Bế mạc Hội nghị đối thoại Khu vực châu Á-Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực

Trưa 30/9, tại Hà Nội, Hội nghị đối thoại Khu vực châu Á-Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực năm 2026 đã bế mạc sau ba ngày làm việc nghiêm túc, cởi mở và hiệu quả.

Các đại biểu thảo luận tại Phiên thảo luận chuyên đề: Cộng đồng, tri thức và quản trị dài hạn; định hướng tương lai: những suy ngẫm từ Hà Nội về Tính xác thực và Giá trị nổi bật toàn cầu. (Ảnh: Khánh Hòa/TTXVN)

Hội nghị diễn ra từ ngày 27/9 đến 1/10 tại Hà Nội và Ninh Bình, do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, Ủy ban Nhân dân tỉnh Ninh Bình phối hợp với Trung tâm Di sản Thế giới và Văn phòng UNESCO Hà Nội tổ chức.

Đây là diễn đàn đối thoại chính sách cấp cao về bảo tồn và phát huy giá trị di sản, với sự tham dự của nhiều chuyên gia, nhà quản lý di sản trong khu vực và quốc tế.

Tham dự phiên bế mạc có Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker cùng Chủ tịch Kỳ họp thứ 49 Ủy ban Di sản Thế giới Ihsan Mustafa Yurdakul.

Tại phiên bế mạc, hội nghị đã xem xét thảo luận thông qua Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực.

Đây được đánh giá là đóng góp thiết thực của khu vực châu Á-Thái Bình Dương vào tiến trình đối thoại quốc tế, tiếp nối và bổ sung cho các nền tảng quan trọng từ Hiến chương Venice năm 1964, Văn kiện Nara năm 1994 và Văn kiện Nairobi năm 2025.

Văn kiện Hà Nội tổng hợp toàn bộ kinh nghiệm, góc nhìn của các chuyên gia, nhà quản lý di sản hàng đầu tại châu Á-Thái Bình Dương, qua đó đóng góp vào nỗ lực xây dựng Danh sách Di sản Thế giới có tính đại diện, cân bằng và đáng tin cậy hơn nữa. Trong đó, Văn kiện nhấn mạnh di sản của khu vực vô cùng sống động và phong phú, sự thay đổi, thích ứng không làm mất đi tính xác thực mà có thể là phương thức để duy trì tính xác thực, giúp di sản tiếp tục tồn tại và được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Tài liệu này cũng khẳng định người dân, nghệ nhân, cộng đồng địa phương chính là chủ thể nắm giữ tri thức, phải được tham gia trực tiếp vào quá trình nhận diện, đánh giá và bảo vệ tính xác thực của di sản.

Văn kiện đã đưa ra đề xuất ở các cấp độ cụ thể trong cơ chế phối hợp thực hiện Công ước Di sản Thế giới 1972, dành cho các quốc gia thành viên, Ủy ban Di sản Thế giới, các cơ quan tư vấn chuyên môn và Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO.

Cũng trong tài liệu này, các đại biểu bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Chính phủ Việt Nam, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội và Ủy ban Nhân dân tỉnh Ninh Bình, Trung tâm Di sản Thế giới, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam và các cơ quan, đơn vị liên quan.

Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương phát biểu. (Ảnh: Khánh Hòa/TTXVN)

Phát biểu tại Hội nghị, ông Hoàng Đạo Cương, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Phó Chủ tịch Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam cảm ơn UNESCO, Trung tâm Di sản Thế giới, các cơ quan tư vấn và toàn thể đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến chuyên môn có giá trị, góp phần quan trọng vào thành công của Hội nghị.

Thứ trưởng đánh giá cao Hội nghị đã đóng góp những tri thức, kinh nghiệm quý báu của khu vực vào tiến trình đối thoại chung của cộng đồng quốc tế về tính xác thực, cụ thể là: tính xác thực cần được nhận diện trong bối cảnh lịch sử-văn hóa, xã hội của từng di sản; cần cân nhắc đến sự gắn kết chặt chẽ giữa các yếu tố vật thể và phi vật thể; tính xác thực gắn liền với quá trình kế thừa và thích ứng; cộng đồng là chủ thể quan trọng trong quá trình nhận diện, quyết định và bảo vệ tính xác thực của di sản.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương nhấn mạnh 3 định hướng Việt Nam sẽ phối hợp cùng UNESCO, các quốc gia thành viên thúc đẩy trong thời gian tới. Một là, tiếp tục duy trì đối thoại về tính xác thực trước những thách thức mới. Hai là, tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, nghiên cứu so sánh và thúc đẩy các chương trình đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, chuyên gia và cộng đồng. Ba là, từng bước chuyển kết quả nghiên cứu, đối thoại thành chính sách và công cụ bảo vệ di sản phù hợp với Công ước 1972 và Hướng dẫn thực hiện Công ước.

Phát biểu trong Phiên bế mạc, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Baker nhiệt liệt chúc mừng thành công của Hội nghị với kết quả là Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực.

Ông Jonathan Baker cũng chia sẻ cảm nghĩ về phiên thảo luận bàn tròn cùng các nghệ nhân, nhà thực hành văn hóa đại diện cộng đồng và thế hệ trẻ: “Những cuộc đối thoại về tính xác thực của di sản vốn chỉ dành cho giới chuyên gia, nay được những người thực hành văn hóa trực tiếp tham gia thảo luận... Họ chính là một cấu phần quan trọng làm nên nội dung của Văn kiện Hà Nội khi mang theo tiếng nói của cộng đồng. Đây chính là điểm mới mang tính đột phá của Hội nghị này.”

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam phát biểu. (Ảnh: Khánh Hòa/TTXVN)

Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam cũng hoan nghênh tầm nhìn chiến lược của Việt Nam khi đặt phát triển văn hóa ở vị trí trung tâm trong chương trình nghị sự quốc gia thể hiện qua Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa; đồng thời đánh giá cao vai trò nòng cốt của Việt Nam trong quá trình đề xuất và vận động Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững. Việc Việt Nam chủ động đăng cai và dẫn dắt thành công Hội nghị Đối thoại châu Á-Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong, tinh thần trách nhiệm và năng lực đóng góp thiết thực vào tiến trình định hình chính sách văn hóa-di sản trên phạm vi toàn cầu.

Ông Lazare Eloundou Assomo, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO, đánh giá việc Hội nghị xem xét Văn kiện Hà Nội là cột mốc quan trọng đối với cam kết chung của cộng đồng quốc tế trong việc thực thi Công ước Di sản Thế giới.

Ông Assomo nhấn mạnh Văn kiện đã mang đến một góc nhìn rõ ràng với lập luận chặt chẽ và dấu ấn đậm nét của khu vực châu Á-Thái Bình Dương, đồng thời cam kết Trung tâm Di sản Thế giới sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tư vấn để chuyển tải các kết quả của Hội nghị vào tiến trình thảo luận quốc tế.

Đặc biệt dành tình cảm trân trọng, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới Lazare Eloundou Assomo khẳng định Việt Nam là “điểm đến đặc biệt có ý nghĩa” của Hội nghị đối thoại lần này, nơi văn hóa là một cấu phần cốt lõi trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của quốc gia.

Ông Lazare Eloundou Assomo nhận định Thủ đô Hà Nội là hình mẫu tiêu biểu nơi lịch sử và nhịp sống đương đại cùng song hành, nơi di sản không chỉ được bảo tồn mà được diễn giải sống động và trao truyền qua các thế hệ.

Mượn câu tục ngữ giàu bản sắc của Việt Nam “uống nước nhớ nguồn,” ông Assomo khẳng định cộng đồng quốc tế ghi nhận đóng góp mang tính dấu mốc của Việt Nam cho tương lai của Công ước Di sản Thế giới; đồng thời gửi lời cảm ơn chân thành tới Lãnh đạo Đảng và Nhà nước Việt Nam, tới sự đón tiếp nồng hậu, tinh thần trách nhiệm cao và sự phối hợp hiệu quả của Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, tỉnh Ninh Bình cùng các ban, ngành đối tác liên quan.

Hội nghị kết thúc với những kết quả quan trọng, mở ra triển vọng hợp tác mới, góp phần củng cố tính bao trùm và bền vững cho hệ thống Di sản Thế giới thông qua tôn trọng sự đa dạng văn hóa. Kết quả của Hội nghị được kỳ vọng sẽ tiếp tục được thúc đẩy tại Khóa họp thứ 49 của Ủy ban Di sản Thế giới diễn ra tại Istanbul vào năm 2027.

Sau Phiên bế mạc tại Hà Nội, các đại biểu tiếp tục chương trình tại Ninh Bình với hoạt động tham quan và khảo sát chuyên môn ở chùa Tam Chúc, Quần thể danh thắng Tràng An trong các ngày 30/9 và 1/10.

Tại đây, các đại biểu dự kiến trao đổi về mối liên hệ giữa giá trị thiên nhiên và văn hóa, vai trò của cộng đồng, cũng như những yêu cầu đặt ra trong quản lý di sản và phát triển du lịch.

Hoạt động này tạo điều kiện để các đại biểu đối chiếu những nội dung đã thảo luận vào thực tiễn quản lý di sản, đồng thời trao đổi kinh nghiệm bảo tồn gắn với đời sống cộng đồng và phát triển du lịch tại Tràng An./.

Theo TTXVN