Cây đa - thị hơn 300 tuổi và "mối lương duyên” kỳ lạ ở Lam Kinh

Nằm bên sân rồng chính điện Lam Kinh, cây đa - thị gây ấn tượng với những rễ cây lớn từ trên cao buông xuống, ôm lấy thân cây thị. “Mối lương duyên” kỳ lạ giữa hai loài cây khiến nơi đây trở thành điểm dừng chân thú vị của du khách mỗi khi đến Lam Kinh.

Theo tài liệu giới thiệu tại khu di tích, cây đa - thị có tuổi đời hơn 300 năm. Năm 2013, cây được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam công nhận là cây di sản Việt Nam.

Điều khiến cây trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở tuổi đời mà còn ở sự tồn tại của hai loài cây trên cùng một thân gốc. Cây đa phát triển mạnh với hệ thống rễ phụ lớn, theo thời gian bao quanh và ôm lấy thân cây thị.

Nhìn từ bên ngoài, hai loài cây gần như hòa vào nhau, tạo nên hình dáng hiếm thấy giữa một không gian di tích lịch sử. Đây cũng là lý do người dân địa phương gọi cây bằng cái tên giản dị “cây đa - thị”.

Theo hướng dẫn viên Lê Thị Thức, tương truyền trong một lần chim ăn quả rồi bay đi, một hạt đa theo chim rơi xuống thân cây thị và nảy mầm. Từ mầm cây nhỏ ấy, cây đa dần lớn lên trên thân cây thị.

Hệ thống rễ phụ của cây đa theo thời gian phát triển mạnh, bám xuống thân và gốc cây thị, rồi tạo thành một hệ thống rễ lớn. Câu chuyện được người dân truyền lại qua nhiều thế hệ và ví như một “mối lương duyên” đặc biệt, bởi cây đa sinh trưởng trên cây thị, rồi hai loài cây cùng tồn tại qua hàng trăm năm ở Lam Kinh.

Theo Ban Quản lý di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm của tỉnh Thanh Hóa, cây đa hiện cao hàng chục mét, thân lớn, tán rộng cùng hệ thống rễ phát triển mạnh. Từ trên cao, tán cây tạo thành một mảng xanh nổi bật giữa không gian sân chầu của chính điện Lam Kinh.

Dưới gốc cây, du khách có thể nhìn rõ những phần rễ đa lớn đan xen, bao quanh thân cây thị. Có những đoạn rễ nổi lên khỏi mặt đất như những cánh tay lớn, vừa tạo dáng cho cây, vừa khiến người xem khó phân biệt đâu là thân đa, đâu là thân thị nếu không được giới thiệu trước.

Sau hàng trăm năm cùng sinh trưởng, cây đa ngày càng phát triển mạnh. Cây thị hiện nhỏ hơn nhưng vẫn giữ được màu xanh và tiếp tục tồn tại trong lòng hệ thống rễ đa. Trên thân cây đa hiện còn xuất hiện một nhánh cây thị đang phát triển. Chi tiết này càng khiến câu chuyện về hai loài cây trở nên thú vị với du khách.

Theo chị Thức, nhiều du khách liên tưởng nhánh thị mới mọc như dấu hiệu cây vẫn tiếp tục sinh trưởng qua thời gian. Khi đến Lam Kinh, du khách thường dừng bên cây để quan sát bộ rễ, chụp ảnh và nghe kể câu chuyện dân gian về cái tên “đa - thị”. Với hướng dẫn viên, cây cổ thụ có hình dáng độc đáo trở thành điểm nhấn tự nhiên, giúp hành trình khám phá Lam Kinh thêm gần gũi, bên cạnh những câu chuyện về triều hậu Lê, lăng mộ và điện miếu.

Giữa quần thể di tích gắn với lịch sử vương triều hậu Lê, “mối lương duyên” giữa cây đa và cây thị vì thế không chỉ là câu chuyện được truyền miệng. Đó còn là một dấu tích sống của thời gian, góp thêm một nét riêng cho vùng đất Lam Sơn mỗi khi du khách tìm về - Phó Giám đốc Ban Quản lý di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa Bùi Ánh Tuyết nhấn mạnh.

Đặng Trung - Hoàng Đông