Học tiếng Anh tích hợp STEM: Cơ hội và thách thức

Cô giáo Nguyễn Thị Thu Hương đứng trước lớp 6A7, điểm trường chính Trường THCS Minh Khai (phường Hạc Thành), bắt đầu tiết học giáo dục địa phương bằng những hình ảnh về một không gian văn hóa của đồng bào miền núi xứ Thanh.

Học sinh Câu lạc bộ STEM Trường TH&THCS Trần Mai Ninh (phường Hạc Thành) ôn luyện Robotics tại phòng học STEM.

"Sức bật" từ không gian trải nghiệm...

Việc kết hợp giữa tiếng Anh với giáo dục STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học) được xem là phương thức quan trọng giúp học sinh tiếp cận tri thức quốc tế, phát triển tư duy giải quyết vấn đề và năng lực hội nhập.

Tận dụng hệ thống phòng học thông minh và phòng STEM đã được đầu tư, các trường trọng điểm luôn đặt ra yêu cầu cao về năng lực ngoại ngữ đối với học sinh tham gia nghiên cứu khoa học.

Tại Trường TH&THCS Trần Mai Ninh (phường Hạc Thành), Phó Hiệu trưởng Vương Đình Sơn nhận định, việc tối ưu hóa hạ tầng công nghệ cao chính là “bệ phóng” quan trọng để kích thích tư duy sáng tạo của học sinh. Ông cho biết: “Nhà trường đã triển khai phòng học tiếng Anh STEM thông minh, giúp học sinh rèn luyện đồng bộ 4 kỹ năng nghe, nói, đọc và viết. Các giáo viên bộ môn Toán, Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật cũng được yêu cầu lồng ghép thuật ngữ tiếng Anh vào bài giảng để hỗ trợ học sinh làm quen với ngôn ngữ khoa học”.

Tại Trường THCS Trần Phú (xã Nông Cống), định hướng này được triển khai với sự đồng hành sát sao của đội ngũ giáo viên, giúp học sinh phát huy tối đa tư duy logic và kỹ năng giải quyết vấn đề. Cô Nguyễn Thị Lâm, giáo viên môn Toán cho biết: “Các em dùng tư duy phân tích của Toán học để hiểu cấu trúc ngữ pháp tiếng Anh, đồng thời dùng tiếng Anh như công cụ đọc hiểu tài liệu khoa học, lập trình. Ngoại ngữ nhờ đó không còn là môn học thuộc lòng khô khan mà trở thành “chìa khóa” để các em giải mã các dự án công nghệ”.

Cô và trò Trường THCS Trần Phú (xã Nông Cống) trong giờ học tiếng Anh tích hợp STEM.

Cũng theo cô Lâm, thay vì học từ vựng qua sách vở, học sinh được trực tiếp thiết kế mô hình, lập trình và thực hiện các thí nghiệm khoa học. Tiêu biểu như hai em Đinh Bảo Châu và Đinh Bảo Ngọc (lớp 8A2) luôn hào hứng khi tiếp cận các dự án toán học và công nghệ bằng ngoại ngữ. Em Đinh Bảo Châu phấn chấn chia sẻ: “Học tiếng Anh tích hợp STEM rèn luyện cho chúng em tư duy logic sắc bén, biến ngoại ngữ thành công cụ đắc lực để tự tin thiết kế, lập trình và thuyết trình về các sản phẩm sáng tạo do chính tay mình thực hiện”.

Còn đối với em Dương Minh Hiếu, học sinh Trường TH&THCS Trần Mai Ninh, điều thú vị nhất là được áp dụng lý thuyết vào thực tiễn. Hiếu bộc bạch: “Khi học STEM bằng tiếng Anh, em vừa tích lũy kiến thức chuyên môn, vừa có cơ hội sử dụng ngoại ngữ trong bối cảnh thực tế chứ không chỉ học từ vựng hay ngữ pháp riêng lẻ. Em đặc biệt thích làm việc nhóm, tự tìm hiểu, thử nghiệm rồi điều chỉnh khi kết quả chưa đúng. Quá trình này giúp em tự tin hơn khi trình bày ý tưởng và trao đổi cùng các bạn”.

Những "nút thắt" cần tháo gỡ

Dù mở ra cơ hội hội nhập lớn, hành trình đưa tiếng Anh tích hợp STEM đi vào chiều sâu tại các nhà trường lại đang vướng không ít rào cản, từ công tác tổ chức đến năng lực đội ngũ.

Khám phá thế giới công nghệ và tiếng Anh qua giờ học STEM Robotics thú vị.

Tại Trường TH&THCS Trần Mai Ninh, rào cản lớn nhất xuất phát từ việc hầu hết tài liệu hướng dẫn và thông tin về thiết bị công nghệ mới trên internet đều bằng tiếng Anh chuyên ngành. Thầy giáo Trịnh Xuân Mai cho biết: “Thầy trò phải cùng nhau tra cứu và dùng các phần mềm hỗ trợ để dịch lại. Tiếng Anh chuyên sâu vốn khó tiếp cận đối với học sinh, rất cần sự đồng hành của giáo viên tiếng Anh. Tuy nhiên, nếu không có sự phối hợp khéo léo, giờ học STEM dễ bị lệch hướng, từ khám phá khoa học biến thành một buổi học ngôn ngữ thuần túy. Bên cạnh đó, một bài học STEM đòi hỏi nhiều thời gian, từ tìm hiểu vấn đề, lên ý tưởng đến thực hành, trong khi quỹ thời gian trên lớp hiện còn khá hạn hẹp”.

Trong khi đó, áp lực tại Trường THCS Trần Phú lại nằm ở khối lượng kiến thức và năng lực dạy học liên môn. Thầy giáo Trần Văn Lưu, Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ: “Dạy tích hợp STEM đòi hỏi đội ngũ giáo viên Toán, Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật phải nắm vững tiếng Anh chuyên ngành. Tuy nhiên, phần lớn giáo viên hiện nay được đào tạo theo mô hình đơn môn, nên việc kết nối kiến thức liên ngành cũng như sử dụng ngoại ngữ chuyên sâu vẫn còn nhiều bỡ ngỡ”.

Để mô hình học tiếng Anh tích hợp STEM phát triển bền vững và tránh chạy theo phong trào, việc bám sát định hướng của Sở Giáo dục và Đào tạo trong triển khai Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045” là rất cần thiết. Cùng với đó, việc tháo gỡ khó khăn về cơ chế đầu tư, tăng cường sinh hoạt chuyên môn liên môn và chuẩn hóa tài liệu hỗ trợ sẽ là những giải pháp then chốt, tạo “đòn bẩy” cho giáo dục bứt phá trong giai đoạn hiện nay.

Bài và ảnh: VI AN