Học tập kết hợp trải nghiệm: Xu hướng của giáo dục hiện đại

Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức qua sách vở, học sinh hôm nay được tạo điều kiện để học bằng trải nghiệm, bằng việc làm, từ đó hình thành kỹ năng, thái độ và những giá trị sống bền vững.

Cuộc thi viết thư pháp tại Hội Xuân 2026 Trường Tiểu học, THCS và THPT Vinschool Star City.

Học bằng trải nghiệm

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã xác định rõ, hoạt động trải nghiệm là một trong những hoạt động giáo dục bắt buộc trong nhà trường. Thông qua các hoạt động này, học sinh có cơ hội vận dụng tổng hợp kiến thức, kỹ năng của nhiều môn học và lĩnh vực giáo dục khác nhau để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Hoạt động giáo dục trải nghiệm được tổ chức linh hoạt, phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi và mục tiêu giáo dục của từng cấp học.

Ở bậc mầm non, các hoạt động trải nghiệm tập trung vào việc hình thành những thói quen ban đầu và phát triển giác quan cho trẻ. Thông qua các hoạt động như khám phá thiên nhiên, làm quen với nghệ thuật, rèn kỹ năng tự phục vụ, trẻ được trải nghiệm thế giới xung quanh bằng những cảm nhận trực tiếp, gần gũi. Những trải nghiệm đầu đời này góp phần nuôi dưỡng sự tò mò, khả năng quan sát và tình yêu với môi trường sống. Mới đây, Đồn Biên phòng Hoằng Trường vừa tổ chức đón tiếp các cháu học sinh mầm non đến tham quan, dã ngoại và giao lưu. Các cháu được tìm hiểu về môi trường sinh hoạt, học tập, rèn luyện của các chú bộ đội biên phòng; tham gia nhiều hoạt động vui tươi, bổ ích.

Ở bậc tiểu học, THCS, hoạt động trải nghiệm hướng tới việc khơi gợi hứng thú học tập, rèn luyện kỹ năng hợp tác và giao tiếp. Các hoạt động STEM cơ bản, trò chơi dân gian, ngày hội văn hóa, sinh hoạt tập thể theo chủ đề... giúp học sinh vừa học vừa chơi, phát triển tư duy sáng tạo và tinh thần làm việc nhóm. Đối với bậc THCS và THPT, giáo dục trải nghiệm được triển khai với chiều sâu hơn, gắn với việc vận dụng kiến thức liên môn và định hướng nghề nghiệp. Nhiều trường tổ chức cho học sinh tham quan các làng nghề truyền thống như chiếu cói Nga Sơn, làng gốm, làng mộc; tham quan các di tích lịch sử, văn hóa... Qua mỗi chuyến đi, học sinh có cơ hội kết nối kiến thức lịch sử, địa lý, văn hóa với thực tiễn, từ đó hiểu hơn về quê hương, đất nước.

Tại Trường Tiểu học, THCS và THPT Vinschool Star City (Thanh Hóa), hoạt động giáo dục trải nghiệm được triển khai bài bản, gắn chặt với chương trình học chính khóa. Cô Nguyễn Thị Ngọc, giáo viên môn Hóa học, khối lớp 6, Trường Tiểu học, THCS và THPT Vinschool Star City chia sẻ về chuyến trải nghiệm thực tế của học sinh trên cánh đồng muối Tam Hòa, xã Vạn Lộc. Tại đây, học sinh được quan sát quy trình sản xuất muối, tìm hiểu các yếu tố hóa học liên quan, từ đó hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa kiến thức sách giáo khoa với đời sống thực tiễn. Em An Khánh, học sinh lớp 6A1, chia sẻ: “Lần đầu tiên em được tận mắt nhìn thấy quy trình các bác nông dân làm muối. Em thấy rất thú vị khi nước biển có thể biến thành những hạt muối trắng”.

Là trường liên cấp thuộc hệ thống Vinschool, hiện nhà trường có khoảng 650 học sinh với 31 lớp học, đội ngũ hơn 100 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Chia sẻ về định hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm, cô Lê Phương Loan, Phó hiệu trưởng Trường Tiểu học, THCS và THPT Vinschool Star City, cho biết: Các hoạt động trải nghiệm được thiết kế phù hợp với từng khối lớp, bảo đảm mỗi học sinh đều có cơ hội tham gia, trải nghiệm và thể hiện năng lực cá nhân thông qua những tình huống thực tiễn. Trung bình mỗi tổ chuyên môn tổ chức khoảng 6 chương trình trải nghiệm thực tế mỗi năm học, tạo điều kiện để học sinh vận dụng kiến thức liên môn, hiểu sâu hơn các vấn đề xã hội. Không chỉ triển khai ở quy mô chương trình lớn, hoạt động trải nghiệm còn được lồng ghép linh hoạt trong từng môn học. Bên cạnh đó, giáo dục trải nghiệm còn được triển khai hiệu quả thông qua các chương trình văn hóa, lễ hội của nhiều trong nhà trường. Chương trình Hội xuân năm 2026 thu hút đông đảo học sinh tham gia vì có nhiều hoạt động mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống như viết thư pháp, trình diễn áo dài, thi nấu cơm, gói bánh răng bừa...

Những hoạt động trải nghiệm đã góp phần đưa giáo dục văn hóa truyền thống vào nhà trường một cách tự nhiên, gần gũi, giúp học sinh thêm yêu và trân trọng những giá trị văn hóa quê hương, đồng thời bồi đắp giá trị hướng tới công dân toàn cầu.

Đổi mới, sáng tạo

Hoạt động giáo dục trải nghiệm còn được đổi mới trong cách tổ chức, sáng tạo trong các cơ sở giáo dục. Từ năm học 2025-2026, Trường Tiểu học Đông Cương (phường Hàm Rồng) đã đổi mới tiết sinh hoạt dưới cờ, biến 40 phút đầu tuần trở nên sinh động với các chủ điểm được tổ chức dưới hình thức sân khấu hóa, giao lưu hỏi - đáp, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu học sinh. Mới đây, tại buổi sinh hoạt dưới cờ vào tuần 21, với phần phụ trách của lớp 2A do cô giáo chủ nhiệm Nguyễn Thị Liên hướng dẫn, thông qua chủ đề quê hương, các em học sinh không chỉ lắng nghe mà còn tự tin thể hiện mình trên sân khấu. Đặc biệt, tại buổi chào cờ, nhà trường phát động chương trình “Tết nhân ái”, kêu gọi thầy cô và các em học sinh cùng chung tay chia sẻ, ủng hộ để các bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn trong trường học được đón một cái tết ấm áp, đủ đầy, yêu thương. Song song với đó, nhà trường đổi mới 15 phút sinh hoạt đầu giờ thành chương trình “Phát thanh măng non” do chính học sinh đảm nhiệm vai trò dẫn chương trình.

Chương trình “Phát thanh măng non” tại Trường Tiểu học Đông Cương (phường Hàm Rồng).

Theo cô Nguyễn Thị Hồng, Phó hiệu trưởng Trường Tiểu học Đông Cương thì việc đổi mới các hoạt động trải nghiệm nhằm tạo không gian để học sinh được thể hiện bản thân, phát triển toàn diện cả về tri thức, kỹ năng và cảm xúc, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường. Thực tiễn cho thấy, giáo dục trải nghiệm không chỉ làm phong phú thêm hoạt động dạy và học mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Học sinh trở nên tự tin, chủ động hơn; giáo viên có thêm không gian sáng tạo trong tổ chức hoạt động; nhà trường gắn kết chặt chẽ hơn với gia đình và xã hội.

Giáo dục trải nghiệm, với sự linh hoạt trong cách tổ chức và nội dung, đang từng bước tạo nên sự khác biệt trong giáo dục hiện đại. Khi học sinh được học bằng trải nghiệm, được sống trong môi trường giáo dục giàu cảm xúc và giá trị nhân văn, nhà trường không chỉ truyền đạt tri thức mà còn góp phần nuôi dưỡng những công dân có trách nhiệm, biết trân trọng văn hóa và sẵn sàng hội nhập.

Bài và ảnh: Thảo Nguyên