[Thanh Hóa xưa và nay] Chốn thiêng trên vùng đất cổ

Giữa không gian yên bình của vùng quê xứ Thanh, làng cổ Quỳ Chử, nay là thôn Quỳ Chử, xã Hoằng Giang, tỉnh Thanh Hóa, là vùng đất lưu giữ những dấu ấn lịch sử và văn hóa lâu đời, nổi bật trong đó là chùa Hưng Viên.

Trải qua những biến thiên của thời gian, dù có giai đoạn không còn dấu tích, ngôi chùa vẫn hiện diện trong ký ức người dân, rồi được dựng xây lại bằng niềm thành kính và mong muốn gìn giữ những giá trị truyền thống của quê hương.

Chùa Hưng Viên trước đây còn có tên gọi là Liên Hoa tự, được xây dựng vào năm 1670. Theo tư liệu văn bia của làng, đây từng là một ngôi chùa lớn, nổi tiếng xứ Thanh. Đến năm Ất Sửu 1745, dưới triều vua Lê Hiển Tông, chùa được trùng tu, tôn tạo. Người có công thực hiện việc này là cụ Lê Huy Diếp, tự Huệ Hòa, người đỗ Hương cống, thuộc đời thứ tư của dòng họ Lê Huy. Từ dấu mốc ấy, tên gọi Liên Hoa tự được đổi thành chùa Hưng Viên.

Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, chùa Hưng Viên còn gắn với những dấu mốc đáng nhớ trong lịch sử địa phương.

Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, nơi đây từng là địa điểm hoạt động của Hội Tương tế Ái hữu - tổ chức cách mạng đầu tiên của xã Hoằng Quỳ (cũ), tiền thân của chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tại địa phương.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, chùa còn được sử dụng làm nơi cất giữ đạn pháo phục vụ chiến đấu, góp phần bảo vệ cầu Tào và cầu Hàm Rồng - những địa điểm có vị trí quan trọng trong nhiệm vụ bảo đảm giao thông, chi viện cho chiến trường.

Chiến tranh và những biến động của thời cuộc khiến diện mạo chùa xưa dần lùi vào ký ức. Có một thời gian dài nơi đây chỉ còn là khu đất trống, không còn những mái ngói, nếp tường như trong lời kể của các thế hệ đi trước.

Với mong muốn khôi phục nơi sinh hoạt tâm linh đã gắn bó với quê hương, năm 2016 được sự quan tâm của chính quyền địa phương, sự tâm huyết của sư trụ trì, cùng sự chung tay của Nhân dân, việc xây dựng, tôn tạo chùa Hưng Viên từng bước được thực hiện, trở thành một không gian tín ngưỡng khang trang, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tôn giáo của người dân.

Kiến trúc chùa hiện nay được bố trí theo hình chữ đinh, mang nét đặc trưng của chùa truyền thống Bắc Bộ. Các hạng mục chính gồm chính điện, nhà tổ và nhà mẫu, tạo nên tổng thể không gian thờ tự tương đối hài hòa.

Sự hiện diện của ngôi chùa phản ánh vai trò của Phật giáo trong đời sống tinh thần người dân địa phương. Chùa là nơi người dân gửi gắm niềm tin, hướng đến những điều thiện lành, đồng thời là không gian gắn kết cộng đồng và những sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc.

Quỳnh Anh (tổng hợp)/Ảnh tư liệu