Bảo tồn, phát huy giá trị di sản bằng công nghệ số

Với sự phát triển không ngừng của internet, các công nghệ mới cùng nhiều giải pháp tối ưu đã và đang mang đến một luồng gió mới cho hoạt động trải nghiệm, giúp nâng cao hiệu quả bảo tồn, phát huy giá trị của di tích, di sản, cổ vật của ông cha nghìn xưa để lại.

Du khách trải nghiệm các ứng dụng công nghệ số khi tham quan Thành Nhà Hồ (xã Tây Đô).

Cùng với những đổi mới đưa lịch sử văn hóa địa phương đến gần hơn với công chúng, thời gian qua Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa đã đẩy mạnh số hóa hệ thống hiện vật, xây dựng kho dữ liệu trực tuyến, ứng dụng công nghệ tham quan 3D trên website và quét mã QR... giúp du khách, tìm hiểu tư liệu, hiện vật một cách thuận tiện, đầy đủ, chân thực nhất. Trong giai đoạn từ năm 2022 đến nay, đơn vị đã hoàn thành việc số hóa 600 hiện vật, trong đó có 3 bảo vật quốc gia (kiếm ngắn núi Nưa, trống đồng Cẩm Giang và vạc đồng Cẩm Thủy). Điều thú vị, khi ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn, giới thiệu hiện vật sẽ góp phần giúp mọi người dễ tiếp cận hơn, thích thú hơn và tiếp thu kiến thức tự nhiên hơn.

Lần thứ hai trở lại tham quan Bảo tàng tỉnh, chị Nguyễn Thị Linh (xã Thường Xuân) rất vui. Chị cho biết: "Tôi rất ấn tượng khi thấy các hiện vật trong bảo tàng được số hóa chi tiết, sống động và chân thực, giúp tôi và mọi người hiểu rõ hơn về các giá trị lịch sử, văn hóa, chiêm nghiệm hiện vật cũng như trải nghiệm không gian nghệ thuật. Nhờ công nghệ số, không cần hướng dẫn viên, thuyết minh viên, người xem vẫn có thể tiếp cận các bảo vật ở không gian đa chiều, cùng những trải nghiệm siêu thực”.

Được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới năm 2011, đến nay Di sản Văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ (xã Tây Đô) là một trong những điểm đến hấp dẫn du khách bởi những giá trị về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật... Cũng như nhiều di tích lịch sử, văn hóa khác trong tỉnh, nơi đây cũng có những ứng dụng số hóa trong công tác quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Điều này được thể hiện thông qua việc xây dựng ứng dụng công nghệ thuyết minh tự động 3D, hệ thống biển bảng giới thiệu được trang bị quét mã QR miễn phí tại các điểm di tích; số hóa hiện vật, duy trì việc cập nhật thường xuyên vào địa chỉ thanhnhaho.vn để phục vụ khách tham quan và thuận tiện trong tra cứu, khai thác thông tin và quảng bá hình ảnh di sản. Xây dựng hệ thống dữ liệu số, chính quyền số; công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR); bản đồ vệ tinh kỹ thuật số sử dụng hệ thống thông tin toàn cầu (MAP GIS) cho di sản...

Ông Trịnh Trọng Anh, Phó Giám đốc Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm của tỉnh cho biết: Công tác chuyển đổi số là một xu hướng tất yếu và được xem là một bước tiến quan trọng, mở ra nhiều cơ hội trong nhiều lĩnh vực đặc biệt là trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Cũng như nhiều điểm di tích, danh lam khác trong tỉnh, tại Thành Nhà Hồ, ban quản lý đã và đang triển khai ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn, quảng bá di sản, điều này mang lại nhiều hiệu quả, lợi ích phục vụ công tác lưu trữ, quản lý, nghiên cứu và phát huy giá trị di sản. Đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch bền vững, mang đến cho du khách những trải nghiệm thú vị và khám phá di sản một cách thuận tiện, dễ dàng nhất. Đặc biệt, với hệ thống thuyết minh tự động kết hợp cùng với camera AI góp phần nâng tầm trải nghiệm, giải quyết bài toán nhân lực trong những ngày cao điểm đón khách hoặc thời tiết nắng nóng...

Bài và ảnh: Viết Trung