Khoảng trống trong chăm sóc trẻ rối loạn phát triển
Những năm đầu đời là giai đoạn quan trọng đối với sự phát triển não bộ, ngôn ngữ, nhận thức và khả năng tương tác xã hội của trẻ. Tuy nhiên, với những trẻ có rối loạn phát triển, hành trình để được phát hiện, đánh giá và tiếp cận các dịch vụ can thiệp phù hợp không phải lúc nào cũng thuận lợi. Từ sự thiếu hụt kiến thức nhận biết dấu hiệu bất thường của cha mẹ, khó khăn trong tiếp cận dịch vụ chuyên môn đến chi phí can thiệp kéo dài và hạn chế trong giáo dục hòa nhập, nhiều gia đình vẫn đang phải tự xoay xở trên hành trình đồng hành cùng con.

Hành trình để được phát hiện và tiếp cận các dịch vụ can thiệp của trẻ có rối loạn phát triển còn nhiều khó khăn.
Phát hiện muộn, can thiệp chậm
Ở tuổi lên 3, trong khi nhiều bạn cùng trang lứa đã có thể diễn đạt mong muốn bằng những câu nói đơn giản, chủ động giao tiếp và tham gia các hoạt động vui chơi, thì bé N.V.H (3 tuổi, ở xã Ngọc Liên) vẫn gặp nhiều khó khăn trong giao tiếp. Bé ít chủ động tương tác, vốn từ hạn chế, chưa thể diễn đạt nhu cầu của bản thân. Ban đầu, gia đình cho rằng trẻ chậm nói do tính cách. Chỉ đến khi những biểu hiện này kéo dài, ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hằng ngày, gia đình mới đưa trẻ đến Bệnh viện Nhi Thanh Hóa để được thăm khám, đánh giá phát triển.
Sau quá trình thăm khám, trẻ được xác định có biểu hiện rối loạn phát triển ngôn ngữ và được tư vấn can thiệp phù hợp. Từ đó, gia đình bắt đầu hành trình đưa con đi trị liệu, đồng thời học cách tương tác, hướng dẫn trẻ giao tiếp và thực hành các kỹ năng tại nhà.

Trẻ có rối loạn phát triển được khám bệnh, tư vấn tại Khoa Thần kinh - Tâm bệnh, Bệnh viện Nhi Thanh Hóa.
Câu chuyện của bé H. cũng là tình huống không hiếm gặp trong thực tế. Không ít phụ huynh có tâm lý chờ đợi, cho rằng trẻ trai thường biết nói muộn, trẻ lớn lên sẽ tự khắc nói được hoặc những biểu hiện ít giao tiếp, không chú ý khi được gọi tên chỉ là đặc điểm tính cách. Sự chủ quan này có thể khiến việc đánh giá chuyên môn bị trì hoãn, làm mất đi cơ hội tiếp cận các biện pháp hỗ trợ phù hợp ở giai đoạn sớm.
Rối loạn phát triển ở trẻ em là nhóm tình trạng đa dạng, bao gồm rối loạn phổ tự kỷ, rối loạn phát triển ngôn ngữ, rối loạn tăng động giảm chú ý, chậm phát triển trí tuệ và những khó khăn về vận động, nhận thức, giao tiếp, tương tác xã hội. Biểu hiện ở mỗi trẻ không giống nhau, mức độ ảnh hưởng cũng khác nhau. Đáng lưu ý, không phải trẻ chậm nói đều mắc tự kỷ, do đó việc đánh giá cần được thực hiện bởi người có chuyên môn.
Thạc sĩ, Bác sĩ Phạm Anh Minh, Trưởng khoa Thần kinh - Tâm bệnh, Bệnh viện Nhi Thanh Hóa cho biết: “Những năm đầu đời có ý nghĩa quan trọng đối với sự hình thành và phát triển các kỹ năng nền tảng. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu bất thường, gia đình cần sớm đưa trẻ đi đánh giá thay vì chờ đợi trẻ tự cải thiện. Can thiệp sớm, đúng nhu cầu và duy trì liên tục có thể giúp trẻ cải thiện khả năng giao tiếp, ngôn ngữ, vận động, hành vi và kỹ năng tự phục vụ.”
Khoảng trống từ đánh giá đến can thiệp
Nếu phát hiện sớm là bước khởi đầu thì việc tiếp cận dịch vụ đánh giá, chẩn đoán và can thiệp mới là chặng đường dài mà nhiều gia đình phải đối mặt. Trên thực tế, để xác định chính xác tình trạng phát triển của trẻ cần có sự phối hợp giữa nhiều chuyên ngành như nhi khoa, tâm lý lâm sàng, tâm thần trẻ em, phục hồi chức năng, âm ngữ trị liệu và giáo dục đặc biệt. Tuy nhiên, nguồn nhân lực được đào tạo chuyên sâu ở những lĩnh vực này chưa đồng đều giữa các địa phương, khiến khả năng tiếp cận dịch vụ của trẻ còn nhiều hạn chế.


Trẻ có rối loạn phát triển được can thiệp tại Khoa Thần kinh - Tâm bệnh, Bệnh viện Nhi Thanh Hóa.
Đối với những gia đình ở khu vực miền núi, vùng xa trung tâm, khó khăn càng rõ rệt hơn. Việc đưa trẻ đến các cơ sở có chuyên môn để đánh giá, theo dõi và can thiệp thường đòi hỏi thời gian, chi phí đi lại và sự sắp xếp công việc của cha mẹ. Có gia đình phải di chuyển hàng chục, thậm chí hàng trăm cây số để tìm kiếm dịch vụ phù hợp. Sau mỗi lần thăm khám, trẻ còn cần được theo dõi, đánh giá tiến triển và điều chỉnh kế hoạch can thiệp, chứ không chỉ dừng lại ở một kết luận chẩn đoán.
Bên cạnh đó, không ít gia đình còn đối diện với gánh nặng kinh tế kéo dài. Việc can thiệp thường cần duy trì trong thời gian dài, với tần suất tùy thuộc tình trạng và nhu cầu của từng trẻ. Chi phí trị liệu, đi lại và thời gian chăm sóc có thể tạo áp lực lớn, nhất là với những gia đình có thu nhập thấp hoặc ở xa các đơn vị can thiệp, trị liệu. Khi không đủ điều kiện duy trì, trẻ có nguy cơ phải gián đoạn quá trình can thiệp, ảnh hưởng đến tính liên tục của kế hoạch hỗ trợ.
Phối hợp giữa gia đình, ngành y tế và ngành giáo dục
Hành trình chăm sóc trẻ có rối loạn phát triển không kết thúc khi trẻ hoàn thành một chương trình can thiệp. Khi bước vào độ tuổi mầm non, tiểu học, trẻ tiếp tục cần được hỗ trợ để hình thành kỹ năng giao tiếp, tương tác, học tập và hòa nhập với môi trường xung quanh.
Tuy nhiên, khả năng tiếp nhận và hỗ trợ trẻ có nhu cầu giáo dục đặc biệt tại các cơ sở giáo dục vẫn còn không ít khó khăn. Không phải giáo viên nào cũng được đào tạo chuyên sâu về nhận diện và hỗ trợ trẻ có rối loạn phát triển.

Chăm sóc trẻ có rối loạn phát triển cần sự phối hợp giữa gia đình, ngành y tế và giáo dục.
Thực tế này cho thấy, chăm sóc trẻ có rối loạn phát triển không thể chỉ đặt lên vai gia đình hay riêng ngành y tế. Đây là quá trình liên ngành, đòi hỏi sự kết nối từ phát hiện sớm tại cộng đồng, đánh giá và chẩn đoán chuyên môn, can thiệp phục hồi chức năng đến hỗ trợ giáo dục và hòa nhập xã hội.
Để thu hẹp khoảng trống chăm sóc, trước hết cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về các dấu hiệu phát triển bất thường ở trẻ. Cùng với đó, cần từng bước hoàn thiện mạng lưới dịch vụ đánh giá, chẩn đoán và can thiệp; bảo đảm trẻ ở khu vực khó khăn cũng có cơ hội tiếp cận các dịch vụ chuyên môn.
Bởi phía sau mỗi chẩn đoán không chỉ là một đứa trẻ cần được chăm sóc, mà còn là một gia đình cần được đồng hành. Phát hiện sớm là điểm khởi đầu, nhưng chỉ khi có sự kết nối giữa y tế, giáo dục, gia đình và cộng đồng, khoảng trống trong chăm sóc trẻ có rối loạn phát triển mới từng bước được thu hẹp.
Thùy Dung
{name} - {time}
-
2026-11-18 15:00:00Chuyển khoản nhầm, nhận tiền lạ: xử lý đúng để tránh mất tiền
-
2026-11-18 11:00:00Công chứng ngoài trụ sở và nhà đất toàn quốc: những điểm mới
-
2026-11-18 08:44:00Giá nhiên liệu giảm, Bộ Xây dựng lập đoàn kiểm tra giá cước vận tải






![[Thanh Hóa xưa và nay] Vẻ đẹp miền biên viễn](http://c.dhcn.vn/media/img/110/news/2646/288d2101638t11920l1-ml18.webp)