[Thanh Hóa xưa và nay] Động Long Quang – Danh thắng đẹp xứ Thanh

Nằm giữa không gian sông núi sơn thủy hữu tình của núi Rồng - sông Mã, Động Long Quang (hay hang Mắt Rồng, thuộc địa phận phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa) hiện lên như một điểm nhấn vừa kỳ vĩ vừa trầm mặc. Không chỉ là một thắng cảnh tự nhiên độc đáo, nơi đây còn là điểm giao thoa giữa truyền thuyết, lịch sử và văn hóa, trở thành điểm đến không thể bỏ qua của du khách khi đặt chân đến xứ Thanh.

Di tích lịch sử cách mạng và danh thắng cấp quốc gia Động Long Quang

Theo truyền thuyết, dãy núi Hàm Rồng là hóa thân của một con rồng chín khúc uốn lượn bên dòng sông Mã. Trong đó, phần đầu rồng chính là khu vực Động Long Quang, còn các dãy núi như đồi C4, đồi Rada, đồi Con Công, khu Văn Chỉ... tạo thành phần lưng rồng, còn phần đuôi nằm ở cuối làng Đông Sơn. Động Long Quang nằm ngay vị trí mắt rồng, một vị trí kỳ lạ hiếm thấy nên gọi là Hang Mắt Rồng.

Động Long Quang nằm ở lưng chừng núi, cách Quốc lộ 1A (cũ) khoảng 100m, đi qua 23 bậc đá sẽ tới cửa động.

Không gian bên trong động khá rộng, chiều dài khoảng 30m, cao hơn 10m, có thể chứa hàng trăm người. Địa hình hang đá tự nhiên tạo nên cảm giác vừa thoáng đãng vừa mát lành quanh năm. Từ Động Long Quang nhìn ra, du khách có thể thu trọn vào tầm mắt cảnh sông Mã uốn lượn, núi non trùng điệp và vùng đồng bằng Thanh Hóa trải rộng phía xa.

Ở đây quanh năm không khí mát mẻ. Vào mùa hè, địa điểm này thường thu hút rất đông người đến vãn cảnh.

Từ xa xưa, vẻ đẹp của Động Long Quang đã khiến biết bao tao nhân mặc khách tìm đến chiêm ngưỡng và đề thơ. Tương truyền, vua Lê Thánh Tông từng đến đây du ngoạn và khắc thơ lên vách đá, lấy bút danh Thiên Nam Động Chủ, phác họa một bức tranh toàn cảnh về núi Rồng – sông Mã đầy thi vị, mà đậm nét hơn chính là Động Long Quang.

Tương truyền, Vua Lê Thánh Tông đã tới đây du ngoạn, đề thơ lên mái đá, lấy tên Thiên Nam Động Chủ.

Những tấm ma nhai đề thơ của vua Lê Thánh Tông, vua Lê Hiến Tông được lưu giữ tại Động Long Quang

Nhiều danh sĩ như Nguyễn Trãi, Cao Bá Quát, Ngô Thì Sĩ... cũng từng để lại những vần thơ ca ngợi cảnh sắc nơi đây. Hiện nay, trên vách đá còn lưu giữ các bài thơ của vua Lê Thánh Tông (năm 1478), vua Lê Hiến Tông (năm 1501).

Động Long Quang gắn liền với những chiến thắng lừng lẫy và sự hy sinh anh dũng của quân, dân ta trong cuộc chiến bảo vệ cầu Hàm Rồng lịch sử.

Không chỉ mang giá trị cảnh quan và văn hóa, Động Long Quang còn gắn liền với những trang sử hào hùng của dân tộc. Trong kháng chiến chống Mỹ, nơi đây từng là địa điểm đóng quân của Phân đội 3 Công an vũ trang Thanh Hóa (nay là Bộ đội Biên phòng); đồng thời là nơi sơ cứu, trú ẩn cho các chiến sĩ bị thương trong quá trình bảo vệ cầu Hàm Rồng – tuyến giao thông huyết mạch nối liền hai miền Nam Bắc. Chính vị trí chiến lược ấy đã góp phần quan trọng vào chiến thắng Hàm Rồng lịch sử.

Không chỉ là một thắng cảnh tự nhiên độc đáo, Động Long Quang còn mang trong mình dấu ấn lịch sử, văn hóa và thi ca.

Động Long Quang đã được công nhận là Di tích lịch sử cách mạng và danh thắng cấp quốc gia từ năm 1975, trở thành một phần quan trọng trong quần thể du lịch – văn hóa Hàm Rồng. Du khách đến đây không chỉ để chiêm ngưỡng vẻ đẹp thiên nhiên kỳ thú mà còn để lắng nghe những câu chuyện lịch sử, cảm nhận chiều sâu ký ức của một vùng đất từng đi qua chiến tranh nhưng vẫn vẹn nguyên vẻ đẹp và sức sống.

Việt H òa