Tháo gỡ “điểm nghẽn” đưa chuyển đổi số đi vào thực chất

Chuyển đổi số ở cơ sở đang từng bước chuyển từ yêu cầu “ban hành văn bản, xây dựng kế hoạch” sang những nhiệm vụ cụ thể, có sản phẩm và kết quả đo đếm được. Từ đầu tư hạ tầng, hoàn thiện nền tảng số đến nâng tỷ lệ hồ sơ trực tuyến, hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ, nhiều địa phương đang tập trung tháo gỡ những “điểm nghẽn” ngay từ cơ sở. Tuy nhiên, những vướng mắc về phần mềm, dữ liệu, hạ tầng và nhân lực vẫn là thách thức cần giải quyết để chuyển đổi số đi vào thực chất.

Đo hiệu quả bằng sự thuận tiện của người dân

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Hoằng Tiến, máy tính, máy in, máy quét và các thiết bị phục vụ giải quyết thủ tục hành chính được trang bị đầy đủ. Hệ thống mạng được kết nối, vận hành ổn định, tạo điều kiện để cán bộ tiếp nhận, xử lý hồ sơ của người dân, doanh nghiệp trên môi trường điện tử.

Theo kết quả kiểm tra từ ngày 14/8 đến ngày 15/9/2026, xã Hoằng Tiến đã hoàn thành 29/41 nhiệm vụ, đạt 70% trên các nhóm nhiệm vụ về chỉ đạo, điều hành, thể chế; hạ tầng số và an toàn thông tin; dữ liệu số và nền tảng số; dịch vụ công trực tuyến và xã hội; nguồn nhân lực. Tỷ lệ hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa; hồ sơ tiếp nhận, xử lý trực tuyến; thanh toán trực tuyến và thủ tục hành chính giải quyết trước hạn đều đạt 100%.

Trước đó, tại thời điểm kiểm tra ngày 22/8/2026, xã đã hoàn thành 16/16 chỉ tiêu chuyển đổi số cấp xã năm 2026.

Những kết quả này được thể hiện rõ hơn qua trải nghiệm của người dân. Bà Trương Thị Huệ, người dân xã Hoằng Tiến, cho biết: “Tuổi tôi cao nên lúc đầu chưa biết thao tác. Được cán bộ hướng dẫn tận tình nên tôi làm cũng nhanh. Có những thủ tục đơn giản, sau này nếu được con cháu hướng dẫn thêm thì tôi nghĩ mình có thể tự làm ở nhà, không phải mất thời gian đi lại”.

Người dân được hướng dẫn các thủ tục hành chính khi đến giao dịch tại Trung tâm PVHCC xã Hoằng Tiến.

Từ thực tế đó, xã Hoằng Tiến xác định chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc hoàn thành các tiêu chí, mà phải tạo ra sự thuận tiện trong quá trình phục vụ người dân. Ông Nguyễn Hữu Việt, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Hoằng Tiến cho biết: “Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, chúng tôi tập trung hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số, nhất là thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến. Mục tiêu là để người dân từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ số, từ đó giảm thời gian, chi phí đi lại".

“Nút thắt” từ phần mềm, hạ tầng đến nhân lực

Nếu Hoằng Tiến cho thấy hiệu quả từ việc đầu tư hạ tầng và hỗ trợ người dân, thì tại một số địa phương, quá trình vận hành lại đang bộc lộ những điểm nghẽn.

Tại xã Lam Sơn, phần mềm giải quyết hồ sơ trực tuyến có thời điểm hoạt động chậm, phát sinh lỗi hệ thống, ảnh hưởng đến quá trình xử lý công việc của công chức chuyên môn. Việc nâng cấp, thay đổi phần mềm cũng đặt ra yêu cầu cán bộ phải nhanh chóng làm quen với hệ thống mới.

Ông Nguyễn Đình Hải, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Lam Sơn cho biết: “Khi phát sinh lỗi hoặc thay đổi phần mềm, chúng tôi sẽ rà soát ngay những hồ sơ đang xử lý, phối hợp với các bộ phận liên quan để khắc phục, đồng thời hướng dẫn cán bộ sử dụng hệ thống mới, hạn chế ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết hồ sơ cho người dân".

Xã Lam Sơn chủ động rà soát tiến độ xử lý hồ sơ cho công dân.

Tại phường Hàm Rồng, vấn đề được nhận diện ở khâu hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ giữa các đơn vị. Một số thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu xử lý dữ liệu và triển khai các nền tảng số mới.

Bà Lê Thị Thanh, Phó Chủ tịch UBND phường Hàm Rồng cho biết: “Phường sẽ tiếp tục rà soát những khó khăn về thiết bị, đường truyền, dữ liệu và quy trình giải quyết thủ tục hành chính. Với những nhiệm vụ chậm tiến độ, phường sẽ tăng cường kiểm tra, đôn đốc và xác định rõ trách nhiệm để bảo đảm chất lượng, thời gian thực hiện".

Cùng với phần mềm và hạ tầng, nhân lực cũng là một trong những điểm nghẽn đáng chú ý. Theo báo cáo của Sở Nội vụ, toàn tỉnh hiện có 99 xã chưa có công chức có trình độ công nghệ thông tin. Trong khi phần lớn hoạt động quản lý, điều hành và giải quyết thủ tục hành chính được thực hiện trên môi trường mạng, việc thiếu nhân lực chuyên môn có thể ảnh hưởng đến khả năng vận hành, khai thác hiệu quả các hệ thống số.

Nhân lực chuyên môn về công nghệ thông tin tại một số địa phương còn thiếu.

Tại một số địa phương, nhất là miền núi, vùng sâu, vùng xa, hạ tầng cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Máy tính, máy quét, thiết bị đầu cuối và đường truyền còn thiếu đồng bộ; vào thời điểm cao điểm, việc truy cập, xử lý, đồng bộ dữ liệu có thể bị chậm, ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết hồ sơ.

Từ tháo gỡ “điểm nghẽn” đến vận hành bền vững

Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 88/QĐ-BCĐCP ngày 29/7/2026 ban hành Kế hoạch hành động của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Kế hoạch tập trung rà soát, xử lý các điểm nghẽn, nhiệm vụ cấp bách và những nhiệm vụ chuyển đổi số còn chậm tiến độ.

Dịch vụ công lưu động tại các khu dân cư hướng dẫn người dân cài đặt các ứng dụng số.

Thực tế từ cơ sở cho thấy, chuyển đổi số muốn đi vào chiều sâu không thể chỉ dựa vào việc hoàn thành các chỉ tiêu. Phần mềm phải vận hành ổn định, hạ tầng được đầu tư đồng bộ, dữ liệu được kết nối và cán bộ có đủ năng lực để khai thác.

Khi những điểm nghẽn được nhận diện và xử lý kịp thời, những con số về hồ sơ trực tuyến, thanh toán số hay tỷ lệ số hóa sẽ không chỉ nằm trong báo cáo, mà trở thành những thay đổi cụ thể trong hoạt động của chính quyền và đời sống người dân.

Xuân Thu