Ngọt ngào vị mít tuổi thơ

Còn nhớ trước đây, mỗi lần bà ngoại từ quê ra, khệ nệ mang theo quả mít làm quà, mấy chị em tôi lại vui mừng như chuẩn bị được ăn tiệc. Chẳng phải vì khi ấy phố thị chưa có mít, mà quan trọng hơn là từ thứ trái cây có vẻ ngoài xấu xí ấy, qua bàn tay khéo léo của ngoại sẽ được chế biến thành bao nhiêu món ăn lạ miệng. Để đến bây giờ, khi tuổi ấu thơ đã đi qua, mùi vị khi ấy vẫn còn thấm đượm trong tâm hồn chị em tôi.

Ảnh minh họa. (Nguồn: AI)

Ngoại dặn ăn mít nên chọn vào buổi chiều. Có thế mới bớt đi cái ngột ngạt và nóng bức. Mít luôn có vị thơm ngon và hấp dẫn đặc biệt nhưng thứ quả “nóng” ấy mà thưởng thức vào giữa trưa thì giảm mất bao nhiêu điều thú vị.

Cũng bởi vì lẽ đó, mà khi ngoại đặt quả mít xù xì vào góc bếp, mấy chị em tôi cứ đi tới, đi lui , sốt ruột chờ đợi. Cho đến lúc bà lúi húi đi tìm con dao để bổ thì đứa nào cũng nhanh nhẹn hẳn ra.

Em gái út của tôi, khi ấy mới hơn 6 tuổi nhưng nhất định lễ mễ lăn quả mít ra ngoài hiên. Dù mồ hôi lấm tấm trên trán có vương mấy sợi tóc xoăn nhưng không ai tranh được công việc “lăn mít” của nó.

Tôi và em trai, đứa lấy giấy báo trải ra nền nhà, đứa cầm xấp giấy lăm lăm chờ để bà ngoại xẻ đến đâu lau mủ mít đến đó. Có lẽ khi ấy, nhìn ánh mắt hau háu của mấy đứa cháu chăm chú vào từng đường dao xẻ, hẳn bà cũng thấy vơi bớt bao nỗi vất vả khi lặn lội đường xa mang mít lên làm quà.

Bao giờ bà cũng giữ lại hột mít và xơ mít. Những thứ tưởng như bỏ đi ấy, qua bàn tay của ngoại lại trở thành món ngon đặc biệt. Hột mít bà rửa sạch, cho vào nồi luộc chín rồi vớt ra để nguội, ăn với đường cát, vừa bùi vừa ngọt. Chẳng thế mà rổ hạt mít để trên bàn, chị em tôi cứ đi qua đi lại vài vòng là hết nhẵn. Thi thoảng bà còn lùi hạt mít trong than hồng. Khi ấy, hạt sẽ thơm và bùi hơn. Những buổi tối mưa, mấy chị em trải chiếu ngoài hiên, vừa thổi phù phù cho hạt mít nguội rồi bóc vỏ cho vào miệng, cảm nhận vị ấm nóng và thơm thơm nhẹ nhàng lan tỏa. Dường như khi ấy, những cơn mưa dai dẳng và u ám ngoài kia cũng trở nên dịu dàng hơn.

Có năm ngoại lên thăm chúng tôi vào đúng mùa mưa. Cả con đường trước khu tập thể cũ ướt lướt thướt và đầy bùn bẩn. Chẳng thể ra khỏi nhà, nhưng mấy chị em tôi cũng không buồn vì có thể chơi oản tù tì, ai thắng thì được ăn hạt mít nướng. Chỉ thế thôi mà chúng tôi cười vui rộn rã, chẳng chịu để cho cả nhà ngủ trưa. Còn bà thì tẩn mẩn đem vỏ và xơ mít cắt thành miếng mỏng nhỏ, lót vào đáy nồi rồi cho cá đã ướp gia vị vào. Sau đó, bà lại trải lên trên cá một lớp mỏng vỏ và xơ mít nữa. Bà kho cá với lửa riu riu cho đến nước cạn xuống dưới mặt cá và lớp xơ mít trên cùng kết dính lại mới thôi. Xơ mít đem kho với cá không những lạ miệng mà còn rất ngon, bùi và ngọt, có thể giúp chị em tôi chén đẫy cơm mà trên đầu lưỡi vẫn còn thòm thèm.

Nhưng với riêng tôi thì mít trộn bao giờ cũng hấp dẫn nhất. Muốn chế biến được món mít trộn cho cháu gái, bà phải chọn những trái mít non còn tươi, không bị sâu mới có vị ngon, thơm. Bà cắt bỏ phần vỏ gai và cùi , rồi cắt thành từng miếng nhỏ; rửa sạch mủ cho vào nồi luộc mềm. Bao giờ bà cũng cho thêm một ít muối để mít mềm và có vị đậm đà hơn. Luộc xong, vớt ra xắt thành từng lát mỏng rồi đem trộn với các loại gia vị, đặc biệt không thể thiếu lạc rang vàng giã nhỏ. Bây giờ tôi thường làm mít trộn với thịt gà, thịt lợn hay tôm bóc vỏ, nhưng ngày ấy, có gì trong nhà bà đều tận dụng để chế biến. Lúc thì làm mít trộn tép. Bát tép để thừa trong chạn bếp mà chị em tôi không để ý đến được bà rang lại cho thơm rồi trộn cùng mít đã thái mỏng. Cho thêm nước chấm, lạc và rau thơm là đã thành một món “nộm” đặc biệt, không chỉ hấp dẫn với chị em tôi mà còn là món nhậu ưa thích của bố.

Rồi bà làm mít trộn cá cơm. Cá cơm bé xíu được rửa sạch, rang vàng với hành rồi cho vào trộn cùng mít. Mỗi thứ một vị nhưng cái hương thơm đặc biệt của mít thì không thể nào mất đi.

Qua bàn tay của ngoại, quả mít lặn lội từ vùng quê nghèo miền Trung lại hợp thành món ăn hấp dẫn và khó quên. Để rồi dù đi đâu, chúng tôi vẫn nhớ về quê ngoại với gió Lào cát trắng, với mùa mưa dài dằng dẵng tưởng không lúc nào ngưng, đến những ngày nắng chói, nắng chang. Thế nhưng ở đấy có ngoại. Có mảnh vườn với cây mít dù qua nắng, qua mưa vẫn chăm chỉ ra trái. Để ngoại lặn lội đường xa mang mít làm quà cho lũ chúng tôi.

Trần Linh