Tại sao... đắt?!

Vẫn là những món hàng quen thuộc ấy, nhưng khi được bày bán bên trong trường học, bệnh viện, giá cả lại thường cao hơn. Chuyện tưởng như đã quá đỗi bình thường, song lại thu hút sự quan tâm của dư luận khi được đại biểu Quốc hội đề cập trong phiên thảo luận kinh tế - xã hội tại hội trường Quốc hội mới đây.

Minh hoạ: BH

1. Đại biểu Châu Quỳnh Dao đặt vấn đề: Tại sao khi bước qua cổng trường, học sinh ăn một đĩa cơm, uống một chai nước lại phải trả giá cao hơn bên ngoài? Cổng trường khép kín vì mục tiêu an toàn, nhưng vô tình lại biến căng tin thành một thị trường độc quyền, nơi học sinh gần như không có quyền lựa chọn. Nữ đại biểu cũng đặt câu hỏi: Nếu chỉ giảm thuế mà không xóa bỏ đấu giá căng tin trong trường học thì đến bao giờ học trò nghèo mới được ăn no, ăn đủ và ăn sạch?

Những vấn đề được nữ đại biểu nêu ra nhận được sự quan tâm, đồng tình của đông đảo người dân. Bởi thực chất, đây không phải câu chuyện mới. Nhiều phụ huynh, học sinh đã nhận thấy sự bất hợp lý ấy từ lâu, nhưng vì nó diễn ra phổ biến, kéo dài thì người ta đành chấp nhận - như một điều hiển nhiên.

Không chỉ ở căng tin trường học, tình trạng hàng hóa có giá cao hơn mặt bằng chung còn diễn ra ở căng tin bên trong bệnh viện và cả cửa hàng quanh cổng bệnh viện.

Từ tuýt kem đánh răng, chiếc khăn mặt, chai nước, cuộn giấy vệ sinh đến gói bánh, hộp sữa..., những món đồ thiết yếu bỗng trở nên đắt đỏ hơn khi được bán ở nơi mà người mua ít có điều kiện lựa chọn.

2. Tôi từng chứng kiến một người phụ nữ vượt gần 100km đưa chồng đến bệnh viện cấp cứu. Trong tình huống nguy cấp, ngoài gom góp tiền mang theo, chị không kịp chuẩn bị đồ dùng cá nhân. Khi chồng qua cơn nguy kịch, chị mới tranh thủ xuống căng tin mua vài món đồ cần thiết.

Thế nhưng, khi người bán tính tiền, chị không khỏi giật mình. Chị ngập ngừng hỏi liệu có thể bớt được không, người bán tỏ thái độ khó chịu và đáp: Ở đây không bán thách, đắt thì đi chỗ khác mà mua.

Hy vọng tiết kiệm được vài chục nghìn đồng, chị đi bộ ra ngoài cổng bệnh viện, lần lượt hỏi một số cửa hàng... Cuối cùng, chị vẫn phải mua những món đồ thiết yếu với giá chẳng rẻ hơn là bao, kèm tiếng thở dài: Đúng là đến bệnh viện, cái gì cũng đắt!

Sẽ có người cho rằng, giá bán cao là có nguyên do. Người kinh doanh phải đấu giá, thuê mặt bằng với chi phí lớn nên buộc phải tính khoản này vào giá bán sản phẩm. Điều đó không phải không có lý. Nhưng vấn đề đặt ra là tại sao giá thuê mặt bằng trong những khu vực đặc thù này lại thường bị đẩy lên cao? Và liệu mọi chi phí có nên được chuyển hết sang người mua, nhất là những người vốn đã chịu nhiều áp lực về kinh tế ?

Người bệnh đến bệnh viện vốn đã phải lo đủ thứ chi phí điều trị, thuốc men, sinh hoạt. Người nhà đi chăm sóc bệnh nhân cũng phải chắt chiu từng đồng. Vậy tại sao họ còn phải trả thêm giá cao hơn cho những món đồ thiết yếu, không liên quan trực tiếp đến việc

chữa bệnh?

Cũng sẽ có ý kiến cho rằng, người mua hoàn toàn có quyền không mua hoặc tìm đến những cửa hàng khác. Lý thuyết là vậy, nhưng thực tế không đơn giản như thế. Học sinh không thể tùy ý ra khỏi cổng trường trong giờ học; người nhà bệnh nhân cũng khó rời giường bệnh quá lâu để đi tìm chỗ bán rẻ hơn.

3. Câu chuyện những món hàng bình thường bỗng trở nên đắt đỏ khi được bán trong căng tin trường học, bệnh viện, hay tại các cửa hàng quanh khu vực bệnh viện, có lẽ không chỉ nằm ở cơ chế đấu giá hoặc chi phí thuê mặt bằng. Sâu xa hơn, đó còn là câu chuyện về trách nhiệm, đạo đức và cách ứng xử trong kinh doanh.

Kinh doanh thì phải có lợi nhuận, nhưng lợi nhuận không thể được xây dựng trên sự thiếu lựa chọn của người khác. Trường học và bệnh viện là những môi trường đặc thù, nơi người mua phần lớn là học sinh, người bệnh và người thân của họ. Họ cần được bảo đảm những điều kiện sinh hoạt thiết yếu với mức giá hợp lý, chứ không phải trở thành những người buộc phải chấp nhận giá cao chỉ vì không có lựa chọn nào thuận tiện hơn.

Điều đáng suy ngẫm còn nằm ở cách một số người đang nhìn nhận và đối xử với những người ở vào thế yếu hơn mình. Ở những nơi vốn cần được sẻ chia và quan tâm như trường học, bệnh viện, sự tử tế càng trở nên trân quý.

Khánh Xuân