Khi trẻ tìm sự sẻ chia trên mạng

Thời gian gần đây, mạng xã hội đang trở thành nơi nhiều người trẻ chia sẻ tâm trạng, tìm kiếm sự đồng cảm và giãi bày những điều khó nói trong cuộc sống. Đằng sau nhu cầu ấy là câu chuyện về sự kết nối giữa cha mẹ và con cái, khi không phải lúc nào những người sống chung dưới một mái nhà cũng dễ dàng trò chuyện với nhau.

Gần đây, một hội nhóm đang trở thành tâm điểm trên mạng xã hội.

Khi mạng xã hội trở thành nơi giãi bày

Với T.L, 15 tuổi, hiện là học sinh tại Thanh Hóa, mạng xã hội không đơn thuần là nơi cập nhật thông tin hay giải trí. Có những thời điểm gặp chuyện không vui, em lựa chọn đọc các bài viết có nội dung tương tự để tìm sự đồng cảm.

“Đọc những chia sẻ ấy, em thấy không chỉ mình gặp phải chuyện này. Có những điều em khó nói với mẹ nhưng lại tìm được sự đồng cảm từ những người xa lạ”, L. cho biết.

Không phải người trẻ nào tìm đến các hội nhóm tâm sự cũng muốn chống đối cha mẹ hay phủ nhận những gì gia đình dành cho mình. Đôi khi, điều họ cần chỉ là được nói ra cảm xúc mà không sợ bị trách móc, so sánh hoặc lập tức nhận về những lời khuyên khi bản thân chưa sẵn sàng lắng nghe.

Ở tuổi trưởng thành, người trẻ bắt đầu có những suy nghĩ, lựa chọn và mong muốn riêng. Trong khi đó, cha mẹ thường nhìn nhận vấn đề từ kinh nghiệm sống, sự lo lắng và kỳ vọng dành cho con. Khác biệt trong cách nhìn nhận có thể khiến một cuộc trò chuyện thông thường trở thành tranh luận, nhất là khi cả hai phía đều muốn bảo vệ quan điểm của mình.

Một lời nhắc nhở về việc học tập, giờ giấc sinh hoạt hay cách sử dụng điện thoại có thể xuất phát từ sự quan tâm của cha mẹ. Nhưng nếu cuộc trò chuyện thường kết thúc bằng trách móc, người trẻ có thể dần ngại chia sẻ. Ngược lại, cha mẹ không hiểu vì sao con ít nói chuyện, thường xuyên ở trong phòng hoặc dành nhiều thời gian với điện thoại, lại dễ cho rằng con đang xa cách gia đình.

Khoảng cách ấy không nhất thiết bắt đầu từ một mâu thuẫn lớn. Nó có thể hình thành qua những lần con muốn kể chuyện nhưng bị ngắt lời, những lúc cha mẹ bận rộn hoặc những cuộc trò chuyện chỉ xoay quanh điểm số, công việc và trách nhiệm. Khi việc chia sẻ trực tiếp không đem lại cảm giác được lắng nghe, không gian mạng trở thành một lựa chọn dễ tiếp cận hơn.

Đáng lo hơn, việc chia sẻ thông tin cá nhân, hoàn cảnh gia đình hoặc những tổn thương riêng tư trong các cộng đồng không đáng tin cậy có thể khiến người trẻ đối mặt với nguy cơ bị công kích, lợi dụng hoặc dẫn dụ. Không phải ai chủ động lắng nghe cũng thực sự có thiện chí. Vì vậy, nhu cầu tìm kiếm sự sẻ chia cần đi cùng khả năng chọn lọc thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và nhận biết những mối quan hệ thiếu an toàn.

Khoảng trống cần được lấp đầy từ gia đình

Nếu mạng xã hội giúp người trẻ tìm thấy những người có trải nghiệm tương tự, thì gia đình vẫn là nơi cần duy trì sự kết nối lâu dài. Vấn đề đặt ra không phải là ngăn con chia sẻ trên mạng bằng mọi giá, mà là làm thế nào để con cảm thấy có thể nói chuyện với cha mẹ khi gặp khó khăn.

Chị B.H, phụ huynh có con 14 tuổi, cho biết khi con bước vào tuổi dậy thì, việc trò chuyện giữa hai mẹ con có những thay đổi. Nếu trước đây con thường chủ động kể chuyện trường lớp, bạn bè, thì hiện tại, nhiều câu hỏi của mẹ chỉ nhận lại câu trả lời ngắn gọn. Có lúc, hai mẹ con bất đồng vì thời gian con sử dụng điện thoại, khiến chị nhận ra việc nhắc nhở đơn thuần chưa chắc giúp con hiểu và chia sẻ suy nghĩ của mình.

Theo chị H., cha mẹ cần dành thời gian lắng nghe, tìm hiểu nguyên nhân thay vì vội vàng trách mắng khi con có biểu hiện khác thường. Việc sử dụng điện thoại, gia đình cần thống nhất những nguyên tắc cụ thể về thời gian và mục đích sử dụng, đồng thời tạo điều kiện để con nói lên mong muốn của mình.

“Ở tuổi này, nếu cha mẹ chỉ yêu cầu con làm theo mà không lắng nghe, con sẽ càng ngại chia sẻ. Tôi nghĩ điều quan trọng là phải nói chuyện để hai mẹ con hiểu nhau, chứ không chỉ dừng lại ở việc cấm đoán”, chị H chia sẻ.

Điều quan trọng là không chỉ lắng nghe khi con gặp chuyện buồn hoặc mắc sai lầm. Nếu cha mẹ chỉ bắt đầu hỏi han khi kết quả học tập giảm sút, con có biểu hiện bất thường hoặc gia đình xảy ra mâu thuẫn, việc chia sẻ dễ bị gắn với cảm giác bị kiểm tra. Ngược lại, những cuộc trò chuyện đều đặn về trường lớp, bạn bè, sở thích và các vấn đề thường ngày giúp cha mẹ hiểu con hơn, đồng thời tạo điều kiện để con chủ động tìm đến gia đình khi cần giúp đỡ.

Dành thời gian lắng nghe và chia sẻ chân thành cùng con trẻ là chìa khóa giúp cha mẹ thu hẹp khoảng cách thế hệ và thấu hiểu những tâm tư của con. (Ảnh minh họa, tạo bởi AI)

Người trẻ khi chia sẻ cảm xúc cũng cần đi cùng trách nhiệm với lời nói và cách ứng xử. Việc cảm thấy tổn thương không đồng nghĩa với việc mọi phản ứng đều phù hợp, mong muốn được thấu hiểu cũng không loại bỏ nhu cầu lắng nghe và tôn trọng người khác. Khi bất đồng xảy ra, cả cha mẹ và con cái đều cần cơ hội trình bày quan điểm, thay vì biến cuộc trò chuyện thành sự phân định ai đúng, ai sai.

Để thu hẹp khoảng cách ấy, không thể chỉ yêu cầu người trẻ giảm thời gian sử dụng điện thoại hay trách cha mẹ chưa hiểu con. Điều cần thiết hơn là các thành viên cần trò chuyện cởi mở, tôn trọng khác biệt và cùng tìm cách giải quyết mâu thuẫn. Khi trẻ biết rằng cảm xúc của mình được lắng nghe, các em sẽ có thêm lý do để tìm kiếm sự hỗ trợ từ những người thân thiết ngoài đời thực.

Nam Phương