Những bông hoa trong miền ký ức lửa

Dưới ánh nắng chiều thu nhàn nhạt, cựu chiến binh Trần Thị Súy lặng lẽ nhìn về phía xa xăm. Ở tuổi ngoài bảy mươi, người phụ nữ ấy sống nhiều với hồi ức, kỷ niệm. Năm tháng có thể phủ mờ nhiều điều trong quá khứ, nhưng ký ức về một thời tuổi trẻ cống hiến cho Tổ quốc vẫn vẹn nguyên trong tâm trí của bà và nhiều thế hệ phụ nữ Thanh Hóa từng đi qua chiến tranh.

Còn nhớ, năm 16 tuổi, khi khát vọng cống hiến đã vượt lên trên những ước mơ riêng, bà Súy gác lại tuổi xuân với bao mộng ước, khoác ba lô lên đường nhập ngũ.

Với nền tảng kiến thức hóa học tốt, bà được phân công công tác tại Cục Xăng dầu, đảm nhiệm nhiệm vụ phân tích nhiên liệu máy bay, phục vụ chiến đấu tại nhiều sân bay trên cả nước.

Chiến sự khốc liệt, sự sống và cái chết chỉ cách nhau một lần ranh. Cũng như biết bao người lính, bà Súy bước qua lằn ranh ấy với tỷ lệ thương tật 81% cùng những mất mát, thiệt thòi khi niềm hạnh phúc được làm vợ, làm mẹ trở thành điều không thể.

Cựu chiến binh Trần Thị Súy (ngồi giữa) trò chuyện với cán bộ, hội viên Hội Phụ nữ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh tại Trung tâm Nuôi dưỡng, điều dưỡng người có công Thanh Hóa.

“Nếu được quay trở lại quãng đời tuổi trẻ ấy, tôi cũng sẽ không thay đổi quyết định của mình. Tôi vẫn khoác lên mình bộ quân phục, vẫn xông pha cùng đồng đội trên trận tuyến chống quân thù, viết tiếp truyền thống anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang của người phụ nữ Việt Nam”, bà Súy bộc bạch.

Lời tâm sự bình dị mà kiên định ấy khiến người nghe không khỏi xúc động. Bởi phía sau sự bình thản là một cuộc đời đã chấp nhận hy sinh những điều riêng tư nhất để góp phần giành lại độc lập, tự do cho đất nước.

Có những đóng góp được ghi dấu bằng chiến công hiển hách, cũng có những cống hiến âm thầm, chỉ khi nhìn lại những mất mát của một đời người, ta mới thấu hiểu hết chiều sâu của hai tiếng: hy sinh.

Giờ đây, khi đã đi về phía bên kia con dốc cuộc đời, bà Súy gắn bó với Trung tâm Nuôi dưỡng, điều dưỡng người có công Thanh Hóa. Ở nơi này, bà được sống trong sự quan tâm, chăm sóc tận tình, chu đáo của cán bộ, nhân viên. Mỗi ngày trôi qua, những thiệt thòi, trống vắng trong cuộc đời bà Súy được xoa dịu phần nào bởi tình đồng chí, đồng đội.

“Số phận của tôi đã vậy, tôi cứ bình thản đón nhận, tiếp tục nêu cao tinh thần của một người lính giữa thời bình để sống vui, khỏe, có ích”, bà Súy nói như đang tâm sự với chính mình.

Chiến tranh đã lấy đi của bà Súy nhiều điều nhưng không thể lấy đi niềm tự hào về những năm tháng được sống, chiến đấu và cống hiến cho Tổ quốc. Bà Súy là một bông hoa lặng lẽ dâng hương cho đời theo cách riêng của mình, nhắc nhở thế hệ hôm nay rằng phía sau hòa bình, độc lập là những cuộc đời đã đi qua gian khổ, mất mát mà không một lần hối tiếc.

Từ câu chuyện của cựu chiến binh Trần Thị Súy, nhìn sâu hơn vào những trang sử hào hùng của dân tộc, có thể thấy trong hành trình dựng nước và giữ nước, cũng như hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, chưa bao giờ vắng bóng người phụ nữ.

Họ có mặt trên chiến trường, trong những đoàn dân công hỏa tuyến, ở các trận địa phòng không, trong những công việc hậu cần, tải thương, văn công... và cả những nhiệm vụ thầm lặng phía sau chiến tuyến. Mỗi người một vị trí, một cách cống hiến, nhưng đều chung lòng yêu nước và ý chí bảo vệ quê hương, đất nước.

Những nữ dũng sĩ làng Yên Vực năm xưa (nay thuộc phường Nguyệt Viên).

“Giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh” - câu nói mộc mạc mà đanh thép ấy đã khái quát tinh thần, ý chí và bản lĩnh của người phụ nữ Việt Nam qua bao thế hệ. Khi đất nước lâm nguy, người phụ nữ không đứng ngoài cuộc chiến. Tất cả đều góp sức mình làm nên sức mạnh của dân tộc.

Trên mảnh đất xứ Thanh anh hùng, giàu truyền thống cách mạng, những đóng góp ấy càng được khắc ghi qua nhiều thế hệ phụ nữ.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, phụ nữ Thanh Hóa tham gia trên nhiều lĩnh vực, nổi bật là xây dựng căn cứ địa vững mạnh, trực tiếp chiến đấu, phục vụ và chi viện cho chiến trường. Giữa muôn trùng khó khăn, gian khổ, họ vẫn cần cù lao động, tích cực sản xuất, tham gia các hoạt động xã hội, góp phần xây dựng quê hương và hậu phương kháng chiến.

Chỉ tính riêng Chiến dịch Điện Biên Phủ, Thanh Hóa có hàng chục nghìn phụ nữ tham gia dân công hỏa tuyến và thực hiện các nhiệm vụ phục vụ chiến dịch. Những bước chân vượt đèo, những đôi vai gánh hàng ngày đêm bám đường, bám tuyến... góp phần làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Đằng sau chiến thắng vang dội của dân tộc là biết bao công sức, mồ hôi và sự hy sinh của những người phụ nữ bình dị, những con người có thể không xuất hiện ở vị trí trung tâm của lịch sử nhưng đã góp phần làm nên lịch sử.

Nhắc đến ý chí, bản lĩnh cùng những đóng góp của phụ nữ xứ Thanh trong kháng chiến chống Mỹ, nhiều người nhớ ngay đến nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang (LLVT) Nhân dân Ngô Thị Tuyển - người vác hai hòm đạn nặng gấp đôi trọng lượng cơ thể tiếp tế cho bộ đội trong bối cảnh trận địa Hàm Rồng đỏ lửa.

Người nữ Anh hùng LLVT ấy đã khép lại hành trình cuộc đời nhưng câu chuyện ấy vẫn sống mãi trong ký ức các thế hệ, trở thành biểu tượng sáng ngời cho ý chí kiên cường, bất khuất của phụ nữ Thanh Hóa.

Trong phong trào bắn rơi máy bay Mỹ bằng súng bộ binh những năm 1965-1968, có lẽ, ít nơi nào trên cả nước có đến hàng chục trung đội, tiểu đội nữ dân quân như trên mảnh đất Thanh Hóa anh hùng. Đó là Trung đội nữ dân quân Hoa Lộc (cũ) - đơn vị nữ dân quân đầu tiên của miền Bắc bắn rơi máy bay Mỹ bằng súng bộ binh; Tiểu đội nữ dân quân xã Thanh Thủy (cũ); Trung đội nữ dân quân xã Hà Phú - Hà Toại (cũ); Trung đội nữ dân quân Hoằng Hải (cũ)...

Câu chuyện về những nữ dũng sĩ làng Yên Vực, Đại đội nữ pháo cao xạ Triệu Thị Trinh; nữ sinh... tiếp tục tô thắm truyền thống kiên cường, bất khuất của phụ nữ xứ Thanh.

Chiến tranh đã lùi xa, mỗi người phụ nữ từng sống và cống hiến trong những năm tháng chiến tranh trở về cuộc sống đời thường với câu chuyện, số phận riêng. Nhưng dù ở hoàn cảnh nào, họ vẫn là những chứng nhân sống động của lịch sử, là những đóa hoa đã nở giữa miền ký ức lửa. Những cống hiến, hy sinh của họ vẫn mãi như hương sắc bền lâu trong trang sử quê hương, đất nước.

Hoàng Linh