Ươm mầm di sản trong thế hệ trẻ từ hoạt động hè

Những ngày hè, đình Viên Khê, tổ dân phố Viên Khê, phường Đông Sơn trở nên rộn ràng bởi tiếng trống và những bước chân trẻ nhỏ. Trong không gian văn hóa gắn bó với nhiều thế hệ người dân địa phương, các em thiếu nhi được làm quen với múa đèn - một trong những trò diễn tiêu biểu của Ngũ trò Viên Khê.

Các em thiếu nhi tập luyện múa đèn trong chương trình sinh hoạt hè tại đình Viên Khê.

Từ ký ức quê hương

Ngũ trò Viên Khê không chỉ là những lời ca, điệu múa mà còn lưu giữ ký ức về đời sống, phong tục và những ước vọng của cộng đồng cư dân vùng đất Đông Sơn.

Theo tư liệu và lời kể của các thế hệ nghệ nhân, Ngũ trò Viên Khê có lịch sử lâu đời, gắn với đời sống lao động và sinh hoạt văn hóa của người dân làng Viên Khê. Năm 1950, đoàn nghệ nhân làng Viên Khê, khi đó được biết đến với tên gọi Dân ca Đông Anh, đã biểu diễn phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ tại Việt Bắc.

Dấu mốc ấy trở thành niềm tự hào trong hành trình gìn giữ di sản. Hôm nay, những câu chuyện về Ngũ trò Viên Khê tiếp tục được kể lại trong các buổi truyền dạy.

Chị Lê Thị Thảo, Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phường Đông Sơn, cho biết: “Việc đưa Ngũ trò Viên Khê vào sinh hoạt hè vừa tạo sân chơi bổ ích cho thanh thiếu nhi, vừa góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Qua đó, các em có cơ hội hiểu hơn về truyền thống quê hương và từng bước trở thành lực lượng kế thừa”.

Người giữ lửa, người tiếp nối

Trong hành trình ấy, nghệ nhân là những người giữ vai trò quan trọng. Hơn 10 năm qua, nghệ nhân Lê Bá Tuất ở tổ dân phố Viên Khê, cùng các nghệ nhân địa phương đã nghiên cứu, phục dựng các trò diễn trong hệ thống Ngũ trò Viên Khê.

Từ những gì còn lưu giữ trong ký ức của các bậc cao niên, từng lời ca, động tác múa được tìm lại, chỉnh sửa và hoàn thiện. Đến nay, các trò diễn cơ bản đã được phục dựng đầy đủ.

Điều khiến ông rất vui là ngày càng có nhiều người trẻ quan tâm đến di sản.

“Vui hơn cả là thấy các cháu nhỏ, các bạn trẻ quan tâm, học tập và tiếp nối truyền thống. Có lớp trẻ kế cận thì di sản mới thực sự có sức sống lâu dài”, ông chia sẻ.

Nghệ nhân Lê Bá Tuất đánh trống cho các em thiếu nhi múa đèn.

Hệ thống Ngũ trò Viên Khê có 12 trò diễn, trong đó múa đèn là một trò tiêu biểu. Năm 2025, địa phương đã truyền dạy cho hơn 50 em; hoạt động tiếp tục được triển khai trong dịp hè năm nay.

Câu lạc bộ Ngũ trò Viên Khê hiện có hơn 300 thành viên ở nhiều độ tuổi, tạo nên sự kết nối giữa các thế hệ. Người cao tuổi trao truyền ký ức, nghệ nhân hướng dẫn kỹ thuật, đoàn viên thanh niên đồng hành tổ chức, còn thiếu nhi tiếp nhận và thực hành.

Từ niềm vui đến niềm tự hào

Điều đáng quý là các em đến với Ngũ trò Viên Khê trước hết bằng niềm vui của tuổi thơ. Được gặp bạn bè, được tập múa, được khám phá điều mới mẻ. Từ niềm vui ấy, tình yêu với văn hóa quê hương dần hình thành.

Em Lê Thị Thu Trang ở tổ dân phố Viên Khê, chia sẻ: “Lúc đầu cháu thấy các động tác hơi khó, nhưng được các ông bà, cô chú chỉ dẫn nên thấy rất vui và thích học. Cháu tự hào vì quê hương mình có Ngũ trò Viên Khê. Cháu muốn học thật tốt để sau này có thể biểu diễn và giới thiệu cho nhiều người biết hơn”.

Lời chia sẻ mộc mạc ấy cũng là điều mà những người làm công tác bảo tồn mong muốn: di sản không chỉ được người trẻ biết đến, mà được đón nhận bằng sự yêu thích và niềm tự hào.

Các em thiếu nhi múa đèn tại Hội trại hè phường Đông Sơn hè năm 2026

Từ những mùa hè nơi sân đình Viên Khê, những “hạt mầm” di sản đang được gieo xuống một cách tự nhiên. Để rồi mai này, khi tiếng trống hội lại vang lên, những điệu múa lại cất lên giữa không gian làng quê, sẽ có những thế hệ trẻ tiếp tục kể câu chuyện về Ngũ trò Viên Khê bằng tình yêu và niềm tự hào của chính mình.

Ngọc Yến