Sáp nhập trường lớp: Từ chủ trương đến thực tiễn (Bài 1)

Sắp xếp trường lớp, chuẩn hóa đội ngũ

Để việc tinh gọn mạng lưới thực sự phát huy hiệu quả, cùng với việc quy hoạch các điểm trường khoa học, đồng bộ về cơ sở vật chất, “bài toán” then chốt đặt ra là phải bảo đảm tính công khai, minh bạch trong công tác bố trí và lựa chọn đội ngũ cán bộ quản lý.

Lãnh đạo xã Kim Tân trao quyết định về công tác cán bộ các trường học trên địa bàn xã.

Tinh gọn mạng lưới

3 lớp (trong đó có 2 lớp ghép) với tổng 33 học sinh. Đó là quy mô của điểm trường Tiểu học Năng Cát thuộc Trường Tiểu học Linh Sơn (xã Linh Sơn). Nếu nhìn từ yêu cầu tinh gọn mạng lưới, đây là một trong những điểm trường có thể tính đến phương án thu gọn. Tuy nhiên, quyết định không đơn giản là đưa học sinh về học tập trung tại một địa điểm khác.

Sau sáp nhập, xã Linh Sơn còn 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học, 1 trường THCS và một trường nội trú. Dù số đầu mối giảm, địa phương vẫn giữ các điểm trường hiện có, chưa vội thu hẹp để phụ huynh và học sinh có thời gian thích nghi.

Riêng bậc mầm non, từ điểm chính đến điểm trường Năng Cát khoảng 20km. Với khoảng cách này, việc đưa trẻ về học tập trung không dễ thực hiện. Theo đó, các điểm trường mầm non cơ bản vẫn phải duy trì để bảo đảm điều kiện chăm sóc, đưa đón trẻ.

Đối với bậc tiểu học, khả năng thu gọn được tính toán cụ thể hơn. Địa phương dự kiến đưa học sinh tại điểm trường Năng Cát về phân hiệu gần hơn. “Khi học tập tập trung, các em có điều kiện tiếp cận tốt hơn với thiết bị dạy học, hoạt động tập thể và môi trường sinh hoạt chung. Tuy nhiên, cơ sở vật chất tại nơi dự kiến tiếp nhận hiện chưa đáp ứng nếu toàn bộ học sinh chuyển về”, Chủ tịch UBND xã Linh Sơn, ông Nguyễn Ngọc Sơn cho biết.

Phương án thuê xe đưa đón học sinh cũng đã được đặt ra nhưng lãnh đạo xã vẫn còn băn khoăn. Bởi, điều kiện của người dân còn nhiều khó khăn nên rất cần sự hỗ trợ về cơ chế, chính sách.

Tại xã Kim Tân, trước sắp xếp, địa phương này có 21 trường với hơn 8.500 học sinh. Trong quá trình xây dựng đề án, xã đã nghiên cứu 4 phương án, trong đó có phương án tổ chức hai trường cùng cấp học. Sau khi cân nhắc, địa phương lựa chọn mô hình mỗi cấp học một trường. Mô hình này góp phần giảm đầu mối quản lý, đồng thời giữ lại các cơ sở trường học, hạn chế xáo trộn đối với hoạt động dạy và học.

Ông Nguyễn Thanh Hào, Chủ tịch UBND xã Kim Tân, cho biết: “Khoảng cách giữa các cơ sở, không phải trở ngại quá lớn đối với công tác quản lý. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, kết hợp hình thức làm việc trực tiếp và trực tuyến được xác định là giải pháp hỗ trợ điều hành hoạt động tại các phân hiệu”.

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất cũng là nỗi lo chung. Lãnh đạo UBND xã Kim Tân cho biết, trước đây, khi còn chính quyền 3 cấp, những khu vực đặc biệt khó khăn, xa trung tâm của huyện Thạch Thành (cũ) thường được ưu tiên. Trong khi đó, một số trường thuộc khu vực trung tâm cũ của huyện lại chưa được đầu tư tương xứng, nhiều hạng mục đã xuống cấp. Khi các trường được tổ chức lại, sự chênh lệch về điều kiện phòng học, trang thiết bị càng bộc lộ rõ.

Với xã Linh Sơn, nhu cầu cải tạo cơ sở vật chất cũng đang đặt ra cấp thiết. Địa phương đã xây dựng dự án sửa chữa, cải tạo khu vực trường học, hiện đang đề nghị tỉnh xem xét hỗ trợ. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để địa phương có thể tính đến việc thu gọn thêm các điểm trường trong thời gian tới.

Khi khoảng cách địa lý được tính toán khoa học kết hợp với cơ sở vật chất nâng cấp kịp thời, việc sáp nhập mới thực sự mang lại môi trường học tập tốt nhất, tạo niềm tin bền vững cho Nhân dân.

Minh bạch trong lựa chọn cán bộ

Cùng với quy hoạch mạng lưới trường lớp, lựa chọn và bố trí cán bộ quản lý là vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả hoạt động của mô hình mới.

Việc bố trí nhân sự phải bảo đảm tiêu chuẩn, quy trình theo quy định, đồng thời tránh tình trạng lựa chọn theo cảm tính hoặc chỉ nhìn vào quá trình công tác mà chưa đánh giá đầy đủ khả năng đảm nhiệm vị trí mới...

Về vấn đề này, ông Nguyễn Ngọc Sơn, Chủ tịch UBND xã Linh Sơn, thẳng thắn nhìn nhận: “Tâm tư là điều khó tránh khỏi. Để việc lựa chọn không trở thành câu chuyện so sánh chức vụ hay thâm niên, địa phương xây dựng phương án đánh giá theo 5 tiêu chí của ngành giáo dục, cụ thể hóa thành thang điểm. Các cán bộ quản lý được cung cấp bảng tiêu chí để tự đối chiếu, chấm điểm, từ đó nhìn nhận rõ hơn vị trí của mình trong phương án chung”.

Đáng chú ý, địa phương không lấy chức vụ từng đảm nhiệm hay thời gian công tác làm căn cứ duy nhất. Ông Sơn dẫn trường hợp một cán bộ từng có gần 14 năm làm chuyên viên ngành giáo dục, nhưng khi xem xét vị trí quản lý mới vẫn phải đặt cạnh các ứng viên khác về năng lực và thành tích. Người được lựa chọn và người không tiếp tục giữ chức vụ đều được trao đổi rõ ràng, công khai.

Trước khi xây dựng phương án nhân sự, Thường trực Đảng ủy xã Kim Tân đã trực tiếp làm việc với 52 cán bộ quản lý, gồm hiệu trưởng và phó hiệu trưởng, để lắng nghe nguyện vọng, trao đổi về phương án mỗi trường bố trí một hiệu trưởng và một số phó hiệu trưởng theo quy mô. Sau đó, lãnh đạo xã tiếp tục xuống các trường, lấy ý kiến tín nhiệm của giáo viên đối với công tác quản lý, điều hành của ban giám hiệu.

Kết quả lấy ý kiến cùng với việc rà soát thực tế tại các trường và đề xuất của cơ quan chuyên môn được đưa vào quá trình xây dựng đề án nhân sự. Theo ông Nguyễn Thanh Hào, Chủ tịch UBND xã Kim Tân, thì đây là những căn cứ để việc lựa chọn không chỉ dựa trên đề xuất từ một phía mà có thêm đánh giá từ chính tập thể giáo viên và thực tiễn hoạt động của từng nhà trường.

Sau sắp xếp, những thay đổi về vị trí công tác, môi trường làm việc và tâm lý đội ngũ cần được quan tâm giải quyết. Làm thế nào để cán bộ, giáo viên yên tâm công tác, các tập thể nhà trường giữ được sự đoàn kết, thống nhất và cùng hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng dạy học? Đó là vấn đề tiếp tục đặt ra trong quá trình tối ưu hóa bộ máy vận hành sau sắp xếp.

Bài và ảnh: VI AN