Chọn nghề - chọn tương lai (Bài 2) - Khi trường nghề “bắt tay” cùng doanh nghiệp

Đáp ứng nhu cầu của người học và thị trường lao động, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đang chủ động chuyển mình, đổi mới phương pháp dạy và học. Từ tăng cường thực hành đến liên kết tuyển dụng, các trường đang từng bước thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo với thực tế. Sự thay đổi ấy không chỉ mở thêm cơ hội cho người học mà còn tạo sức hút mới cho con đường học nghề.

Học viên Trường Cao đẳng FPT Polytechnic Thanh Hóa thực hành làm dự án, phát triển kỹ năng.

Thực tế, thị trường lao động đang không ngừng thay đổi, trong đó yêu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp ngày càng cụ thể và khắt khe hơn, đòi hỏi giáo dục nghề nghiệp buộc phải có sự điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn. Thay vì chỉ tập trung truyền đạt kiến thức nền tảng, nhiều cơ sở đào tạo đang chuyển hướng sang phát triển năng lực nghề nghiệp, trang bị tốt nhất các kỹ năng cần thiết cho người học khi ra trường.

Tại Thanh Hóa, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic Thanh Hóa bắt đầu tuyển sinh từ năm 2023. Sau 3 năm, mỗi mùa tuyển sinh số học viên tăng từ 20 - 30%. Hiện nhà trường đào tạo theo hai hệ là trung cấp và cao đẳng, với 5 ngành và 9 chuyên ngành. Các lĩnh vực thu hút người học, gồm: công nghệ thông tin, digital marketing, thiết kế đồ họa, quản trị kinh doanh, dược... Đây đồng thời là những ngành có nhu cầu nhân lực lớn, gắn liền với xu hướng chuyển đổi số và sự thay đổi trong cơ cấu tuyển dụng của doanh nghiệp.

Theo bà Trần Thị Thu Hằng, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: “Với triết lý đào tạo “thực học - thực nghiệp”, nhà trường giúp người học thích ứng tốt hơn với yêu cầu của thị trường lao động khi ra trường. Chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng tăng khả năng ứng dụng, giúp học viên từng bước hình thành năng lực làm việc ngay trong quá trình học”. Trong chương trình đào tạo, thực hành chiếm khoảng 70% thời lượng. Học viên được tham gia các bài tập dự án, tình huống mô phỏng và hoạt động thực hành gắn với yêu cầu nghề nghiệp cụ thể. Đồng thời, nhà trường ứng dụng khoa học công nghệ vào giảng dạy, trong đó từng bước tích hợp trí tuệ nhân tạo vào các môn học trong chương trình đào tạo chuyên ngành nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập. Riêng đối với môn ngoại ngữ, AI được sử dụng như một công cụ hỗ trợ học tập, giúp học viên mô phỏng hội thoại, tra cứu thông tin và hỗ trợ viết nội dung. Những phương pháp này giúp người học không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn làm quen với quy trình làm việc, áp lực thời gian và cách xử lý tình huống trong môi trường thực tế.

Song song với kỹ năng chuyên môn, nhà trường đưa kỹ năng mềm vào chương trình đào tạo như một môn học bắt buộc. Các kỹ năng như làm việc nhóm, giao tiếp, phối hợp công việc... được lồng ghép trong quá trình học. Đây là nhóm năng lực được doanh nghiệp đánh giá cao bên cạnh trình độ chuyên môn, đặc biệt với lực lượng lao động trẻ. Bên cạnh đó, việc tăng cường kết nối với doanh nghiệp được xem là một hướng triển khai quan trọng, tạo cơ hội để người học thực tập và tiếp cận môi trường làm việc thực tế sớm hơn. Qua đó, quá trình đào tạo không chỉ diễn ra trong nhà trường mà còn có sự tham gia của môi trường sản xuất, kinh doanh thực tế, giúp người học hiểu rõ hơn về yêu cầu nghề nghiệp ngay từ khi còn học.

Cô giáo Lê Nghĩa, giảng viên môn kỹ năng phát triển bản thân, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic Thanh Hóa, cho biết: “Việc đưa các yếu tố thực tiễn vào bài giảng giúp người học thay đổi cách tiếp cận nghề nghiệp, từ học để biết sang học để làm. Khi bài học gắn với tình huống thực tế, học viên sẽ chủ động hơn trong việc rèn luyện kỹ năng và hình dung rõ hơn về công việc sau khi tốt nghiệp”. Với quan điểm học để làm, tỷ lệ học viên có việc làm sau 1 năm tốt nghiệp của nhà trường đạt khoảng 97,7%.

Trong bối cảnh nhu cầu lao động có tay nghề tại các khu công nghiệp ngày càng tăng, đặc biệt ở khu vực Khu Kinh tế Nghi Sơn, hệ thống giáo dục nghề nghiệp tại Thanh Hóa đang đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứng nguồn nhân lực đã qua đào tạo cho doanh nghiệp.

Trong đó, Trường Cao đẳng nghề Nghi Sơn là một trong những cơ sở đào tạo gắn trực tiếp với nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp trong khu vực. Hiện nhà trường đang đào tạo trên 1.500 học viên. Năm học 2025 - 2026, trường tuyển sinh hơn 600 học viên mới. Theo thống kê của nhà trường, tỷ lệ học viên sau tốt nghiệp có việc làm đạt khoảng 80 - 90%. Kết quả này cho thấy sự gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động đào tạo và nhu cầu tuyển dụng thực tế tại các doanh nghiệp trong và ngoài khu kinh tế.

Học viên Trường Cao đẳng nghề Nghi Sơn thực tập tại doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Huy Phương, Phó hiệu trưởng phụ trách Trường Cao đẳng nghề Nghi Sơn, cho biết: “Hằng năm nhà trường tiến hành khảo sát các doanh nghiệp đang liên kết và doanh nghiệp trên địa bàn để cập nhật về nhu cầu tuyển dụng theo từng ngành nghề, bao gồm yêu cầu về kỹ năng nghề, số lượng... từ đó xây dựng và điều chỉnh chương trình đào tạo sát với thực tế". Trên cơ sở đó, hoạt động đào tạo được thiết kế theo hướng tăng cường thực hành và đưa người học tiếp cận sớm với môi trường làm việc thực tế. Một phần nội dung học tập được tổ chức tại doanh nghiệp, giúp học viên vừa học nghề vừa làm quen với quy trình sản xuất. Hiện nhà trường đã liên kết với 5 doanh nghiệp trong Khu Kinh tế Nghi Sơn, cùng một số doanh nghiệp tại TP Hà Nội, TP Hải Phòng... qua đó mở rộng môi trường thực hành và thực tập cho học viên.

Bên cạnh đó, nhà trường cũng chú trọng kết nối việc làm thông qua các sàn giao dịch việc làm được tổ chức ngay tại trường với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp. Các buổi tọa đàm, trao đổi về nhu cầu tuyển dụng, kỹ năng nghề nghiệp và văn hóa doanh nghiệp cũng được triển khai thường xuyên, giúp học viên nắm bắt thông tin thực tế trước khi bước vào thị trường lao động.

Nhiều cuộc khảo sát cho thấy các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa - có số vốn chiếm phần lớn trong cơ cấu doanh nghiệp tại Việt Nam nói chung và Thanh Hóa nói riêng đều có nhu cầu tuyển dụng lao động có kỹ năng thực hành, đã qua đào tạo. Đây là cơ hội để giáo dục nghề nghiệp khẳng định vai trò cung cấp nguồn nhân lực chất lượng. Để đáp ứng được yêu cầu, cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần phải tiếp tục đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy và tăng cường gắn kết với doanh nghiệp để theo kịp sự thay đổi của thị trường lao động. Khi khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn thu hẹp, giáo dục nghề nghiệp là một trong những con đường để học sinh lập thân, lập nghiệp.

Bài và ảnh: Phan Vân