Chợ thời 4.0

Chợ vốn tấp nập, ồn ào... Không những thế, chợ giờ vui hơn bởi tiếng “ting ting”, thông báo tiền khách hàng chuyển vào tài khoản...

Khách hàng thực hiện chuyển khoản tại chợ chiều Vạn Hà.

Tiểu thương "lên đời" công nghệ

Chợ 4.0 - chợ thời công nghệ số. Vậy nên, từ chợ nhỏ đến chợ to, thậm chí ngay cả chợ cóc, chợ tạm, ở đâu cũng mang dấu ấn của chuyển đổi số. Trong đó, câu chuyện về mã QR, khi được nhắc đến, phần lớn các tiểu thương tỏ ra phấn chấn nhưng cũng không ít ngậm ngùi.

Đó là câu chuyện vui của bà Lan (60 tuổi) ở tổ dân phố Thịnh Trị (phường Đông Quang). Nửa năm nay, bà Lan đã thành thạo với việc thanh toán tiền bằng quét mã QR. Tuy nhiên, để “về đích” thành công, bà Lan cũng phải trải qua nhiều “khổ luyện”, như bà hài hước chia sẻ: “Tôi bán rau củ quả ở chợ Voi, phường Quảng Phú. Thời đại công nghệ số mà không biết số thì kiểu gì khách hàng cũng chê... lạc hậu. Sau vài chục lần được con gái “truyền dạy”, tôi đã “ngấm nghề”.

Ngồi cạnh hàng bà Lan, là bà Mỵ bán rau. Tuy nhiên, bà Mỵ không có mã QR. Thành thử, khi khách muốn chuyển khoản, bà lại nhờ chuyển vào tài khoản bà Lan: “Chưa có điện thoại thông minh nên chưa có cái mã “riêng tư” đấy. Vài hôm nữa sắm rồi mới nhờ đứa cháu mở tài khoản”, bà Mỵ hóm hỉnh nói.

Cũng như bà Mỵ, trước đây, vì chưa có tài khoản ngân hàng nên bà Tình (65 tuổi), ở thôn Liên Châu (xã Hoằng Châu) cũng phải nhờ đến tài khoản của người khác. Bán hàng hải sản ở chợ Đông Vệ (phường Hạc Thành) tuy nhiên, bà Tình chỉ có điện thoại “cục gạch” nên khi khách yêu cầu chuyển khoản, bà đành... “bó tay”. Nửa năm nay, như cách nói của bà: “Tôi đã hoàn toàn “lột xác”. Giờ điện thoại thông minh, lúc nào cũng “ting ting”. Đây nhé, vừa “lên đời” được cái loa thông báo chuyển khoản... Oách ra phết”.

Tiểu thương chợ Đông Thành treo mã QR trên cao.

Không những “oách” mà tiểu thương ở các chợ còn rất đỗi tự hào vì sự “sang - xịn - mịn” của những thiết bị công nghệ số. Tất nhiên, không phải tiểu thương nào cũng dùng loa thông báo, thay vào đó có thể là biển báo mã QR hoặc mã QR được lưu sẵn trong điện thoại... Khá thú vị ở nhiều chợ hiện nay, khi tiểu thương căng dây treo... mã QR. Ngay ở chợ Đông Thành (phường Hạc Thành), hầu như tiểu thương nào cũng có mã QR treo lủng lẳng trên cao để đỡ “lôi ra lôi vào”...

Ngậm ngùi... "chiêu trò"

Vui vì sự tiện lợi của mã QR nhưng cũng không ít chuyện buồn, dở cười dở khóc. Đó là một cái kết không “có hậu”. Chợ thời 4.0 nhưng một số tiểu thương lại bị mất tiền vì... công nghệ số. Đó là trường hợp của bà Tình, người bán hải sản ở chợ Đông Vệ (phường Hạc Thành). Bà đã mất 770 nghìn đồng tiền bán cua do quá tin tưởng vào người mua hàng. Nhớ lại, bà vẫn tiếc nuối: “Đấy là thời gian đầu khi mới có tài khoản, lúc này chưa sử dụng loa thông báo. Sau khi mua hàng xong, khách nói với tôi, đã chuyển tiền. Lúc đấy, đông khách, tôi chỉ gật đầu. Khoảng 15 phút sau, kiểm tra thì số tiền của khách chưa vào tài khoản. Chờ đợi vài ngày sau, cũng không thấy khách quay trở lại. Mất tiền vì khách gian nhưng cũng do mình chủ quan”.

Bà Lan, người bán hàng rau củ ở chợ Voi đã lưu mã QR trong điện thoại để tiện giao dịch với khách.

Còn ở chợ chiều Vạn Hà (xã Thiệu Hóa), Tổ trưởng tổ quản lý chợ là ông Ngô Quang Trung cho biết: "Hiện khoảng 80% tiểu thương trong chợ đã sử dụng mã QR. Trước đây, dùng tiền mặt, cũng có lúc “vấp” phải tiền giả, tiền bóc đôi. Giờ chuyển khoản lại gặp chuyển giả. Cách đây 2 năm, trong chợ xảy ra tình trạng, một số tiểu thương do bận bịu bán hàng nên không để ý đến việc chuyển tiền của khách. Vì vậy, dù khách báo đã chuyển thành công nhưng thực tế, chỉ là chiêu lừa. Chúng tôi sau đó đã tuyên truyền, nhắc nhở, cảnh báo tiểu thương đề phòng, cảnh giác và chỉ cho khách đi khỏi hàng khi tiền đã về tài khoản".

Tại chợ Đông Thành (phường Hạc Thành), ông Phạm Văn Đoán, Tổ trưởng tổ quản lý chợ cũng chia sẻ câu chuyện về kẻ gian đột nhập vào chợ. Tuy nhiên, chợ không mất hàng nhưng lại... mất tiền. Kẻ gian tinh vi đến mức, đã dán trận mã QR khác lên mã QR của các tiểu thương. Một số tiểu thương đã tá hỏa sau khi phát hiện vụ việc, bởi mã QR vẫn treo lủng lẳng trên dây nhưng người nhận tiền lại không mang tên mình.

Chợ 4.0 không chỉ là câu chuyện của những mã QR, những chiếc smartphone hay các phương thức thanh toán không chạm, đó còn là biểu tượng của một nền kinh tế số đang len lỏi vào từng hơi thở của đời sống thường nhật, trên từng mẹt cá, rổ rau... Khi ranh giới giữa phương thức truyền thống và hiện đại được xóa nhòa, chợ 4.0 chính là minh chứng cho thấy: công nghệ dù tiên tiến đến đâu cũng chỉ thực sự hoàn thành sứ mệnh khi nó thuộc về cộng đồng và phục vụ cho hạnh phúc của số đông...

Bài và ảnh: Bằng An