Nét đẹp làng nghề chiếu cói Tân Tiến

Khi những chiếc chiếu nhựa, chiếu trúc tràn ngập thị trường thì tại xã Tân Tiến vẫn vang lên tiếng lạch cạch đều đặn của những khung dệt chiếu truyền thống. Đó không chỉ là âm thanh của lao động mà chính là nhịp đập bền bỉ của một làng nghề đã đi qua bao thăng trầm của thời gian.

Được hợp nhất từ 3 xã Nga Tân, Nga Tiến, Nga Thái, xã Tân Tiến là vùng đất thuần nông, với cây trồng chủ lực là cói. Toàn xã có khoảng 730ha sản xuất cói.

Được thiên nhiên ưu ái ban tặng, chất cói trồng trên mảnh đất Tân Tiến có nét đặc trưng riêng: dài, bền, đẹp. Những sợi cói dài, óng ả được lựa chọn kỹ lưỡng ngay từ khâu thu hoạch để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Cói sau khi cắt về được chẻ nhỏ, phơi đủ nắng để đạt độ dẻo dai cần thiết. Đây là công đoạn đòi hỏi sự kiên nhẫn và kinh nghiệm để sợi cói không bị gãy, giữ được màu sắc tự nhiên. Rồi cói được đưa vào máy se sợi, nhuộm... sẵng sàng dệt nên những sản phẩm truyền thống.

Dù máy móc đã dần thay thế, nhưng tại nhiều hộ gia đình ở xã Tân Tiến, dệt thủ công vẫn được duy trì để tạo ra những chiếc chiếu có độ khít và độ bền cao. Mỗi tấm chiếu là một tác phẩm chứa đựng tâm huyết và sự khéo léo của người thợ.

Mỗi chiếc chiếu hoa được dệt nên cần đến sự tỉ mỉ, dày công. Thời gian để tạo nên một đôi chiếu phải mất hàng chục ngày, nên trong những hộ sản xuất truyền thống, tiếng dập khung lạch cạch đã trở thành nhịp thở, thành thanh âm quen thuộc.

Để dệt được một chiếc chiếu hoa đẹp, cần sự ăn ý tuyệt đối giữa người luồn và người dập. Cũng vì thế mà chiếu cói trên vùng đất này vẫn được bán theo đôi, theo cặp như tượng trưng cho sự hòa hợp, gắn bó.

Giữa “cơn lốc” công nghiệp hóa, vẫn còn những người thợ kiên trì giữ cách dệt truyền thống cho những sản phẩm cao cấp, mang đậm bản sắc văn hóa. Nhịp điệu lạch cạch của những khung dệt đã nuôi sống bao thế hệ người dân nơi đây.

Những sản phẩm chiếu cói thủ công trên địa bàn xã Tân Tiến mang đậm giá trị văn hóa, không chỉ phục vụ trong nước mà còn có mặt tại các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ...

Nghề chiếu cói trên vùng đất Tân Tiến hôm nay không chỉ là câu chuyện của quá khứ, mà là minh chứng cho sự thích nghi mạnh mẽ, khẳng định giá trị “vàng” của những sản phẩm truyền thống được tạo nên từ bàn tay, khối óc và trân trọng nghề xưa của mỗi người dân địa phương.

Lê Hòa và CTV