Trở lại Pha Đay

Có những hành trình để lại dấu ấn chẳng thể phai nhòa... Có những vùng đất gieo vào lòng ta niềm vương vấn, để rồi khi trở lại, cảm xúc vẫn vẹn nguyên như thuở ban đầu. Giữa đại ngàn, Pha Đay lặng lẽ hiện hữu như một mạch nguồn của sự sống. Hồ nước trên đỉnh núi cao ấy không chỉ nuôi dưỡng bản làng, mà còn âm thầm chứng kiến những đổi thay, gìn giữ ký ức và lịch sử của cả một vùng đất.

Có những hành trình để lại dấu ấn chẳng thể phai nhòa...

Có những vùng đất gieo vào lòng ta niềm vương vấn, để rồi khi trở lại, cảm xúc vẫn vẹn nguyên như thuở ban đầu.

Giữa đại ngàn, Pha Đay lặng lẽ hiện hữu như một mạch nguồn của sự sống. Hồ nước trên đỉnh núi cao ấy không chỉ nuôi dưỡng bản làng, mà còn âm thầm chứng kiến những đổi thay, gìn giữ ký ức và lịch sử của cả một vùng đất.

Hồ Pha Đay tọa lạc trên đỉnh núi cao hơn 1.200 m so với mặt nước biển, diện tích khoảng 2,2 ha. Từ bản Bút lên hồ Pha Đay là hơn 3,5 km đường núi, đi khoảng 20 phút bằng xe máy. Con đường đã được đổ bê tông nhưng nhỏ hẹp, chỉ vừa đủ một chiếc xe bán tải len lỏi qua. Quãng đường không dài, song quanh co hiểm trở, nhiều đoạn dốc lên tới 30 - 40 độ, đòi hỏi người cầm lái phải thật bình tĩnh và can đảm. Phương án tối ưu vẫn là nhờ người dân bản địa dẫn đường bằng xe máy số.

Chị Phạm Thị Nhị, Trưởng phòng Văn hóa Xã hội xã Nam Xuân - người am tường vùng đất này như lòng bàn tay - đã chia sẻ với chúng tôi về hồ nước độc đáo “có một không hai” ở miền sơn cước này.

Chị cho biết: Pha Đay là một hồ nước rất đặc biệt của xã Nam Xuân, nó ở trên đỉnh núi cao, hồ có nước nhiều nhất vào khoảng tháng 10. Nước sẽ ngập lên mênh mông toàn bộ khung cảnh này. Phải nói hồ nước mùa nào cũng đẹp. Hồ có cá, có tôm. Điều ấn tượng là bao quanh hồ là rừng già nguyên sinh. Đó cũng chính là điểm nhấn để du khách đến đây cảm nhận không khí trong lành và bình yên.

Hồ Pha Đay là món quà mà thiên nhiên ban tặng cho người dân bản Bút và cả xã Nam Xuân. Từ nguồn nước trong mát ấy, bà con có nước để sinh hoạt, tưới tắm đồng ruộng. Có lẽ, hàng trăm năm trước, chính dòng nước Pha Đay chảy xuống đã thôi thúc người xưa khai hoang, đào rãnh, đắp bờ, dần hình thành cánh đồng ruộng bậc thang bát ngát hơn 11 ha, trải dài từ đầu bản đến cuối bản. “Bờ xôi ruộng mật” ấy đã nuôi dưỡng bản làng qua bao thế hệ. Với người dân bản Bút, ruộng bậc thang không chỉ là kế sinh nhai, đó còn là di sản của tiền nhân, nên rất cần trân trọng và gìn giữ.

Những thửa ruộng bậc thang còn là điểm dừng chân lý tưởng của du khách khi đến khám phá vùng đất này. Muốn lưu lại khung hình đẹp nhất, hãy chọn tháng 4, tháng 5 khi lúa bắt đầu trổ bông, hoặc tháng 9, tháng 10, khi sắc vàng phủ khắp triền đồi.

Thong dong trên những cung đường uốn lượn quanh bản, hít hà không khí núi rừng trong lành và mùi hương ngây ngất của mùa lúa mới, đó là cách làm vơi đi những lo toan, muộn phiền. Không chỉ là nguồn thủy lợi tưới tắm làm nên những mùa vàng bội thu, tạo dựng cuộc sống no ấm cho đồng bào Thái bản Bút, thời gian gần đây hồ Pha Đay đang dần trở thành điểm đến trải nghiệm sinh thái hấp dẫn.

Hồ Pha Đay mỗi mùa mang một sắc thái khác nhau. Mùa mưa - từ tháng 8 đến tháng 12, nước dâng cao, mặt hồ trải rộng mênh mông, thích hợp chèo thuyền, đắm mình trong cảm giác sống giữa thiên nhiên hoang dã thuần khiết. Mùa khô, nước rút dần, hồ lại mang vẻ đẹp riêng: những cây nguyên sinh lộ ra đầy đủ hình hài gồm cả phần gốc rễ, rau dớn đâm chồi xanh biếc nơi bãi cạn...

Hàng trăm cây ngơn - theo cách gọi của người bản địa - vươn thẳng tắp lên trời, bộ rễ trần trụi giữa mặt nước cạn, khiến người xem có cảm giác như lạc vào rừng đước Nam Bộ hay những hàng bạch dương của trời Âu. Đây đang trở thành “điểm sống ảo” được giới trẻ yêu thích.

Chị Cao Thị Oanh ở thôn Khằm, xã Hồi Xuân cho biết: Pha Đay mùa nào cũng có sức hấp dẫn riêng. Mùa nước dâng cao, du khách có thể tham gia hoạt động trải nghiệm đua thuyền và các hoạt động khác cùng dân bản quanh hồ. Còn mùa cạn, sẽ hiện ra các khoảng đất và bãi cỏ phù hợp với hoạt động cắm trại, các hoạt động trò chơi tập thể. Đặc biệt là rừng cây ngơn được ví như rừng “ngập mặn” của miền núi.

Những vạt đất sau nửa năm ngập trong nước, lắng đọng phù sa, nay bừng lên màu xanh của các loại rau rừng, trong đó có rau dớn. Bà con thường hái về chế biến thành món ăn.

Sau khi cùng dân bản đi quanh hồ, hái rau, chụp ảnh... cũng đến lúc dừng chân để thưởng thức những món ăn dân dã, mang hương vị của miền sơn cước.

Pha Đay vẫn vậy, lặng yên và trong trẻo, như chưa từng hay biết đến những xô bồ bên ngoài. Giữa lòng núi rừng tĩnh lặng ấy, bên mặt hồ soi bóng trời xanh, chúng tôi hiểu vì sao người ta muốn trở lại nơi này, không chỉ vì cảnh đẹp hay những bữa ăn đậm vị sơn cước. Mà bởi, ở Pha Đay, ta tìm lại được sự bình yên, thanh thản của tâm hồn.

Nội dung: Bá Phượng - Văn Lọc

Ảnh: Mai Huyền

Đồ họa: Mai Hương