe những câu chuyện về cây cầu Hàm Rồng lịch sử và thưởng thức các món đặc trưng như cá bống, tôm sông cuốn rau má... Từ mặt nước, Hàm Rồng hiện lên ở một góc nhìn khác, nơi cảnh quan và lịch sử đan xen trong từng hành trình. Anh Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Phát triển du lịch Sông Mã, cho biết: “Để phát huy tiềm năng, lợi thế du lịch khu vực Hàm Rồng và tạo ra những sản phẩm đặc trưng, rất cần sự quan tâm, đầu tư hơn nữa của chính quyền và các nhà đầu tư về cơ sở vật chất, đa dạng dịch vụ du lịch. Từ đó, kết nối các điểm đến, hình thành các tour, tuyến du lịch đa dạng trải nghiệm, nâng cao sức hút cho điểm đến”.

Hiện, trung tâm cũng đã phát triển thêm các chương trình như “Du dương nghe hò sông Mã” và “Thả đèn hoa đăng” tưởng niệm các giáo viên, học sinh đã hy sinh tại công trường đê Nam sông Mã, góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm cho du khách.

Khách tham quan, chụp ảnh tại động Tiên Sơn.

Đồng hành cùng doanh nghiệp là sự vào cuộc của chính quyền địa phương, vừa qua, phường Hàm Rồng đã tổ chức khảo sát xây dựng sản phẩm du lịch với chủ đề “Một ngày đến với Hàm Rồng”. Qua khảo sát thực tế tại nhiều điểm trong khu vực Hàm Rồng, các điểm du lịch tâm linh... nhiều ý kiến, đề xuất đã được đưa ra nhằm phát huy tối đa tiềm năng của khu du lịch văn hóa Hàm Rồng.

Và để Hàm Rồng thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn, trong mục tiêu phát triển kinh tế giai đoạn 2025-2030, phường Hàm Rồng xác định tập trung kết nối các dịch vụ du lịch theo chuỗi, tạo điều kiện thu hút đầu tư. Trọng tâm là phát triển hệ thống nhà hàng, khách sạn, dịch vụ ăn uống, vui chơi giải trí gắn với tham quan, nghỉ dưỡng và trải nghiệm đồng quê tại các khu như khu du lịch nghỉ dưỡng Kim Quy, khu du lịch Eco Village... Đồng thời, địa phương định hướng thu hút các nhà đầu tư có năng lực triển khai các dự án phát triển du lịch, từng bước hình thành các sản phẩm đặc trưng. Cùng với đó, việc khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa, lịch sử cũng được chú trọng, thông qua kết nối các điểm như Thiền viện Trúc Lâm, Đền thờ Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và các Anh hùng liệt sĩ, các di tích, danh thắng, làng cổ Đông Sơn... tạo thành những hành trình trải nghiệm liền mạch.

Với định hướng đầu tư đồng bộ về hạ tầng và dịch vụ, cùng việc xây dựng những sản phẩm mang bản sắc riêng, Hàm Rồng đang từng bước khẳng định vị thế là điểm đến giàu giá trị. Khi ký ức của một thời “tọa độ lửa” được chuyển hóa thành những trải nghiệm sống động, nơi đây không chỉ là điểm dừng chân để nhớ, mà còn là điểm đến để khám phá, để cảm nhận và để quay trở lại.

Bài và ảnh: Phan Vân