[Thanh Hóa xưa và nay] Độc đáo văn hóa của người Dao quần chẹt

Trong quá trình hình thành và sinh sống trên mảnh đất xứ Thanh, đồng bào Dao quần chẹt đã sáng tạo nên một kho tàng di sản văn hoá phong phú, đặc sắc.

Thôn Hạ Sơn, xã Ngọc Lặc là nơi có đông đồng bào dân tộc Dao quần chẹt sinh sống. Trải qua biết bao thế hệ, đến nay đồng bào dân tộc Dao ở đây vẫn giữ được những nét văn hóa đặc sắc. Trong đó, nổi bật là những bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu.

Trang phục dân tộc Dao quần chẹt được tạo nên bởi sự kết hợp hài hoà, độc đáo của vải chàm nhuộm sáp ong, hòa cùng những tông màu sặc sỡ của chỉ, kết hợp với những phụ kiện trang trí tạo nên vẻ đẹp đặc trưng của người dân nơi đây.

Trong văn hóa của người Dao, những làn điệu dân ca, dân vũ luôn thu hút nhiều người tham gia. Trong đó, không thể không nhắc đến điệu múa chuông - một trong những nét đẹp văn hóa truyền thống đặc sắc, độc đáo không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người Dao - thường được sử dụng trong các nghi lễ truyền thống.

Múa chuông thu hút đông người tham gia, bởi múa càng đông thì càng vui. Khi múa, tay trái người múa sẽ cầm một chiếc khăn, tay phải cầm chuông đánh nhịp. Những chiếc chuông được lắc mạnh tạo thành nhịp đều đặn, những sợi tua màu được tung lên, hạ xuống nhịp nhàng, sinh động và đẹp mắt.

Thôn Thanh Sơn, xã Cẩm Vân hiện có trên 40% dân số là đồng bào Dao quần chẹt. Để những trang chữ Nôm Dao không bị mai một, ông Phùng Thanh Khang hằng ngày vẫn miệt mài sưu tầm, nghiên cứu những trang chữ Nôm Dao.

Không chỉ còn lưu giữ được tư liệu, sách cổ về chữ Nôm Dao, ông còn tích cực mở các lớp truyền dạy chữ Nôm Dao và dịch, giải thích ý nghĩa các văn bản cổ cho lớp trẻ, góp phần gìn giữ lại nét văn hoá đặc sắc của dân tộc.

Từ những bộ trang phục truyền thống đến những làn điệu dân ca hay tiếng nói, chữ viết, đồng bào dân tộc Dao quần chẹt trên mảnh đất xứ Thanh đã tạo dựng cho mình một nền văn hóa độc đáo, chứa đựng những giá trị nhân văn, cội nguồn của dân tộc và gắn kết cộng đồng Dao bền chặt bao đời nay.

Việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của người Dao cũng chính là góp phần làm phong phú thêm bức tranh văn hóa của các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Quỳnh Anh (tổng hợp)/Ảnh Tư liệu