Ngày này năm xưa (16/5): Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà thành lập “Quĩ tham gia kháng chiến”

Ngày này năm xưa 16/5 diễn ra một số sự kiện nổi bật như: Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà thành lập “Quĩ tham gia kháng chiến”; hơn 3000 công nhân nhà máy sợi Hải Phòng tiến hành cuộc bãi công; Ngày sinh Đặng Huy Trứ - người Việt Nam đầu tiên đưa nhiếp ảnh vào nước ta...

*Ngày 16/5/1946, Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà thành lập "Quĩ tham gia kháng chiến", kêu gọi mỗi người dân đóng góp một số tiền bằng 10 ngày sinh hoạt phí của bộ đội. Kết quả là thu được 174 triệu đồng.

*Đặng Huy Trứ sinh ngày 16/5/1825 ở huyện Hương Điền, nay thuộc thành phố Thừa Thiên Huế, đậu giải nguyên và làm quan ngự sử ở triều đình. Trong các nǎm 1865 và 1867, ông được cử sang Hương Cảng và Áo Môn để thǎm dò tình hình thực dân Pháp và mua sắm vũ khí. Ông là một trong những người sớm nhận ra rằng: "Muốn thắng được kẻ thù thì phải hiểu rõ chúng". Đặng Huy Trứ có công đóng góp trên nhiều lĩnh vực: Giáo dục, vǎn hoá, chính trị, kinh tế, ngoại giao, quân sự. Ông thuộc phái "chủ chiến" trong triều đình huế. Sau khi Hà Nội thất thủ lần thứ nhất (1873), ông cùng Hoàng Tá Viêm rút lên Đồn Vòng, Hưng Hoá chống Pháp và mất tại đây. Ông là người Việt Nam đầu tiên đưa nhiếp ảnh vào nước ta. Ngày 14/3/1869, Đặng Huy Trứ khai trương hiệu chụp ảnh lấy tên là Cảm Hiếu Đường ở phố Thanh Hà. Đây là hiệu ảnh đầu tiên ở Hà Nội do người Việt Nam khai trương.

Hàng nghìn người tập trung phản đối quân địch tháo dỡ máy móc, vận chuyển tài sản khỏi các nhà máy ở Hải Phòng. Ảnh: LIFE

*Ngày 16/5/1939 hơn 3000 công nhân nhà máy sợi Hải Phòng tiến hành cuộc bãi công. Từ trước đó, đại biểu của công nhân đã nhiều lần đưa yêu sách đòi tǎng lương nhưng không được giới chủ chấp nhận. Cuộc bãi công lần này là cuộc bãi công tập thể và được sự ủng hộ nhiệt thành của giai cấp công nhân ở Hải Phòng và Hà Nội. Trong bức thư gửi tới lao động cả nước cám ơn sự ủng hộ, những người bãi công đã viết: "Vô sản thế giới muôn nǎm. Mặt trận dân chủ muôn nǎm. Tự do nghiệp đoàn, dân chủ và đoàn kết muôn nǎm". Đây là cuộc đấu tranh tiêu biểu nhất của phong trào công nhân nǎm 1939.

*Theo một đạo dụ cho phép của Bảo Đại, ngày 16/5/1945 Hội Tân Việt Minh được thành lập đã thu hút nhiều trí thức đương thời. Tham gia có: Đào Duy Anh, Phan Anh, Đỗ Đức Dục, Vũ Đình Hoè, Nguyễn Đình Trọng, Nguyễn Xiển, Nghiêm Xuân Yêm...do Vũ Đình Hoè làm Tổng thư ký. Hội Tân Việt Minh có đường lối chính trị không rõ rệt, mục tiêu chung chung. Tổ chức này nhanh chóng phân hoá. Một bộ phận trở thành thành viên của Việt Minh. Ngày 22/7/1945, Hội Tân Việt Minh tự giải tán.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Mao Trạch Đông nâng ly chúc tình hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc mãi mãi xanh tươi – đời đời bền vững, tháng 8-1957. (Nguồn: Bảo tàng Hồ Chí Minh)

*Ngày 16/5/1963, tại lễ tiễn đưa Chủ tịch Lưu Thiếu Kỳ kết thúc chuyến thăm Việt Nam, Bác nhấn mạnh rằng tình hữu nghị Việt-Trung cũng như tinh thần đoàn kết của phe xã hội chủ nghĩa, cũng như giữa các Đảng Cộng sản anh em “là của quý vô giá của chúng ta, nó bảo đảm chắc chắn nhất cho mọi thắng lợi của cách mạng”, và cũng nhờ Chủ tịch chuyển đến nhân dân Trung Quốc anh em, Đảng Cộng sản, Chính phủ Trung Quốc và đồng chí Mao Trạch Đông lời chào nhiệt liệt nhất, thân thiết nhất.

LP (tổng hợp)