Thanh Hóa xưa và nay: Cụm Di tích lịch sử cách mạng Hàm Hạ - nơi thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên của tỉnh

Trong hành trình tìm về cội nguồn lịch sử, có những địa danh không chỉ được nhắc nhớ bằng tên gọi, mà còn bằng chiều sâu của ký ức và giá trị tinh thần mà mảnh đất ấy lưu giữ. Cụm Di tích lịch sử cách mạng Hàm Hạ, phường Đông Sơn là một trong những địa danh tiêu biểu như vậy.

Đình làng Hàm Hạ gồm 5 gian được xây dựng theo lối kiến trúc thế kỷ XIX. Nơi đây từng là nơi chở che, bao bọc cho những chiến sĩ cách mạng trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp.

Nơi gieo những “hạt giống đỏ” đầu tiên trên mảnh đất xứ Thanh

Nằm yên bình bên dòng sông Mã hiền hòa, Hàm Hạ - nay thuộc khu phố Hàm Hạ, phường Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa là vùng đất giàu truyền thống văn hóa và cách mạng. Đình làng Hàm Hạ xưa kia vốn là nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng của Nhân dân. Nhưng trong những năm từ 1925 đến 1929, nơi đây đã mang một sứ mệnh đặc biệt: trở thành điểm tập hợp của những thanh niên yêu nước như Lê Công Thanh, Lê Oanh Kiều, Lê Bá Tùng...Họ cùng nhau tuyên truyền tư tưởng tiến bộ, tổ chức Hội đọc sách báo cách mạng, tuyển lựa những quần chúng ưu tú để giới thiệu vào Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên. Đồng thời, đình làng cũng là địa điểm liên lạc quan trọng của các chiến sĩ cộng sản, âm thầm chuẩn bị cho sự ra đời của tổ chức Đảng tại địa phương.

Nhà ông Lê Oanh Kiều, nơi thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên của tỉnh Thanh Hóa, tháng 6 năm 1930. Ảnh tư liệu

Dòng chảy lịch sử đã ghi dấu một sự kiện đặc biệt: ngày 25/6/1930, tại nhà ông Lê Oanh Kiều, dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Doãn Chấp, hội nghị thành lập Chi bộ Hàm Hạ đã diễn ra. Đồng chí Lê Thế Long – Bí thư chi bộ Hàm Hạ, sau được bầu giữ chức Bí thư Tỉnh ủy và là Bí thư Tỉnh ủy đầu tiên của tỉnh Thanh Hóa.

Đồng chí Lê Thế Long, Bí thư Chi bộ Hàm Hạ, đồng thời là Bí thư đầu tiên của Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa, năm 1930. Ảnh tư liệu

Sự ra đời của Chi bộ Hàm Hạ không chỉ là kết quả tất yếu của phong trào cách mạng trong tỉnh, mà còn là bước ngoặt quan trọng, đặt nền móng cho sự phát triển của tổ chức Đảng tại Thanh Hóa. Từ hạt nhân đầu tiên ấy, phong trào cách mạng nhanh chóng lan rộng, thúc đẩy việc xây dựng các chi bộ ở nhiều địa phương như: xã Thiệu Tiến, huyện Thiệu Hóa (nay là xã Thiệu Tiến); làng Yên Trường, xã Thọ Lập, huyện Thọ Xuân (nay là xã Thọ Lập), tiến tới sự kiện thành lập Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa vào ngày 29/7/1930.

Các đồng chí Đảng viên ở các Chi bộ Hàm Hạ, Thiệu Hóa, Thọ Xuân năm 1930. Ảnh tư liệu

Với những giá trị lịch sử to lớn, năm 1994, đình Hàm Hạ được công nhận là Cụm di tích lịch sử cấp quốc gia, gồm ba điểm di tích tiêu biểu: đình làng Hàm Hạ, nhà ông Lê Oanh Kiều và nhà ông Phạm Văn Huống – những địa danh đã đi vào lịch sử như những chứng nhân của một thời kỳ đấu tranh hào hùng.

“Địa chỉ đỏ” kết nối lịch sử và hiện tại

Tuyến đường trước Di tích lịch sử đình Hàm Hạ được mở rộng.

Trở về Hàm Hạ hôm nay, có thể cảm nhận rõ những đổi thay tích cực, khi vùng quê này đang từng bước vươn mình trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Những con đường rộng rãi, những mái nhà kiên cố, cùng đời sống người dân ngày càng được nâng cao đã tạo nên một diện mạo mới đầy sức sống trên mảnh đất Hàm Hạ giàu truyền thống cách mạng.

Nhà ông Lê Oanh Kiều - điểm di tích gắn với sự ra đời của Chi bộ Đảng đầu tiên của Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa (ngày 25/6/1930).

Nhà của ông Phạm Văn Huống là nơi phát hành tờ báo “Tiến lên” – cơ quan ngôn luận đầu tiên của Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa.

Đến nay, Cụm di tích lịch sử cách mạng Hàm Hạ gồm các điểm đình làng Hàm Hạ, nhà ông Lê Oanh Kiều và nhà ông Phạm Văn Huống đã được đầu tư, tu bổ, tôn tạo khang trang, thể hiện sự tri ân của Đảng bộ, chính quyền, Nhân dân tỉnh Thanh Hóa đối với các thế hệ cha ông đi trước.

Cụm di tích lịch sử cách mạng Hàm Hạ đã trở thành điểm đến giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay.

Giữa dòng chảy hiện đại, Cụm di tích lịch sử cách mạng Hàm Hạ như một “địa chỉ đỏ” thiêng liêng. Đây không chỉ là nơi lưu giữ ký ức, mà còn là điểm đến giáo dục truyền thống cách mạng, giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về quá khứ, trân trọng những hy sinh của thế hệ đi trước và tiếp nối những giá trị tốt đẹp. Nhiều hoạt động tưởng niệm, dâng hương và tham quan, tìm hiểu lịch sử thường xuyên được tổ chức tại đây, nhất là vào các dịp lễ lớn như Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03/02/1930); Ngày Cách mạng Tháng Tám thành công (tháng 8 năm 1945); Ngày Quốc khánh Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945).

Hàm Hạ hôm nay đã đổi thay mạnh mẽ, khoác lên mình diện mạo mới với đường phố khang trang, đời sống Nhân dân ngày một nâng cao.

Nhìn lại Hàm Hạ xưa và nay để thấy rõ một hành trình tiếp nối bền bỉ, từ những ngày đầu gian khó - nơi những “hạt giống đỏ” đầu tiên được gieo trồng, đến hôm nay khi mảnh đất ấy đang vươn mình mạnh mẽ trong nhịp sống đổi thay. Từ Chi bộ Hàm Hạ – dấu mốc lịch sử đầu tiên ấy, niềm tin và hy vọng vẫn không ngừng được bồi đắp, để các thế hệ hôm nay tiếp tục viết nên những chặng đường mới, xứng đáng với truyền thống vẻ vang của quê hương Thanh Hóa anh hùng.

NDS