Trao cần câu, tạo sinh kế mở lối thoát nghèo

Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể trong tỉnh đã nỗ lực thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó tập trung ưu tiên hỗ trợ sinh kế, phát triển các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của từng vùng, từng đối tượng. Những chương trình thiết thực đó đã mang đến luồng sinh khí mới cho đồng bào các dân tộc vùng cao, giúp họ từng bước ổn định cuộc sống, vươn lên thoát nghèo.

Lãnh đạo Hội LHPN xã Thanh Quân trao thỏ giống cho hội viên thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo.

Để tạo ra bước đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội, góp phần tạo sinh kế ổn định, lâu dài cho đồng bào dân tộc thiểu số, những năm qua tỉnh Thanh Hóa đã triển khai nhiều chương trình, dự án đào tạo nghề, giải quyết việc làm, xây dựng các mô hình phát triển sản xuất... Từ những nguồn lực ấy, nhiều hộ dân đã có thêm điều kiện phát triển sản xuất, thay đổi cách nghĩ, cách làm và từng bước tạo dựng sinh kế bền vững ngay trên quê hương.

Thu nhập ít ỏi từ mấy sào ruộng, ít keo, luồng trên vườn đồi khiến gia đình bà Hà Thị Ngơi (dân tộc Thái, thôn Chiềng Ôn, xã Phú Lệ) quanh năm sống trong cảnh “thiếu trước, hụt sau”. Bước ngoặt đến với bà vào năm 2025, khi gia đình được vay 100 triệu đồng từ nguồn vốn ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội để mua bò sinh sản. Từ đàn bò, bà Ngơi từng bước xoay vòng vốn, mua thêm lợn nái sinh sản để phát triển sinh kế. Hiện tại, mô hình chăn nuôi đã ổn định, kinh tế gia đình bớt chật vật, bà có điều kiện sửa sang nhà cửa và mua sắm vật dụng thiết yếu phục vụ sinh hoạt hằng ngày.

Ông Hà Xuân Duyến, Trưởng Phòng Kinh tế, UBND xã Phú Lệ, cho biết: Với mong muốn trao cho bà con “cần câu”, điểm tựa để họ chủ động phát triển kinh tế, xã đang từng bước triển khai xây dựng nhiều mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện thực tế, từ nuôi trâu, bò sinh sản đến trồng, nuôi các loại cây, con đặc sản như khoai mán, dê, nhím, cá dầm xanh... Được hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật, nhiều hộ đã nhân đàn thành công, có thêm nguồn thu nhập ổn định. Nhiều hộ đổi thay cách nghĩ, nếp làm, vươn lên thoát nghèo, trở thành những nhân tố tích cực trong cộng đồng. Đến nay, toàn xã Phú Lệ chỉ còn 170/1.468 hộ nghèo, thu nhập bình quân đạt gần 30 triệu đồng/người/năm.

Tận dụng nguồn vốn vay ưu đãi để phát triển kinh tế, gia đình bà Hà Thị Ngơi (thôn Chiềng Ôn, xã Phú Lệ) đã thoát nghèo.

Quang Chiểu là một xã vùng cao biên giới còn nhiều khó khăn của tỉnh, cuộc sống bà con nơi đây chủ yếu gắn liền với cây ngô, sắn, lúa nương. Với sự nỗ lực của cấp ủy, chính quyền, người dân không còn trông chờ vào trợ cấp mà đã chủ động tìm tòi, học hỏi, mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Vì thế, nhiều đồi đất khô cằn kém hiệu quả nay đã trở thành những vườn trái ngọt, bước đầu nâng cao thu nhập cho các gia đình.

Tại thôn Mờng, mô hình trồng cây ăn quả kết hợp chăn nuôi của gia đình anh Len Văn Quang (37 tuổi, dân tộc Thái) đang trở thành điểm sáng về tinh thần dám nghĩ, dám làm và ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất. Năm 2020, với nguồn giống cây bưởi được hỗ trợ từ Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 5, gia đình mạnh dạn vay vốn ngân hàng khai hoang đất đồi, trồng thêm một số cây ăn quả, kết hợp nuôi ong lấy mật và nuôi lợn nái trên tổng diện tích gần 2ha. Đến nay, vườn cây đã xanh tốt, cho hoa kết trái, đàn ong phát triển, đàn lợn duy trì sinh sản 2 lứa/năm. Trừ chi phí, mỗi năm gia đình anh thu nhập gần 150 triệu đồng.

Anh Quang chia sẻ, quyết định xây dựng mô hình này xuất phát từ mong muốn của bố tôi. Ông muốn thay đổi cuộc sống gia đình và khai thác hiệu quả hơn diện tích đất đồi lâu nay chỉ trồng ngô, xoan nhưng cho năng suất thấp. Thời gian tới, gia đình tôi dự định mở rộng quy mô, trồng và nuôi thêm một số giống cây, con đặc sản khác để bán ra thị trường.

Tại xã Quang Chiểu, nhiều mô hình trồng trọt kết hợp chăn nuôi của bà con đang mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.

“Với việc ưu tiên huy động nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu, xã Quang Chiểu tập trung chỉ đạo Nhân dân sản xuất nông, lâm nghiệp đúng kế hoạch, đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp. Nhờ đó, ngày càng xuất hiện nhiều gương làm kinh tế giỏi, như: mô hình trồng trọt kết hợp chăn nuôi của hộ anh Len Văn Quang (thôn Mờng), anh Tặng Văn Lai (thôn Suối Tút), anh Lò Văn Hằng (thôn Pọng)... Thành công từ những mô hình kinh tế này cho thấy bà con không chỉ trông chờ vào cây trồng truyền thống mà bắt đầu tính toán lại cách sử dụng đất, lựa chọn những mô hình có khả năng tạo giá trị kinh tế cao hơn", ông Vi Văn Ngọc, Phó trưởng Phòng Kinh tế, UBND xã Quang Chiểu cho biết.

Không riêng xã Phú Lệ, Quang Chiểu, tại xã Thanh Quân, cách làm “trao cần câu thay vì cho con cá" đang được kiên trì thực hiện nhằm giảm nghèo bền vững. Theo chị Vi Thị Tình, Chủ tịch Hội LHPN xã, xác định phát triển sinh kế là giải pháp căn cơ giúp hội viên thoát nghèo, ngay từ đầu năm 2026, hội đã tiến hành rà soát, lồng ghép hỗ trợ con giống sinh kế, đẩy mạnh đào tạo nghề, chuyển giao khoa học - kỹ thuật, hướng dẫn hội viên sử dụng vốn vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội đúng mục đích, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư. Nhờ vậy, nhiều hội viên đã tận dụng tốt nguồn vốn ưu đãi, mạnh dạn chuyển đổi phương thức sản xuất, xây dựng thành công các mô hình kinh tế, từng bước nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống.

Từ những con trâu, con bò, đàn gia cầm được hỗ trợ thông qua các chương trình, dự án của Trung ương, của tỉnh, nhiều hộ nghèo, cận nghèo đã chủ động thay đổi cách nghĩ, mạnh dạn đầu tư phát triển sản xuất, từng bước thoát nghèo. Điều quan trọng hơn, từ những hỗ trợ ban đầu, người dân đang từng bước tạo dựng sinh kế, nâng cao khả năng tự chủ kinh tế. Đây cũng là nền tảng để Thanh Hóa thực hiện mục tiêu giai đoạn 2026-2030, phấn đấu đưa tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%, đồng thời cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn...

Bài và ảnh: Trung Lê