Thổi hồn vào sợi tre, luồng

Không chỉ giữ lại ký ức nghề đan lát truyền thống của ông cha, thời gian qua, Tổ hợp tác (THT) sản xuất mây tre đan xuất khẩu thôn Lau (xã Điền Quang) nòng cốt là phụ nữ dân tộc Mường với khát vọng khởi nghiệp trên mảnh đất quê hương đã biến những sợi tre, sợi luồng tưởng chừng bình dị trở thành sản phẩm thủ công độc đáo, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập.

Sản phẩm mây tre đan của tổ hợp tác ngày càng được khách hàng trong và ngoài nước ưa chuộng.

Hồi sinh nghề đan lát giữa núi rừng

Chúng tôi tìm về xã Điền Quang vào những ngày đầu tháng 5. Giữa tiết trời oi bức của ngày hè, trong một góc nhỏ tại nhà văn hóa thôn Lau, hàng chục phụ nữ - người uốn nan, người đan lát, tiếng cười nói rộn rã như khúc nhạc vui thổi bừng sức sống mới giữa núi rừng. Họ là thành viên của THT sản xuất mây tre đan xuất khẩu, nơi những bàn tay khéo léo đang thổi hồn vào sợi tre, luồng để nghề đan lát hồi sinh, không chỉ giúp họ kiếm thêm thu nhập mà còn khẳng định giá trị của sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống trên thị trường trong và ngoài nước. “Câu chuyện cổ tích” giữa đời thường đó được viết lên từ sự quyết tâm, khát vọng khẳng định mình của hai người phụ nữ dân tộc Mường: Phạm Thị Chiến và Hà Thị Kiều.

Được thành lập từ năm 2021, từ một nhóm nhỏ chỉ vài người, đến nay THT đã phát triển với 55 thành viên, chủ yếu là nữ, 100% là người Mường. Ngoài lao động chính có thu nhập từ 3 - 5 triệu đồng/tháng, THT còn tạo việc làm thời vụ cho nhiều lao động khác tại địa phương với mức thu nhập từ 130.000 - 150.000 đồng/ngày. Hơn 5 năm duy trì hoạt động, từ chỗ khó khăn, thiếu thốn đủ bề về vốn, kỹ thuật, kiến thức, kinh nghiệm... nhờ sự nỗ lực không ngừng nghỉ, chị Kiều, chị Chiến và những thành viên trong THT đã biến nghề đan lát truyền thống trở thành mô hình kinh tế xanh, hiệu quả theo hướng hàng hóa.

Đôi tay thoăn thoắt liên tục thao tác để hoàn thiện sản phẩm chuẩn bị xuất bán, bà Hà Thị Nga (60 tuổi, thôn Xay Luồi), một trong những thành viên gắn bó từ ngày đầu vừa làm vừa chia sẻ: "Cuộc sống gia đình tôi trước giờ chỉ trông chờ vào vài sào lúa, ít keo, luồng trên đồi, thu nhập bấp bênh. Từ ngày tham gia THT, tôi có thêm việc làm, mỗi tháng cũng kiếm được khoảng 5 triệu đồng. Nghề này tuy chưa thể làm giàu nhưng lại phù hợp với những chị em thuộc hộ nghèo, không có điều kiện đi làm xa, giúp họ có thêm thu nhập để trang trải chi phí sinh hoạt hằng ngày".

Cơ hội vươn ra thị trường thế giới

Trước đây, người dân một số thôn, bản tại xã Điền Quang đã tận dụng nguồn nguyên liệu tre, luồng để tạo nên những vật dụng phục vụ đời sống hằng ngày như rổ, rá, thúng, mủng... Có thời điểm, sản phẩm làm ra đem trao đổi, buôn bán nhưng không tiêu thụ được, nhiều hộ gia đình đành chuyển sang nghề khác mưu sinh. Từ khi THT hợp đồng liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm với Công ty TNHH Quốc Đại (xã Hoằng Lộc) là đơn vị sản xuất mây tre đan nổi tiếng trong tỉnh, các sản phẩm mây tre đan làm ra không chỉ được thu mua, bao tiêu, ổn định đầu ra, chị em trong tổ cũng được hỗ trợ đào tạo nghề, học thêm nhiều kỹ năng mới, nhờ đó tay nghề ngày càng được nâng cao và hoàn thiện hơn.

Nghề mây tre đan xuất khẩu tạo việc làm, tăng thu nhập cho nhiều người dân xã Điền Quang.

Chia sẻ lý do khởi nghiệp từ mô hình, chị Hà Thị Kiều tâm sự: Điền Quang là địa phương có diện tích rừng luồng lớn với khoảng 1.233ha, tuy nhiên bà con chủ yếu bán thô cho thương lái và thường bị ép giá nên giá trị kinh tế thấp. Hơn nữa, tỷ lệ lao động nông nhàn còn cao. Việc thành lập THT mây tre đan không chỉ giúp bà con có thêm việc làm, cải thiện thu nhập mà còn tận dụng lợi thế từ nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương. Với quyết tâm tạo dựng thương hiệu, từ chỗ chỉ có vài khung đan thô sơ, sản phẩm chủ yếu phục vụ nhu cầu tại địa phương, các thành viên không ngừng mày mò, học tập, sáng tạo ra những mẫu sản phẩm vừa độc đáo, đẹp mắt vừa góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc, nghề truyền thống mà cha ông để lại.

Để đáp ứng nhu cầu thị trường, THT thường xuyên đổi mới, cải tiến, nâng cao chất lượng, tạo ra sản phẩm có mẫu mã đa dạng, phong phú, đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng. Trung bình mỗi tháng, THT sản xuất khoảng 1.800 – 2.000 sản phẩm mây tre các loại. Một số được sản xuất theo đơn đặt hàng của tập đoàn IKEA - thương hiệu bán lẻ đồ nội thất lớn nhất thế giới, xuất khẩu sang Thụy Điển, Ba Lan, Phần Lan, Đức...; còn lại chủ yếu tiêu thụ trong nước thông qua các kênh quảng bá, bán hàng trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các cửa hàng địa phương.

Một trong những ưu điểm nổi bật của dòng sản phẩm mây tre đan là được sản xuất 100% từ nguồn nguyên liệu tự nhiên, không hóa chất độc hại, giá cả hợp lý. Trong bối cảnh người dân ngày càng ưa chuộng vật dụng thân thiện với môi trường, đây cũng là cơ hội để mô hình tiếp tục duy trì và phát triển. Bà Trương Thị Thanh, Chủ tịch Hội LHPN xã Điền Quang, cho biết: Mô hình mây tre đan xuất khẩu tại thôn Lau đang được xem là hướng đi hiệu quả, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống cho nhiều hộ gia đình. Thời gian tới, ngoài việc đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu sản phẩm, hội sẽ tiếp tục tham mưu với lãnh đạo địa phương mở rộng mô hình sản xuất sang các thôn, bản khác, mở thêm các lớp đào tạo, nâng cao tay nghề cho người lao động, đồng thời hình thành chuỗi liên kết giữa THT với doanh nghiệp để đảm bảo đầu ra ổn định, lâu dài cho sản phẩm.

Bài và ảnh: Viết Trung