Khi lời văn ngân lên câu hát

Thời gian gần đây, việc khai thác chất liệu từ văn học đang là một trong những xu hướng phát triển mạnh mẽ của âm nhạc Việt Nam.Việc khai thác nguồn tài nguyên màu mỡ này, từ dân gian đến hiện đại, đã tạo sự đa dạng cho những sáng tác âm nhạc hướng đến giới trẻ, đồng thời, tạo sự kết nối giữa truyền thống với hiện đại.

Khi những lời văn ngân lên câu hát

Năm 2025, Jun Phạm được xem là nam ca sĩ giới thiệu nhiều MV âm nhạc ấn tượng được lấy cảm hứng từ các các tác phẩm văn học. Gần đây nhất, vào tháng 9 năm 2025, Jun Phạm và Bùi Lan Hương đã cho ra mắt ca khúc “Nhẹ tựa khói sương”. Đây là ca khúc khép lại chuỗi âm nhạc lấy cảm hứng từ truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh của anh.

Với ba ca khúc “Sơn thủy khúc”, “Bất tuyệt thao thao” và “Nhẹ tựa khói sương”, Jun Phạm mong muốn mang truyền thuyết dân gian đến gần hơn với khán giả bằng âm nhạc hiện đại, đồng thời thể hiện sự tìm tòi, đổi mới trong phong cách sáng tạo.

Hình ảnh trong MV Nhẹ tựa khói sương

Trước Jun Phạm, nhiều nghệ sĩ đã thực hiện các dự án âm nhạc được khơi nguồn từ những tác phẩm văn học, cả dân gian và truyền thống. Một trong những ca khúc tạo được tiếng vang nhất là “Để Mị nói cho mà nghe” của Hoàng Thuỳ Linh- tác phẩm lấy cảm hứng từ truyện ngắn kinh điển “ Vợ chồng A Phủ” của nhà văn Tô Hoài. Với giai điệu tươi vui, bắt tai, truyền tải thông điệp về khát vọng sống ý nghĩa, “ Để Mị nói cho mà nghe” đã làm mưa làm gió làng nhạc Việt trong suốt năm 2019.

MV “Để Mị nói cho mà nghe” bắt đầu từ hình ảnh một cô học trò mơ màng trong giờ học Văn

Nếu ngược dòng thời gian, người ta còn nhận ra nhiều nhạc sĩ tìm về những “chuyện xưa tích cũ” để sáng tác ca khúc: “Bống bống bang bang” (Only C) lấy cảm hứng từ truyện cổ tích Tấm Cám, “ Con cò” (Lưu Hà An) lấy cảm hứng từ hình ảnh con cò trong ca dao tục ngữ Việt Nam. Là một trong nhưng giọng ca tên tuổi gắn liền với ca khúc “Con cò” và dòng nhạc mang âm hưởng dân gian, Tùng Dương ghi dấu ấn bởi sự mạnh mẽ, biến hoá, đa sắc màu mỗi khi thể hiện. Lớn lên trong gia đình có truyền thống giảng dạy văn học (cha và bác ruột đều là giáo viên Văn), càng khơi lên tình yêu với những ca khúc được khơi nguồn cảm hứng từ chất liệu truyền thống.

Cùng với các tác phẩm âm nhạc lấy chất liệu từ văn học, trong năm 2025, Phương Mỹ Chi đã tạo được dấu ấn đáng nhớ, khi chinh phục vị trí thứ ba tại Sing!Asia - một trong những sân chơi âm nhạc uy tín bậc nhất châu Á. Các tác phẩm cô thể hiện như: “Đẩy xe bò” ( lấy cảm hứng từ truyện ngắn “Vợ nhặt” của nhà văn Kim Lân); “Bóng phù hoa” ( lấy cảm hứng từ tác phẩm “ Chuyện người con gái Nam Xương” của danh sĩ Nguyễn Dữ)... đều được yêu thích.

MV “Bóng phù hoa” là một sản phẩm âm nhạc được khơi nguồn từ văn học được yêu thích của Phương Mỹ Chi

Trong đêm chung kết Intervision 2025, hình tượng “ngựa hí xông pha nơi quật cường/vung roi tre bốn phương” oai hùng được “sử sách lưu danh ngàn đời” trong ca khúc “ Phù Đổng Thiên Vương” (lấy cảm hứng từ truyền thuyết Thánh Gióng và bài thơ “Tre Việt Nam” của Nguyễn Duy) đã mang lại cho giọng ca trẻ đầy nội lực Đức Phúc ngôi vị Quán quân.

Sân khấu hoành tráng nơi Đức Phúc biểu diễn ca khúc “Phù Đổng Thiên Vương”

Có người ví, âm nhạc là một cánh cửa được viết bằng giai điệu để đưa văn học đến gần hơn với công chúng, đặc biệt với giới trẻ. Nhún nhảy theo điệu nhạc, ngân nga vài ba câu từ... rõ ràng phù hợp thị hiếu với thế hệ gen Z. Từ yêu thích ca khúc, họ sẽ quay ngược lại tìm hiểu về xuất phát điểm, ý tưởng ra đời của ca khúc đó. Hành trình ấy được khơi nguồn từ cảm xúc và từng bước tích luỹ thêm kiến thức cho người yêu nhạc. Và cũng thông qua âm nhạc, văn học hồi sinh trong hình hài mới, gần gũi, sắc màu hơn. Chính sự giao thoa ấy đã tạo thêm chiều sâu văn hoá trong đời sống văn học nghệ thuật nước nhà.

Trần Linh