Trăn trở Suối Hộc

Bản Suối Hộc, xã Trung Lý nằm lặng lẽ giữa những triền núi cao, nơi những dòng họ Giàng, Thào, Lầu, Sùng... đã về đây dựng bản từ những năm 1995. Gần 30 hộ trong bản theo đạo Thiên Chúa, Tin Lành. Con đường vào bản vẫn là những đoạn đất gập ghềnh, nắng thì bụi, mưa thì lầy.

Bản Suối Hộc bên bờ sông Mã.

Trưởng bản Giàng A Xá cho biết, bản Suối Hộc (hay còn gọi bản Hộc) có 60 hộ, 338 nhân khẩu là đồng bào dân tộc Mông. Sinh kế chủ yếu dựa vào hơn 2ha lúa nước, khoảng 70ha sắn và đàn trâu, bò gần 200 con. Khoảng 40 thanh niên đã rời bản đi làm ăn xa. Điện đã có, nhà văn hóa đã dựng, nhưng con đường vẫn là điều khiến Suối Hộc cách trở. Từ bản ra trung tâm xã Trung Lý khoảng 10km, trong đó còn 4km đường đất khó đi. Nếu đi đò, người dân vẫn phải vượt thêm 3km đường đất mới ra được bến. Những đổi thay đã bắt đầu đến, nhưng còn chậm. Năm 2026, bản vẫn còn 30 hộ nghèo, số còn lại chủ yếu là cận nghèo. Chi bộ bản có 13 đảng viên. Từ chương trình mục tiêu quốc gia, năm 2025, bản được đầu tư công trình nước sinh hoạt tập trung. Những bể nước, téc nước về đến từng hộ khiến bà con phấn khởi, nhưng vẫn còn 9 hộ ở xa nguồn, việc lấy nước chưa khi nào là dễ dàng. Những mái nhà mới cũng dần xuất hiện. Gia đình anh Giàng A Phứ, Sùng A Dế được hỗ trợ 80 triệu đồng để làm nhà. Và trong bản, có một cậu bé Giàng A Phành được các cán bộ, chiến sĩ đồn biên phòng nhận đỡ đầu.

Chúng tôi đến thăm gia đình em Giàng A Phành trong một ngày nắng. Tranh thủ ngày nghỉ, các chú bộ đội đưa em về nhà. Ngôi nhà mới của gia đình em có được là nhờ sự hỗ trợ của những tấm lòng hảo tâm thông qua Báo Dân trí và Đồn Biên phòng Trung Lý. Phành mất bố, mẹ đi lấy chồng. Ba anh em nương tựa vào người chú là Giàng A Thìn. Từ năm 2023, Phành được nhận làm con nuôi Đồn Biên phòng Trung Lý. Ở đó, em được chăm sóc, dạy dỗ và con đường đến lớp cũng gần hơn. Trong căn nhà nhỏ nép nơi đầu dốc, anh Giàng A Thìn, sinh năm 1982 trông già hơn tuổi. Anh kể về cuộc sống gia đình mình, về sự chăm sóc, nuôi nấng những đứa cháu mồ côi và cảm ơn bộ đội biên phòng Trung Lý đã nhận nuôi Giàng A Phành, tấm lòng hảo tâm Báo Dân trí xây tặng nhà cho anh em Phành.

Anh Giàng A Thìn và cháu Giàng A Phành.

Gia đình anh Giàng A Thìn có 11 nhân khẩu, gồm vợ chồng, 5 người con và cưu mang 4 người cháu mồ côi là con của anh trai, em trai đã mất. Giàng A Phành là một trong những đứa trẻ ấy. Gánh nặng mưu sinh lặng lẽ đè lên vai người đàn ông dân tộc Mông. Cuộc sống gia đình anh gắn với nương sắn, đàn bò hàng chục con, mỗi vụ thu khoảng 50 tấn sắn. Anh Thìn trồng thêm luồng, chắt chiu từng đồng nuôi con ăn học. Một người con của anh đang học cao đẳng, mỗi tháng cần khoảng 5 triệu đồng, khoản tiền không nhỏ với người dân nơi đây. Với họ, chỉ có trồng sắn, nuôi bò... mới gom góp đủ cho con đi học. Và phía sau những gia đình như vậy, vẫn còn nhiều phận người khó khăn hơn. Đất ở Suối Hộc khô cằn, nhiều đá, pha cát. Cây sắn vẫn là nguồn sống chính. Việc tìm hướng đi mới như trồng luồng mới chỉ là những bước thử nghiệm ban đầu.

Con đường vào bản Suối Hộc.

Chủ tịch UBND xã Trung Lý Trần Văn Thắng cho biết, Suối Hộc là một trong 11 bản có đồng bào Mông sinh sống, điều kiện còn nhiều khó khăn, nhất là giao thông và phát triển sản xuất. Những năm qua, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, bản đã có điện, nhà văn hóa, khoảng 50% đường giao thông được cứng hóa. Nhưng do địa hình triền dốc, việc đi lại vẫn cách trở, đời sống người dân còn nhiều nhọc nhằn. Chính quyền địa phương đang tiếp tục vận động bà con ổn định cuộc sống, phát triển sản xuất với cây sắn, chăn nuôi trâu, bò; đồng thời đưa con em đến trường. Ở Suối Hộc, đã có điểm trường mầm non, tiểu học. Nhưng phía sau những lớp học ấy, là những thầy cô cắm bản, vẫn ngày ngày bám lớp trong điều kiện còn nhiều thiếu thốn. Suối Hộc hôm nay đã có những đổi thay. Nhưng hành trình thoát nghèo vẫn còn nhiều trăn trở đối với địa phương.

Bài và ảnh: Ngọc Huấn