Huyền thoại chữ Thần trên vách núi Thạch Bi

Nằm sừng sững bên dòng sông Hoạt hiền hòa, núi Thạch Bi không chỉ là một danh thắng tự nhiên mà còn là nơi lưu giữ một bí ẩn nghìn năm: Chữ “Thần” khổng lồ tạc trên vách đá dựng đứng. Nét chữ mềm mại, tinh xảo như một bức thư pháp khổng lồ giữa đất trời, đã tốn không biết bao nhiêu giấy mực của các nhà sử học và khơi dậy sự tò mò của lữ khách phương xa.

Chữ “Thần” được tạc ở vị trí cực kỳ hiểm hóc, cách mặt đất khoảng 20m trên một vách đá phẳng lỳ. Ký tự này có kích thước tương đương một chiếc chiếu lớn (rộng khoảng 3m, cao 3,5m), nét chữ mềm mại và tinh xảo đến kinh ngạc. Xung quanh vách đá không hề có điểm tựa, cũng không có đường mòn hay ngách hang nào dẫn ra vị trí đặt chữ. Vào những ngày mưa, nước từ đỉnh núi chảy qua các nét khắc rồi đổ xuống, nhìn từ xa như một dòng lệ chảy ra từ chữ “Thần”, càng làm tăng thêm vẻ u linh, huyền bí.

Ông Nguyễn Huy Phương chèo đò đưa khách tham quan chữ Thần trên vách núi

Gắn bó với khu vực này suốt hơn 50 năm, ông Nguyễn Huy Phương (64 tuổi, trú tại làng Tri Thiện, xã Ba Đình, tỉnh Thanh Hoá) chia sẻ rằng, từ khi ông còn là một đứa trẻ, chữ “Thần” đã sừng sững ở đó. Đối với những người như ông Phương, bức đại tự này không chỉ là một di tích mà còn là một phần máu thịt của vùng đất, ẩn chứa những câu chuyện tâm linh mà người dân địa phương luôn kính cẩn giữ gìn, ít ai dám mạo phạm.

Chữ Thần tạc trên vách núi Thạch Bi ( xã Ba Đình)

Nguồn gốc của chữ “Thần” hiện vẫn là một ẩn số với nhiều giả thiết đan xen giữa chính sử và huyền thoại. Sách Đại Nam nhất thống chí (phần tỉnh Thanh Hóa, quyển thượng) của Quốc sử quán triều Nguyễn có chép: “Núi Thạch Bi ở phường Mỹ Quan, thuộc huyện Tống Sơn (nay là phần đất xã Ba Đình). Non liền bến nước, móng đá thuyền chui. Trên vách đá có một chữ Thần viết bằng nét son tươi thắm, tương truyền vua Lê Thánh Tông ngự đề chữ đó”. Tuy nhiên, có sách sử chép, vào năm Tân Mão 1771, chúa Trịnh Sâm đi ngang qua vùng đất này, thấy cảnh núi non hùng vĩ đã sai người cho khắc chữ trên núi. Ngược dòng thời gian xa hơn về thời Lý, chữ “Thần” còn được cho là gắn liền với cửa biển Thần Phù. Tương truyền, khi vua Lý Thái Tông Nam chinh gặp sóng dữ, một vị đạo sĩ cao cường (sau được phong là Áp Lãng Chân Nhân) đã giúp gió lặng sóng yên. Để ghi nhớ công ơn và đánh dấu vùng đất tâm linh này, chữ “Thần” có thể đã được tạc lên vách núi như một lời tạ ơn trời đất.

Đỉnh Thạch Bi, nơi xuất hiện chữ Thần được tạc trên vách đá

Câu hỏi lớn nhất khiến các nhà khoa học trăn trở chính là cách thức thi công. Trong điều kiện kỹ thuật thô sơ, làm sao người xưa có thể tạc một bức thư pháp khổng lồ lên vách đá dựng đứng? Giả thuyết khả dĩ nhất được các nhà nghiên cứu đưa ra là dựa vào sự thay đổi của địa chất. Hàng ngàn năm trước, Nga Sơn vốn là vùng biển sóng dữ, chân núi Thạch Bi sát mép nước. Người thợ xưa có thể đã lợi dụng thủy triều: khi nước dâng cao, họ neo thuyền sát vách đá để đứng chạm khắc. Công việc này có thể kéo dài hàng năm trời, tỉ mỉ theo từng con nước lên xuống. Một cách giải thích khác là thợ điêu khắc đã dùng dây thừng đu người từ trên đỉnh núi xuống để thao tác giữa không trung.

Dù chưa có kết luận cuối cùng về tác giả hay niên đại chính xác, chữ “Thần” vẫn lặng lẽ soi bóng xuống dòng sông Hoạt suốt nhiều thế kỷ. Nó không chỉ là một di tích lịch sử mà còn là biểu tượng cho sự giao thoa giữa con người và thiên nhiên, giữa thực tại và cõi tâm linh huyền bí của cha ông thuở trước.

Minh Quyên