Nơi biên giới Piềng Mòn

Gần 20 năm di dời đến nơi ở mới, thôn Piềng Mòn, xã Mường Lát đã có nhiều đổi thay, nhưng vẫn còn đó những mong mỏi sự quan tâm nhiều hơn nữa... để cuộc sống người dân ổn định.

Bộ đội Biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn và người dân Piềng Mòn lắp đặt đèn năng lượng mặt trời.

Piềng Mòn, xã Mường Lát được thành lập năm 2007 trên cơ sở di dời người dân 5 bản thuộc xã Tén Tằn (huyện Mường Lát cũ) gồm: Na Khà, Buốn, Chiên Pục, Tén Tằn, Chiềng Cồng, theo chương trình di giãn dân khu vực biên giới. Theo những người dân “Piềng” theo tiếng Thái là thung lũng, đồi núi, “Mòn” là cây dâu tằm. Piềng Mòn là nơi thung lũng, đồi núi có cây dâu tằm lớn. Cái tên Piềng Mòn vì thế mà hình thành, như một cách lưu giữ ký ức về vùng đất cũ và cũng là nơi gửi gắm về sự đổi thay. Hiện thôn có 62 hộ với 280 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái sinh sống.

Gần hai thập kỷ lập bản, dựng nhà, cuộc sống của người dân Piềng Mòn đã dần đi vào ổn định. Những mái nhà kiên cố hơn thay thế cho những mái nhà tạm. Nhà văn hóa được xây dựng, trở thành nơi hội họp, sinh hoạt cộng đồng. Trẻ em trong bản lớn lên có điều kiện đến trường. Ngay tại thôn có điểm trường mầm non Piềng Mòn là nơi học tập của con em trong bản. Thôn Piềng Mòn tiếp giáp với bản Xổm Vẳng, Cụm Sốp Hào, huyện Sốp Bâu, tỉnh Hủa Phăn (Lào). Piềng Mòn và Xổm Vẳng chỉ cách nhau khoảng 100m qua Cửa khẩu Tén Tằn. Bà con hai bên biên giới vẫn duy trì mối quan hệ thân tình, qua lại thăm thân, chia sẻ trong những dịp lễ, tết, cưới hỏi, tang ma.

Phía sau những đổi thay, Piềng Mòn còn đó những khó khăn. Bí thư chi bộ kiêm trưởng thôn Piềng Mòn Lường Văn Đào đã gắn bó với công việc thôn/bản được hơn 9 năm, trăn trở khi nhắc đến câu chuyện đất sản xuất. Đây là khó khăn lớn nhất, cũng là nút thắt chưa dễ tháo gỡ để bà con có cuộc sống ổn định. Ông Lương Văn Đào cho biết, hiện nay, trong tổng số 62 hộ dân, mới có khoảng 20 hộ có trích lục, được cấp, giao 14,9ha đất, còn 42 hộ vẫn gặp vướng mắc do diện tích đất ở, đất sản xuất chồng lần với đất thuộc Bộ Quốc phòng quản lý.

Cô, trò điểm trường mầm non Piềng Mòn.

Thiếu đất sản xuất, đồng nghĩa với việc sinh kế bị thu hẹp. Người dân chủ yếu dựa vào chăn nuôi nhỏ lẻ như trâu, bò, lợn, gà, thả cá để phục vụ nhu cầu gia đình. Một số hộ có điều kiện hơn, như gia đình ông Hà Văn Liệu, Vi Văn Liên, con cái đi làm công nhân, tích góp dần để xây nhà, mua sắm thêm máy móc lao động, phục vụ gia đình và bà con quanh vùng. Lao động trong thôn Piềng Mòn phần lớn làm tự do. Những người đàn ông, phụ nữ khỏe mạnh thì đi phụ hồ, làm thuê quanh xã. Thanh niên rời bản đi làm công nhân, có người đi xuất khẩu lao động. Hiện trong thôn chủ yếu là người già và trẻ nhỏ. Thu nhập bình quân khoảng 25 – 26 triệu đồng/người/năm. Năm 2025, thôn còn 13 hộ nghèo thì nay giảm còn 7 hộ, nhưng hành trình giảm nghèo bền vững vẫn còn những thách thức.

“Không chỉ sinh kế, hạ tầng cơ sở cũng còn nhiều bất cập. Tuyến đường vào thôn dài khoảng 3km đã xuống cấp, việc đi lại gặp nhiều khó khăn, nhất là vào mùa mưa. Cùng với đó, cầu tràn Piềng Mòn bị hư hỏng từ những năm 2017–2018, đến nay việc sửa chữa chưa hoàn thiện. Khi cầu chưa thông, bà con buộc phải đi đường vòng qua Cửa khẩu Tén Tằn để xuống trung tâm xã”, bí thư chi bộ, trưởng thôn Piềng Mòn Lường Văn Đào chia sẻ.

Trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, sự đồng hành của những người lính biên phòng Đồn Biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn đã trở thành điểm tựa quan trọng đối với người dân Piềng Mòn. Không chỉ thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới, lực lượng biên phòng còn tích cực tham gia hỗ trợ phát triển đời sống, gắn bó mật thiết với bà con. Công tác tuyên truyền pháp luật được triển khai linh hoạt, phù hợp với tập quán của đồng bào, giúp nâng cao nhận thức về bảo vệ chủ quyền biên giới và chấp hành chính sách của Đảng, Nhà nước. Không chỉ tuyên truyền, lực lượng biên phòng còn trực tiếp “cùng ăn, cùng ở, cùng làm” với người dân. Tại thôn, đơn vị đã nhận nuôi 3 học sinh có hoàn cảnh khó khăn trong chương trình “Nâng bước em tới trường”, đồng thời cử đảng viên tham gia sinh hoạt tại chi bộ thôn, góp phần củng cố hệ thống chính trị cơ sở.

Vệ sinh đường giao thông ở Piềng Mòn.

Các hoạt động hỗ trợ thiết thực cũng từng bước cải thiện đời sống người dân. Đồn Biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn phối hợp, trao tặng 30 bộ đèn năng lượng mặt trời; đồng hành cùng bà con khơi thông hơn 0,5km cống rãnh; 1,5km đường giao thông được vệ sinh, góp phần tạo môi trường sống sạch hơn, thuận tiện hơn. Trong dịp Tết Nguyên đán 2026, thông qua chương trình “Xuân biên phòng ấm lòng dân bản”, đơn vị phối hợp trao tặng hơn 100 triệu đồng cho các hộ dân, giúp bà con có thêm điều kiện đón tết. Những món quà không chỉ mang giá trị vật chất mà còn là sự sẻ chia, là tình cảm quân, dân gắn bó. Người dân Piềng Mòn cũng tích cực phối hợp với lực lượng biên phòng trong bảo vệ đường biên, cột mốc.

Giữa đại ngàn, sự đổi thay ở Piềng Mòn hôm nay chưa lớn, nhưng cũng là kết quả của sự nỗ lực từ chính người dân, sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và sự đồng hành của những người lính biên phòng nơi tuyến đầu Tổ quốc.

Bài và ảnh: Ngọc Huấn